GIÁ ĐIỆN TĂNG 4,8%, AI HƯỞNG LỢI?

Hôm qua 11.10, Bộ Công thương ra quyết định cho tăng giá điện bình quân thêm 4,8% so với mức giá hiện hành.

Chi phí sản xuất tăng gần 2,8%, giá điện tăng 4,8%

Chiều 11.10, Bộ Công thương ban hành Quyết định 2699 quy định về giá bán điện, trong đó, ban hành giá bán lẻ điện cho các nhóm khách hàng sử dụng điện và giá bán lẻ điện cho các đơn vị bán lẻ điện. Cụ thể, từ ngày 11.10, tăng giá bán lẻ điện bình quân lên 2.103 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng). Cùng ngày, Tổng giám đốc Tập đoàn điện lực VN (EVN) cũng có Quyết định số 1046 về việc điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân lên 2.103 đồng/kWh, mức tăng tương đương 4,8% so với giá bán lẻ bình quân hiện hành.

Trước đó, kết quả kiểm tra chi phí sản xuất kinh doanh điện năm 2023 của EVN do Bộ Công thương công bố cho thấy giá thành sản xuất một kWh điện là 2.088,9 đồng (tăng gần 2,8% so với năm trước), trong khi giá bán điện bình quân năm 2023 là 1.953 đồng/kWh. Giá thành sản xuất cao hơn giá bán gần 136 đồng/kWh, tương đương cao hơn 6,92%.

Theo kết quả kiểm tra chi phí sản xuất điện năm 2023, các chi phí nói trên trong năm 2023 tăng hơn 35.000 tỉ đồng, tương ứng tăng 7,16% so với năm trước, được lý giải chủ yếu do tăng chi phí phát điện (tăng 29.112 tỉ đồng) so với năm trước, trong khi các chi phí khác có tăng nhưng không lớn.

Báo cáo của EVN và quá trình kiểm tra của đoàn liên ngành cũng cho thấy giá nhiên liệu đầu vào cho sản xuất điện gồm than, dầu, khí và cả tỷ giá ngoại tệ đều tăng do ảnh hưởng giá thế giới, biến đổi khí hậu, hiện tượng El Nino khiến cơ cấu nguồn điện biến động theo hướng bất lợi. Tức là nguồn cho điện giá rẻ như thủy điện giảm trong khi nguồn điện có giá đắt như điện than, điện dầu tăng cao. Trong đó, nguồn nhiệt điện than tăng 26,92 tỉ kWh (tăng 29,67%); điện gió tăng trưởng mạnh với 26,25%; nhiệt điện dầu tăng 0,35 tỉ kWh; điện nhập khẩu tăng 0,45 tỉ kWh (tăng 26,42%); trong khi thủy điện giảm 16,8%.

Tất cả những yếu tố trên khiến giá thành sản xuất điện chênh lệch so với giá bán. Thế nên, kết quả kinh doanh năm 2023 của EVN lỗ hơn 34.000 tỉ đồng. Sau khi trừ các khoản thu nhập khác, khoản lỗ năm 2023 của EVN ghi nhận lên đến 21.821 tỉ đồng.

Chuyên gia về giá, Chủ tịch Hội thẩm định giá Nguyễn Tiến Thỏa nhận xét, tình trạng mua cao, bán thấp vì đầu vào theo giá thị trường, nhưng đầu ra thì không theo thị trường, tức là các chi phí chưa được tính đúng, tính đủ, hợp lý trong quá trình sản xuất kinh doanh điện. Ông nhấn mạnh yếu tố đầu vào sản xuất điện hiện nay như than, khí, dầu… EVN phải đi mua nên nằm ngoài tầm tay của tập đoàn. Trong khi đó, việc tính giá điện hiện nay vẫn mang màu sắc "bao cấp", bù chéo, sự phân định để áp giá điện phục vụ các mục tiêu khác nhau chưa rạch ròi. Thế nên, giá bán điện còn có sự méo mó, chưa được hạch toán đầy đủ giữa chi phí đầu vào và giá bán ra.

