Vựa rau củ châu Âu đối mặt nguy cơ sa mạc hóa

(Ảnh minh họa).

Hạn hán cùng khai thác quá mức đất nông nghiệp và công nghiệp ở Tây Ban Nha làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tăng diện tích đất cằn.

"Ở đây từng có rừng sồi, nhưng bây giờ toàn đất cằn", Gabriel del Barrio nói, chỉ về ngọn đồi với những bụi cây thấp bé.

Barrio, chuyên gia về sa mạc hóa tại EEZA, trung tâm nghiên cứu các vùng khô hạn, đang theo dõi tình trạng đất suy thoái ở Almeria, vùng Andalusia, nam Tây Ban Nha.

"Tây Ban Nha sẽ không trở thành sa mạc cồn cát như ở Sahara về mặt hình thái học", ông giải thích. Tuy nhiên, tình trạng sa mạc hóa có đặc trưng là "đất đai xuống cấp nghiêm trọng" làm mất khả năng trồng trọt đang "rất đáng lo ngại".

Những nguyên nhân khiến đất đai sa mạc hóa là sự nóng lên toàn cầu thúc đẩy nhiệt độ tăng cao dẫn tới nước nhanh bốc hơi, cháy rừng nhiều hơn, đồng thời cũng có yếu tố con người như thâm canh kéo dài.

Almeria thuộc vùng khí hậu rất khô đã trở thành vựa rau củ của châu Âu với 40.000 ha nhà kính, sản xuất hàng nghìn tấn cà chua, ớt, bí xanh và dưa chuột mỗi năm.

Nhưng các khu vực trồng trọt rộng lớn này đang làm vấn đề khô hạn nghiêm trọng hơn bởi sử dụng nước ngầm và "hút kiệt các tầng ngậm nước", Barrio giải thích.

Tình trạng này không chỉ xảy ra ở Almeria. Theo Công ước của Liên Hợp Quốc về Chống sa mạc hóa, 75% đất đai ở Tây Ban Nha đang đối mặt các điều kiện khí hậu có thể dẫn tới sa mạc hóa, khiến đất nước trở thành quốc gia châu Âu bị đe dọa nghiêm trọng nhất.

"Vấn đề này đặt chúng ta vào tình huống phức tạp, khi nhiệt độ khắc nghiệt, hạn hán và những yếu tố khác làm nguy cơ xói mòn và suy thoái đất nghiêm trọng hơn", Bộ trưởng Sinh thái Tây Ban Nha Teresa Ribera hồi tháng 6 cảnh báo.

Theo Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Tây Ban Nha (CSIC), báo cáo của EEZA cho thấy tình trạng suy thoái đất đã tăng gấp ba lần trong 10 năm, gây ra vấn đề "không thể đảo ngược". Đất đai không thể giữ nước hoặc chất hữu cơ, dẫn tới không thể trồng trọt chăn nuôi. Đây là vấn đề gây lo ngại lớn tại quốc gia nông nghiệp đạt giá trị xuất khẩu hàng năm khoảng 66 tỷ USD.

"Xói mòn đất đai hiện là vấn đề lớn nhất đối với hầu hết nông dân Tây Ban Nha", UPA, tổ chức đại diện cho hộ nông dân và hộ chăn nuôi nhỏ, cảnh báo. Theo UPA, tình hình đang "rất nghiêm trọng" và có thể gây "tổn thất kinh tế" đáng kể.

Tại Andalusia, tình hình xói mòn buộc các chủ trang trại phải thay đổi. Juan Antonia Merlos, 40 tuổi, sở hữu trang trại trồng hạnh nhân rộng 100 ha tại những ngọn đồi phía trên Velez-Blanco, cho hay "chúng tôi phải tự hành động, không đầu hàng số phận".

Cùng một số nông dân trong hiệp hội mang tên AlVelAl, Merlos ứng dụng phương pháp cải tạo sau khi tiếp quản trang trại của bố mẹ ba năm trước. Phương pháp được cấp chứng nhận hữu cơ, có tác dụng "ngăn chặn suy thoái đất".