"Nguyên tắc tối thượng của điều hành giá điện là phải bảo đảm bù đắp chi phí sản xuất hợp lý, hợp lệ đã được tính đúng, tính đủ. Nếu làm được điều này thì không có hệ quả lỗ của ngành điện, không có việc lỗ để bao cấp cho nền kinh tế", ông Thỏa khẳng định và cho rằng Nghị quyết 55 của Bộ Chính trị đã yêu cầu áp dụng giá thị trường đối với mọi loại hình năng lượng, trong đó có giá điện. Thế nên, phải xóa bỏ mọi rào cản để bảo đảm cho giá điện minh bạch theo cơ chế thị trường. Đặc biệt, Chính phủ đã có quy định căn cứ đầu vào thay đổi bao nhiêu trong khoảng 3 tháng thì EVN được phép điều chỉnh giá điện bao nhiêu phần trăm...

Cải cách cách tính giá điện

Chuyên gia kinh tế tài chính, PGS-TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng việc tăng giá điện là điều "một sớm một chiều", không thể không thực hiện. Với mức tăng giá bán lẻ điện bình quân 4,8%, giá cả hàng hóa trong quý cuối năm không bị ảnh hưởng đáng kể. "Dự báo lạm phát trong năm nay vẫn dao động từ 3,8 - 4,1%. Trong tháng 10, nhiều nhóm hàng hóa có dấu hiệu giảm giá, nên giá điện tăng trong thời điểm này không đáng lo ngại. Nhưng với mức lỗ của EVN đang gánh hiện nay, tăng giá điện 2 tháng cuối năm vẫn chưa thể nào bù lại được. Vấn đề là sau trận bão lũ vừa qua ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp tại các tỉnh phía bắc, dự báo GDP có thể bị giảm khoảng 0,18 - 0,2%. Tăng giá lúc này lại là một gánh nặng cho họ", ông Thịnh băn khoăn.

Nhưng một yếu tố vẫn gây tranh cãi lâu nay, đó là bù chéo trong giá điện. Tại buổi tọa đàm "Giá thành điện - thực trạng và giải pháp" do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức mới đây, các đại biểu cũng cho rằng giá điện đang xây dựng có lợi cho một nhóm đối tượng nhưng gây thiệt hại cho nhóm khác. Cụ thể, người dùng điện nhiều phải gánh giá điện cho người dùng ít, qua chính sách an sinh xã hội, giá bán điện cho hộ nghèo thấp hơn giá điện bình quân… Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, nhấn mạnh để hài hòa lợi ích giữa ba bên, nhà sản xuất, nhà phân phối và người tiêu dùng thì phải phối hợp các nhóm chính sách chứ không thể thông qua việc xác định giá điện mà hài hòa hóa lợi ích các bên.

Nhiều chuyên gia cho rằng với việc duy trì một cơ chế giá bán điện có sự trợ giá, bù lỗ thì EVN sẽ tiếp tục lỗ về lâu dài và không có đủ nguồn lực để đầu tư các dự án lớn. Từ đó, kiến nghị cần phải cải cách cách tính giá điện càng sớm càng tốt.

HÀ NỘI SIẾT PHÂN LÔ, TÁCH THỬA: LO GIÁ NHÀ TĂNG?

Từ ngày 7/10, Hà Nội áp dụng quy định mới về điều kiện tách thửa, nhiều người lo ngại nguồn cung giảm sẽ khiến giá nhà bị đẩy lên cao.

Theo quyết định 61/2024/QĐ-UBND ngày 27/9/2024 của UBND TP Hà Nội, từ ngày 7/10, Hà Nội áp dụng quy định mới về diện tích đất ở tối thiểu để được tách thửa.

Theo đó, đất ở nằm trên địa bàn các phường, thị trấn để được tách thửa diện tích không nhỏ hơn 50m2, chiều dài trên 4m và chiều rộng giáp đường giao thông từ 4m trở lên. Đối với các xã vùng đồng bằng, diện tích tối thiểu để tách thửa là 80m2, các xã vùng trung du 100m2, còn các xã miền núi tối thiểu 150m2.

Ông Nguyễn Thế Điệp, Ủy viên Hiệp hội bất động sản Việt Nam, nhận định, trong dài hạn, đây là một xu hướng tất yếu được áp dụng đồng bộ ở nhiều quốc gia, nhằm cải thiện tính minh bạch của thị trường. Việc siết phân lô sẽ không chỉ tác động tới nhóm người nhỏ. Bởi không chỉ Hà Nội mà tại những đô thị loại II và III, lượng nhà đầu tư tham gia vào thị trường đất nền rất nhiều. Vì loại hình này có tính thanh khoản tốt, nhu cầu cao nên một số nhà đầu tư "găm" hàng và bán lại với giá cao.

Tuy vậy, bên cạnh những lợi ích mang lại thì chuyên gia cho rằng quy định này có thể sẽ làm giảm nguồn cung nhà đất tại Hà Nội và khiến giá bất động sản tiếp tục tăng cao. Cụ thể, với quy định mới, nguồn cung căn hộ diện tích nhỏ vừa túi tiền sẽ bị hạn chế, từ đó góp phần đẩy giá nhà khó giảm, thậm chí còn tăng.

Đồng quan điểm, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc PropertyGuru Việt Nam khu vực miền Nam cho rằng việc siết phân lô bán nền giúp đảm bảo được quyền lợi người mua bất động sản cũng như góp phần cải thiện tính minh bạch của thị trường nhà đất, qua đó tạo động lực cho những bước phát triển bền vững sau này. Tuy nhiên, ông Tuấn cũng lưu ý quy định mới trên có thể sẽ khiến thị trường đất nền chịu nhiều ảnh hưởng cả về nguồn cung lẫn giá bán.

Hiện tại có đến hơn 90% nguồn cung mua bán đất nền là những sản phẩm được các cá nhân tự phân lô, tách thửa, sau đó lập dự án bán hàng. Do vậy việc siết chặt theo quy định mới có thể làm giảm tình trạng phân lô tràn lan nhưng nguồn cung ra ngoài thị trường cũng “co lại”, khiến giá bán có thể tăng lên.

Theo ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, nhu cầu với đất nền luôn rất cao còn thị trường lại thiếu nguồn cung từ dự án chính thống. Chính vì vậy, quy định siết phân lô, bán nền này dù cần thiết nhưng sẽ khiến thị trường đất nền trong hơn một năm tới sẽ có nhiều biến động mạnh vì nguồn cung trở nên khan hiếm và giá có thể bị đẩy lên.

Không chỉ tăng giá, quy định phân lô mới của Hà Nội cũng khiến người mua phải bỏ ra một số tiền lớn hơn rất nhiều mới có thể mua được 1 căn nhà tại Hà Nội. Ví dụ với căn nhà 30m2, giá 150 triệu đồng/m2, người mua cần 4,5 tỷ đồng. Nhưng nếu thửa đất tối thiểu là 50m2, cũng với giá đó, người dân cần có 7,5 tỷ đồng mới mua được.

Ông Phạm Đức Toản, CEO EZ Property cũng cho biết, những lô đất rộng 30-40m2 là phân khúc ưa chuộng của nhiều người dân bởi vừa tầm tiền, có thể xây nhiều tầng để nâng diện tích sử dụng. Thời gian qua, nhiều nhà đầu tư bỏ vốn mua những lô đất ở diện tích 90-120m2 rồi tách thửa, chia nhiều lô nhỏ bán sang tay, thu lợi nhuận lớn. Khi diện tích tách thửa tối thiểu được nâng lên, họ sẽ phải dành nhiều công sức và nguồn vốn để mua được mảnh đất đủ lớn, kéo theo giá những thửa đất sau khi được tách, phân lô sẽ cao hơn.

" Quy định này có thể làm giảm hoạt động mua bán đất nền trong ngắn hạn, hạn chế nguồn cung trên thị trường, kéo theo đất phân lô, tách thửa đang có sẵn cũng bị đẩy lên cao hơn. Ngoài ra, cũng có thể tạo áp lực lớn cho người dân có nhu cầu về nhà, đất ở, nhất là trong bối cảnh giá bất động sản khu vực Hà Nội đã tăng mạnh và neo cao thời gian qua ", ông Toản dự báo.

TÌM LỐI RA CHO NHỮNG CÔNG TRÌNH TRỄ HẸN

TPHCM và Đồng Nai đang tìm giải pháp tháo gỡ vướng mắc kéo dài tại các dự án BT (xây dựng-chuyển giao) và BOT (xây dựng- kinh doanh- chuyển giao). Trong đó, việc chấm dứt hợp đồng BOT để chuyển sang đầu tư công đã giúp một số dự án dần có lối ra sau nhiều năm đình trệ.