Họ sử dụng phân chuồng thay vì phân bón hóa học, không sử dụng thuốc trừ sâu, hạn chế cày bừa, sử dụng lá cây che phủ đất để giữ độ ẩm trong những đợt mưa hiếm hoi.

"Đây là công việc lâu dài" sử dụng kỹ thuật đã có từ nhiều năm, Merlos nói khi đang kiểm tra cây lúa mạch trồng dưới gốc cây hạnh nhân.

"Về lý thuyết, cần 7 năm để thấy được kết quả từ nông nghiệp tái tạo. Nhưng tôi đã bắt đầu nhận thấy khác biệt với đất và côn trùng", anh nói.

Ngoài việc kêu gọi nông dân áp dụng phương pháp mới, các hiệp hội môi trường đang thúc đẩy canh tác kiểu mới và trồng cây tiêu thụ ít nước hơn.

"Chúng ta cần điều chỉnh nhu cầu dựa theo nguồn nước để giảm rủi ro cho cả con người và ngành sản xuất trong thời kỳ khan hiếm", Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên kêu gọi.

Barrio đồng quan điểm với ý kiến này. "Chúng ta phải tìm ra sự cân bằng giữa đảm bảo lương thực mà không ảnh hưởng tới đất đai", ông nói. "Chúng ta cần quản lý đất đai bền vững để tránh biến tài nguyên thành những mảnh đất không sự sống".

Sợ nắng nóng thiêu đốt, du khách tìm kiếm điểm du lịch mới ở châu Âu

Do quá sợ cái nắng nóng bất thường ở một số quốc gia châu Âu trong mùa hè năm nay, một số du khách đã tìm kiếm điểm đến mới.

Theo kênh CNBC ngày 2/8, ông Tom Marchant, đồng sáng lập công ty điều hành du lịch sang trọng Black Tomato (London), cho biết, công ty của ông đã nhận thấy thay đổi về sở thích ở những du khách muốn tránh cái nóng mùa hè gay gắt. Ông nói: “Chúng tôi nhận thấy du khách rất quan tâm và mong muốn tận hưởng mùa hè ở khu vực Scandinavia. Các điểm đến của Scandinavia như Phần Lan, Na Uy, Thụy Điển, Iceland đang có doanh số gia tăng rõ rệt”.

Xu hướng "mùa hè Scandinavia"

Theo dữ liệu do Ủy ban Du lịch châu Âu công bố, mức độ quan tâm tới chuyến đi nghỉ ở Địa Trung Hải đã giảm 10% từ tháng 6 đến tháng 11 năm nay. Trước đó, mùa hè năm 2022 được ghi nhận là nóng nhất ở châu Âu.

Mặt khác, lượng đặt phòng trong mùa hè ở Scandinavia tăng 37% so với năm ngoái. Ông Marchant cho biết: “Chúng tôi dự báo xu hướng này sẽ tiếp tục gia tăng”.

Theo Expedia Group, xu hướng “mùa hè Scandinavia” cũng thể hiện rất rõ ở những người thuê nhà mùa hè.

Theo Expedia Group, đặc biệt, khách du lịch Đức đang chuyển hướng tìm kiếm kỳ nghỉ ở phía Bắc và mức độ quan tâm đến miền Nam Na Uy tăng 35% trong hai tuần đầu tiên của tháng 7 so với cùng kỳ tháng 6.

Dữ liệu của Expedia Group cũng cho thấy mức độ quan tâm của người Đức đối với các ngôi nhà nghỉ dưỡng đã tăng lên ở các khu vực Skane và Blekinge thuộc phía Nam Thụy Điển.

Ở những nơi khác, tìm kiếm nhà nghỉ dưỡng trên khắp châu Âu đã tăng lên đáng kể ở Edinburgh (Scotland) với mức tăng 20%, ở Riga (Latvia) với mức tăng 25% và ở Tallinn (Estonia) với mức tăng 25%.