Chuyển sang đầu tư công để nâng cấp

Đường Nhà máy nước Thiện Tân (qua huyện Vĩnh Cửu, Đồng Nai) và đường Hoàng Văn Bổn (qua TP Biên Hòa) thuộc dự án BOT đường tỉnh 768 do Công ty CP Sonadezi Châu Đức làm chủ đầu tư. Tuyến đường này chỉ có một làn xe mỗi chiều, trong khi đây lại là tuyến đường có nhiều xe tải chở vật liệu xây dựng, xe đầu kéo container chở hàng lưu thông nên thường xuyên ùn tắc và mất an toàn giao thông.

Ông Trần Văn Nhân (tài xế thường xuyên chở gỗ ở làng nghề gỗ Tân Hòa) cho biết, đường Hoàng Văn Bổn có bề rộng mỗi làn xe chỉ 3m nên xe tải lớn, xe container choán hết làn đường, không còn khoảng trống cho xe máy di chuyển. Nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng đã xảy ra trên tuyến đường này.

Mới đây, Sở GTVT tỉnh Đồng Nai kiểm tra thực tế tuyến đường Nhà máy nước Thiện Tân, ghi nhận nhiều vị trí hư hỏng. Mặt đường xuất hiện nhiều “ổ gà”, đoạn từ vị trí giao với đường Nguyễn Trường Tộ kéo dài đến ngã ba Phát Triển (dài khoảng 1,3km) có nhiều vị trí hư hỏng nặng, kết cấu mặt đường bị phá hỏng, không đảm bảo an toàn giao thông. Ngoài ra, tuyến đường dẫn lên cầu Thủ Biên (thuộc dự án BOT 769) cũng xuống cấp trầm trọng. Mặt đường bong tróc, lồi lõm, kết cấu mặt đường bị phá vỡ, xuất hiện các “ổ voi”, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn giao thông. Cơ quan chức năng đã đề nghị nhà đầu tư khẩn trương sửa chữa, khắc phục hư hỏng trên tuyến đường Nhà máy nước Thiện Tân.

Tuy nhiên, việc nâng cấp mở rộng tuyến đường huyết mạch này gặp nhiều vướng mắc, cụ thể là Nghị quyết số 437 của Quốc hội quy định không đầu tư các dự án cải tạo, nâng cấp các tuyến đường độc đạo, hiện hữu đối với các dự án đầu tư theo hợp đồng BOT.

Đại diện Sở GTVT tỉnh Đồng Nai cho biết, để giải quyết triệt để những bất cập trên tuyến đường Nhà máy nước Thiện Tân và đường Hoàng Văn Bổn, không vi phạm Nghị quyết số 437 của Quốc hội, UBND tỉnh Đồng Nai đã chấp thuận chủ trương điều chỉnh, đưa tuyến đường Nhà máy nước Thiện Tân ra khỏi dự án BOT đường 768 để đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách.

Cụ thể, tháng 6/2024, UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành quyết định phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư. Hiện nay, Sở GTVT tỉnh Đồng Nai đang thực hiện lấy ý kiến các đơn vị liên quan đối với hồ sơ điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi dự án BOT đường 768. Trong thời gian thực hiện thủ tục chuyển đổi, sở này đã đề nghị chủ đầu tư sửa chữa tuyến đường BOT này trước khi bàn giao. Sau khi điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án được duyệt, tuyến đường sẽ được bàn giao cho Sở GTVT Đồng Nai quản lý.

“Đơn vị sẽ lập chủ trương đầu tư nâng cấp, mở rộng tuyến đường này với quy mô tối thiểu 4 làn xe, bổ sung hệ thống thoát nước dọc, chiếu sáng, vỉa hè bằng nguồn vốn ngân sách tỉnh”, đại diện Sở GTVT Đồng Nai cho hay.

Mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng đã yêu cầu Sở GTVT Đồng Nai hoàn thành việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án BOT đường 768 trước ngày 12/10 chuyển đến Sở Kế hoạch Đầu tư để trình UBND tỉnh xem xét.

Khởi động lại sau 5 năm đình trệ

Cuối tháng 6 năm nay, dự án cầu Tân Kỳ Tân Quý (quận Bình Tân, TPHCM) đã tái thi công sau hơn 5 năm “đứng hình”. Đây là dự án đầu tiên TPHCM áp dụng cơ chế chuyển từ dự án BOT trước đây sang hình thức đầu tư công.