Trên khắp châu Âu, mối quan tâm đến việc thuê nhà ở tỉnh Smaland, miền Nam Thụy Điển ngang bằng với đảo Tenerife nổi tiếng của Tây Ban Nha và vượt so với ở thị trấn ven biển Rimini của Italy.

Thay đổi ở Tây Ban Nha

Tây Ban Nha là điểm đến du lịch phổ biến nhất trong cuộc thăm dò của Ủy ban Du lịch châu Âu với trên 6.000 du khách châu Âu, nhưng sở thích du lịch cũng đang thay đổi ở đây.

Theo dữ liệu của Expedia Group, số lượt tìm kiếm nhà nghỉ dưỡng ở các địa điểm nổi tiếng như Costa Blanca, Costa Brava và Mallorca vẫn ổn định từ tháng 6 đến tháng 7, nhưng mối quan tâm tới thuê nhà đã tăng lên trên khắp bờ biển phía bắc Tây Ban Nha.

Dữ liệu cho thấy các lượt tìm kiếm nhà đã tăng lên ở Costa Verde, Costa de Cantabria và Xứ Basque.

Lựa chọn thay thế cho các đảo Hy Lạp

Nhiệt độ đã giảm ở Hy Lạp, nhưng mới tháng trước, cháy rừng ở nước này đã buộc hàng chục nghìn người phải sơ tán khỏi các đảo Rhodes, Corfu và Evia. Một số người vẫn mặc đồ bơi khi sơ tán.

Các hòn đảo của Hy Lạp là một trong những điểm du lịch mùa hè hàng đầu của châu Âu, nhưng ông Marchant cho biết một số người đang chuyển sang một nhóm đảo khác xa hơn về phía Bắc.

Ông cho biết: “Quần đảo Lofoten ở Na Uy đặc biệt hấp dẫn các khách hàng có gia đình khi họ coi đây là lựa chọn thay thế lý tưởng cho các đảo của Hy Lạp và Croatia, đặc biệt là đối với những người không muốn chịu cái nóng gay gắt của vùng Địa Trung Hải”.

Một số người khác đang bỏ qua hoàn toàn các chuyến nghỉ dưỡng ở đảo. Ông Marchant cho biết: “Các điểm đến như Canada, Công viên quốc gia Mỹ và những viên ngọc náu mình của châu Âu như Slovenia cũng đã đặc biệt phổ biến”.

Tới Italy vào mùa thu

Mùa hè có thể đồng nghĩa với việc đi du lịch đối với nhiều người, nhưng mối đe dọa của các đợt nắng nóng, cháy rừng, lũ lụt và bão đang khiến một số người chuyển các chuyến đi hàng năm sang các mùa khác.

Ông Marchant cho biết ngày càng có nhiều người chọn du lịch vào mùa trung gian (giữa mùa cao điểm và thấp điểm, thường là mùa xuân và thu) vì thời gian này thường có giá khách sạn thấp hơn, nhiều phòng trống hơn và thời tiết tốt hơn.

Ông nói: “Khu vực ở phía Nam của Italy, như Puglia và Sicily, đang thu hút du khách mạnh mẽ, nhưng đặc biệt là vào mùa trung gian là mùa thu. Du khách vẫn sẽ có thời tiết ấm áp và đầy nắng vào tháng 10 do nơi đây gần với Bắc Phi, nhưng ít đám đông hơn và trải nghiệm thoải mái hơn”.

Bỏ biển đi núi

Ông Marchant cho biết, do nhiệt độ mùa hè ở châu Âu tăng lên, nhiều người đang tìm kiếm những nơi có độ cao và địa hình đồi núi nhiều hơn.

Ông nói: “Chúng tôi đang nhận thấy mối quan tâm mới đến Dolomites, dãy núi Alps của Thụy Sĩ và Áo, ở những nơi như Lucerne và Solden".