Trở lại thời điểm năm 2018, dự án cầu Tân Kỳ Tân Quý được khởi công theo hợp đồng BOT với tổng mức đầu tư hơn 312 tỷ đồng. Nhà đầu tư ban đầu là công ty cổ phần đầu tư phát triển hạ tầng IDECO. Sau đó, tổng mức đầu tư dự án nâng lên 668 tỷ đồng do tính cả lãi vay trong thời gian thi công, chờ thu phí hoàn vốn.

Ban đầu, công trình dự kiến hoàn thành cuối năm 2018 và hoàn vốn sau hơn 9 năm thu phí thông qua trạm BOT An Sương - An Lạc trên quốc lộ 1 (cách vị trí cầu khoảng 500m). Đến tháng 12/2018, khi đã thực hiện được khoảng 70% khối lượng thì công trình phải tạm dừng thi công do vướng mặt bằng. Đến tháng 8/2019, Kiểm toán Nhà nước kết luận việc đưa cầu Tân Kỳ Tân Quý vào dự án BOT An Sương - An Lạc khi công trình không nằm trên quốc lộ 1 là không phù hợp. Bên cạnh đó, dự án cầu Tân Kỳ Tân Quý cũng không phù hợp với Nghị quyết 437 của Quốc hội (vì dự án cầu Tân Kỳ Tân Quý xây dựng trên đường hiện hữu). Vì vậy, dự án bị đình trệ kéo dài suốt 5 năm.

Cuối tháng 9/2022, UBND TPHCM đã ban hành quyết định dừng, chấm dứt triển khai dự án Xây dựng bổ sung cầu mới Tân Kỳ Tân Quý theo hình thức hợp đồng BOT để chuyển sang đầu tư công. Đến cuối năm 2022, HĐND TPHCM đã thông qua khoản ngân sách hơn 491 tỷ đồng để hoàn thiện cầu Tân Kỳ Tân Quý. Theo đó, TPHCM sẽ chi khoảng 230 tỷ đồng để trả chi phí cho nhà đầu tư đã bỏ ra làm cầu và khoảng 261 tỷ đồng đầu tư hoàn thành các hạng mục còn lại.

Dự án này hiện đang do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM (Ban Giao thông) làm chủ đầu tư. Đại diện Ban Giao thông cho biết, việc cầu Tân Kỳ Tân Quý được tái khởi động là kết quả của quá trình các sở, ban ngành của thành phố cùng Nhóm Công tác liên ngành thực hiện hợp đồng BOT đoạn An Sương - An Lạc - quốc lộ 1 dưới sự chỉ đạo của UBND TPHCM tập trung tháo gỡ khó khăn vướng mắc, hoàn tất công tác thương thảo chấm dứt hợp đồng BOT với nhà đầu tư trước đây...

Theo Ban Giao thông TPHCM, sau hơn 3 tháng thi công trở lại, dự án đang đảm bảo tiến độ, đạt hơn 15% giá trị gói thầu xây lắp. Về việc thanh toán cho nhà đầu tư trước đây, tháng 11/2023, Ban Giao thông đã chi trả đợt 1 hơn 138 tỷ đồng. Việc chi trả đợt 2 với khoảng 66 tỷ đồng đang đợi ý kiến từ cơ quan có thẩm quyền.

BÀI TOÁN THU HỒI TÀI SẢN THAM NHŨNG

Thu hồi tài sản tham nhũng là việc rất khó, phức tạp, kéo dài. Tuy nhiên, chỉ khi thực hiện công việc này hiệu quả, tài sản của Nhà nước, nhân dân mới không bị thất thoát. Đặc biệt, thông qua việc thu hồi tài sản triệt để mới đủ sức phòng ngừa, răn đe trong công tác phòng chống tham nhũng.

Tham nhũng không chỉ gây thất thoát nghiêm trọng về tài sản của Nhà nước, mà còn ảnh hưởng đến lòng tin của người dân vào Đảng. Do đó, việc thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ việc, vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế là nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi quyết tâm nỗ lực không ngừng. Hiện công tác này đang được TP.HCM thực hiện một cách quyết liệt, triệt để và phát huy được hiệu quả.

Khó thu hồi tài sản ở giai đoạn tiền tố tụng

Luật sư Hà Hải, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM cho rằng, việc thu hồi được tài sản đặc biệt quan trọng, ngoài việc thu hồi lại tài sản của Nhà nước, cá nhân, doanh nghiệp…còn có tác dụng răn đe rất lớn.