Theo ông Marchant, ngay cả những quốc gia mà nhiều du khách cho là nóng không chịu nổi cũng có những điểm mát mẻ ở độ cao cao hơn. Ông nói: “Maroc là một ví dụ tuyệt vời”.

Ông cho biết Marrakech có thể rất nóng vào mùa hè, nhưng Dãy núi Atlas có thể mát mẻ hơn và thậm chí còn rất náo nhiệt vào ban đêm. Thêm vào đó, mùa hè là mùa thấp điểm ở Maroc, vì vậy nơi đây sẽ yên tĩnh hơn và rất có thể sẽ có giá trị tốt hơn.

Trong khi đó, những du khách đã lên kế hoạch du lịch từ trước dường như vẫn tiếp tục hành trình.

Bà Cynthia Nerangis, người sáng lập LemonLime Travel – công ty chuyên về du lịch Hy Lạp, Italy và Pháp, nói rằng khách hàng của bà vẫn theo hoạch đến thăm Hy Lạp vào mùa hè này – từ Athens đến Cyclades và Crete.

Ông Peter Tomlinson, Phó chủ tịch phụ trách dữ liệu của công ty Omio, cho biết lượng đặt chỗ đã tăng lên trong năm nay tại công ty đặt vé máy bay, xe buýt và tàu hỏa này. Ông nói: “Mặc dù nhiệt độ cực cao, cháy rừng và giá vé máy bay tăng, nhưng Omio chỉ có tỷ lệ tủy vé 3% ở Nam Âu”.

Đại diện của công ty bảo hiểm InsureMyTrip cho biết họ không thấy có nhiều khách hàng gọi điện hoặc gửi thư muốn thay đổi hoặc hủy bỏ các kế hoạch vì nắng nóng. Tương tự, một công ty du lịch khác là Squaremouth cho biết họ chưa nhận được phản hồi từ bất kỳ du khách nào muốn hủy bỏ hoặc đưa ra yêu cầu về các chuyến đi bị ảnh hưởng bởi đợt nắng nóng.

Châu Âu: Giá dầu đang trở lại đỉnh cao, các đại gia dầu mỏ có lý do 'ngoảnh mặt làm ngơ' với cam kết khí hậu

(Ảnh minh họa).

Khủng hoảng năng lượng và hậu quả của cuộc xung đột Nga-Ukraine đã khiến giá dầu mỏ và khí đốt bùng nổ. Chỉ riêng năm 2022, 5 tập đoàn dầu mỏ tư nhân lớn nhất thế giới đã kiếm được 153 tỷ USD lợi nhuận. Con số này cho thấy đường hướng phát triển của các nhà sản xuất dầu mỏ vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào giá mỗi thùng dầu sẽ như thế nào.

Khi thế giới rơi vào khủng hoảng cực kỳ nghiêm trọng do đại dịch Covid-19, giá dầu thô đã sụt giảm mạnh. Rất nhanh chóng, các tập đoàn dầu mỏ lớn của châu Âu đã đưa ra những cam kết chuyển hướng sang trung hòa carbon. Nhưng 3 năm đã trôi qua, họ còn giữ lại những gì cho các cam kết của mình?

Giá dầu có thể vọt lên 100 USD/thùng?

Giá dầu thế giới chạm mức cao mới của ba tháng trong phiên 31/7, đồng thời ghi nhận mức tăng hàng tháng mạnh nhất kể từ tháng 1/2022 nhờ các dấu hiệu cho thấy nguồn cung thắt chặt và nhu cầu sẽ tăng trong nửa cuối năm nay.

Trong phiên cuối cùng của tháng 7, cả dầu Brent và dầu WTI đều đạt mức cao nhất kể từ cuối tháng Tư trong phiên thứ ba liên tiếp, sau khi đã kép dài chuỗi tăng giá sang tuần thứ năm liên tiếp.

Ông Edward Moya, nhà phân tích của công ty môi giới tài chính OANDA, đánh giá thị trường dầu thô kết thúc tháng Bảy với vị thế khá vững chắc. Triển vọng nhu cầu vẫn cao và niềm tin rằng Toorc chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và các nhà sản xuất lớn ngoài khối (nhóm OPEC+) sẽ đảm bảo thắt chặt nguồn cung trên thị trường.