Tuy nhiên, Luật sư Hà Hải nhận định, hiện nay các quy định của pháp luật không đầy đủ, chỗ thừa, chỗ thiếu dẫn đến người thực thi công vụ thực hiện rất khó khăn. LS Hải dẫn ví dụ, ở giai đoạn tiền tố tụng là “giai đoạn vàng” để các đối tượng tẩu tán tài sản bởi các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội chưa bị khởi tố, về nguyên tắc luật pháp quy định những tài sản đó không bị kê biên và phong tỏa tài khoản. Do đó dù công tác thu hồi tài sản tham nhũng tuy đã cố gắng hết sức nhưng dòng tiền, tài sản thu hồi không nhiều.

"Luật pháp cần thay đổi trong giai đoạn tiền tố tụng để hỗ trợ cho cơ quan công quyền ngay tại thời điểm đó, kê biên phong tỏa. Thứ hai là luật pháp quy định việc kê biên, phong tỏa chỉ giới hạn trong số tiền họ thực hiện hành vi vi phạm pháp luật mà mình phát hiện, luật chưa quy định phải kê biên phong tỏa số tiền lớn hơn. Cho nên dẫn đến câu chuyện là khi kê biên phát hiện rồi nhưng đến giai đoạn điều tra, truy tố thì chúng ta lại phát hiện ra hành vi khác thì những tài sản mà không bị kê biên đã bị tẩu tán", theo LS Hà Hải.

Về vấn đề này, Thượng tá Ngô Thuận Lăng, Phó Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM thừa nhận, trong giai đoạn phát hiện, kê biên và thu hồi tài sản tại cơ quan điều tra Công an TP gặp không ít khó khăn.

Về pháp lý, việc kê biên tài sản chỉ áp dụng với bị can, bị cáo và phong toả tài sản chỉ áp dụng với người bị buộc tội, tài sản tịch thu phải liên quan trực tiếp đến tội phạm, trong đó việc kê biên và phong toả số tiền trong tài khoản phải tương ứng. Đây là việc rất khó xác định bởi trong giai đoạn tiền tố tụng, kể cả trong giai đoạn điều tra, lên tin báo, tiến hành khởi tố vụ án đều khó xác định “vì các dòng tiền đan xen nhau, đòi hỏi cơ quan điều tra phải rất thận trọng trong việc xác định bởi vì nếu xác định sai, ngoài trách nhiệm, còn gây ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động bình thường của tổ chức, cá nhân”.

"Các đối tượng phạm tội chuẩn bị rất kỹ, kể cả trước, trong và sau giai đoạn phạm tội. Bây giờ các hoạt động chuyển tiền đi nước ngoài rất dễ, không thể kiểm soát được, chỉ một cuộc điện thoại ở Việt Nam có thể chuyển tiền đi khắp thế giới. Ở đó, các đối tượng trao đổi, chuyển tiền và trực tiếp thanh toán tại Việt Nam. Các đối tượng có thể chuyển hóa, đầu tư vào các khoản đầu tư, sàn giao dịch điện tử, công ty nằm ở nước ngoài và chúng ta không thể quản lý được. Sự hỗ trợ và tương trợ tư pháp rất khó khăn trong các trường hợp này", Thượng tá Ngô Thuận Lăng cho biết.

Giải pháp mạnh thu hồi tài sản tham nhũng

Tại tọa đàm “Giải pháp thu hồi tài sản tham nhũng trên địa bàn TP.HCM do Ban Nội chính Thành ủy TP.HCM và báo Sài Gòn Giải Phóng tổ chức ngày 11/10, các chuyên gia cho rằng, quy định của pháp luật cần phải rõ ràng, quy định kỹ hơn để các cơ quan tiến hành tố tụng, thanh tra có đủ điều kiện cơ sở pháp lý để triển khai, nhất là với các tài sản như chứng khoán chẳng hạn, chỉ với động thái kê biên có thể khiến cho giá trị bị kéo xuống rất nhanh.

Ngoài ra, hiện nay đang có tình trạng trong suốt quá trình từ khi nhận đơn tố giác đến khi xét xử, nhận thức chung của các ban, ngành, cơ quan thi hành tố tụng vẫn là tập trung xử lý hình sự, chưa quan tâm lắm việc xử lý về dân sự trong vụ án hình sự. Điều này cần phải thay đổi, trong giải quyết các vụ án hình sự cần quan tâm hơn các vấn đề dân sự để tạo điều kiện cho cơ quan thi hành án sớm thu hồi tài sản, sớm khắc phục được hậu quả thiệt hại mà các bị can, bị cáo gây ra.

Luật sư Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị, cần tạo điều kiện cho cho luật sư tham gia ngay từ khi xác minh tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố, xuyên suốt quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Khi đó, các luật sư sẽ giúp người bị buộc tội nhận thức đầy đủ, sớm tự nguyện và vận động gia đình nộp tiền thu lợi bất chính, khắc phục hậu quả ngay từ giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử trước thời điểm thi hành án hình sự, dân sự.

LS Phan Trung Hoài cũng kiến nghị TP nên tập trung sức mạnh tổng hợp, tháo gỡ khó khăn về pháp lý để có thể hồi sinh các dự án bất động sản có giá trị cực lớn, ở các vị trí đất vàng tại TP.HCM như dự án 2-4-6 Hai Bà Trưng; dự án số 8-12 Lê Duẩn, 152 Trần Phú, dự án Mũi Đèn Đỏ...

"Để đảm bảo tính minh bạch, đảm bảo việc thu hồi triệt để và đúng giá trị, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, trong đó có lợi ích Nhà nước, nên thành lập Hội đồng xử lý tài sản, giải quyết các vấn đề án kinh tế lớn", LS Phan Trung Hoài đề nghị.

Trong khi đó, Phó Viện trưởng Viện KSND TP.HCM Ngô Phạm Việt cho rằng, tội phạm tham nhũng ngày càng tinh vi, mức độ phạm tội ngày càng nghiêm trọng; đối tượng phạm tội chủ yếu là “cổ cồn, áo trắng”, am hiểu luật pháp; trước và sau khi thực hiện hành vi phạm tội đều đưa tài sản chiếm đoạt cho người thân hay người khác đứng tên nên việc truy xét dòng tiền, tài sản của các đối tượng này là yêu cầu đặt ra cho các cơ quan tố tụng.

Ông Ngô Phạm Việt khẳng định, ngay từ khi giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố, kiểm sát viên, cán bộ kiểm sát đã chủ động nghiên cứu đề ra yêu cầu xác minh, kiểm tra thu thập tài liệu, chứng cứ làm rõ dấu hiệu hình sự, xác định tài sản bị chiếm đoạt.

VKS cũng tiến hành xác minh, kiểm soát, ngăn chặn tài sản liên quan đến dấu hiệu tội phạm, xác minh quan hệ nhân thân đối tượng nhằm truy vết tài sản liên quan cần xác minh. Đặc biệt, VKS tăng cường vận động, thuyết phục đối tượng tự nguyện nộp khắc phục hậu quả trước hoặc ngay tại phiên tòa để làm cơ sở xem xét tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, vừa thể hiện tính khoan hồng của pháp luật, vừa nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản.

Điển hình trong vụ án xảy ra tại Cục Đăng kiểm Việt Nam, trong 30 ngày truy tố, VKS đã thu hồi được gần 8 tỷ đồng do các bị can và thân nhân tự nguyện nộp khắc phục hậu quả.

"Quan trọng nhất là công tác phối hợp ngay từ giai đoạn thụ lý tin báo đến điều tra, truy tố, xét xử, phải thực hiện ngay truy xét dòng tiền vào những tài sản phạm tội để có hình thức thu hồi bằng được số tiền đó. Nếu chúng tôi xác định rõ các đối tượng này tẩu tán tài sản, không có ý chí khắc phục, chúng tôi sẽ khởi tố tội danh rửa tiền, tội danh này gần đây chúng tôi xử lý rất hiệu quả", ông Ngô Phạm Việt cho biết thêm.

Thu hồi tài sản tham nhũng là việc rất khó, phức tạp, kéo dài. Tuy nhiên, chỉ khi thực hiện công việc này hiệu quả, tài sản của Nhà nước, nhân dân mới không bị thất thoát. Đặc biệt, thông qua việc thu hồi tài sản triệt để mới đủ sức phòng ngừa, răn đe trong công tác phòng chống tham nhũng. Bởi khi các đối tượng tội phạm nhận thức được rằng nếu tài sản tham nhũng của họ bị thu hồi triệt để như thế thì rõ ràng là họ không dám tham nhũng hoặc chủ động khai báo… để được giảm nhẹ tội.

Nguồn: Thanh Niên; CafeF; Tiền Phong; Soha