Phiên này, giá dầu Brent giao kỳ hạn tháng 10/2023 tăng 1,02 USD (tương đương 1,2%) lên 85,43 USD/thùng. Giá dầu Brent giao tháng 9/2023 cũng tăng 0,7% lên 85,56 USD/thùng. Giá dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) cũng tăng 1,22 USD (1,5%) lên 81,80 USD/thùng.

Trong khi nhu cầu năng lượng đã nhanh chóng khôi phục về mức trước đại dịch, nguồn cung lại đang gặp khó khăn trong việc bắt kịp bắt kịp đà hồi phục khiến giá dầu thế giới sẽ tăng trong nửa cuối năm.

Theo nhận định của Tổng thư ký Diễn đàn Năng lượng quốc tế (IEF) Joseph McMonigle, giá dầu thế giới sẽ tăng trong nửa cuối năm do nguồn cung khó có thể đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ. Ông còn lưu ý thêm rằng, yếu tố duy nhất có thể điều chỉnh giá hiện nay là nỗi lo sợ về một cuộc suy thoái kinh tế sắp xảy ra.

Khi được hỏi liệu giá dầu có thể một lần nữa tăng vọt lên ngưỡng 100 USD/thùng hay không, Tổng thư ký IEF lưu ý rằng, giá đã ở mức 80 USD/thùng và có khả năng tăng cao hơn từ đây. Ông không quên chỉ ra rằng, số dầu dự trữ trong các kho trên toàn cầu đã giảm mạnh hơn dự kiến. Đây là tín hiệu cho thị trường biết rằng, nhu cầu chắc chắn đang tăng lên.

Khi các đại gia "ngoảnh mặt làm ngơ"

Báo Le Monde đưa ra nhận định, sau khi đưa ra các cam kết ủng hộ quá trình chuyển đổi sinh thái, các tập đoàn dầu khí châu Âu như BP, Shell và TotalEnergies đang từ bỏ lời hứa để lao vào tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn trong lĩnh vực này.

Năm 2020, khi đại dịch Covid-19 khiến thế giới rơi vào khủng hoảng cực kỳ nghiêm trọng, giá dầu thô đã sụt giảm mạnh. Rất nhanh chóng, các tập đoàn dầu mỏ lớn của châu Âu đã đưa ra những cam kết chuyển hướng sang trung hòa carbon.

“Ngân sách carbon của thế giới đang cạn kiệt trông thấy, vì vậy chúng ta cần một sự chuyển đổi nhanh chóng hướng tới trung hòa carbon”, ông Bernard Looney, người khi đó mới được bổ nhiệm làm chủ tịch tập đoàn BP cảnh báo. Ông cũng đưa ra một kế hoạch “hiếm thấy” và được một phần của phong trào khí hậu ở Anh nhiệt liệt hoan nghênh.

Ông Patrick Pouyanné, CEO của Total, nay đã được đổi tên thành TotalEnergies, khi đó cũng đã khẳng định với giới truyền thông rằng tính bền vững của các công ty dầu mỏ là vấn đề đã được đặt ra.

Tập đoàn Shell liên doanh giữa Anh và Hà Lan hoặc ENI của Italy đều cam kết hướng tới trung hòa carbon vào năm 2050 và sẽ đầu tư ồ ạt cho các dự án năng lượng tái tạo.

Trong khi đó, các đối thủ Mỹ là Exxon và Chevron lại có những động thái ngược lại là dành phần lớn đầu tư cho dầu mỏ và khí đốt.

Nhưng ba năm trôi qua, các tập đoàn châu Âu còn giữ lại những gì cho các cam kết của mình?

Giữa tháng Sáu vừa qua, Wael Sawan - ông chủ mới của Shell tuyên bố rằng, tập đoàn này không có ý định tập trung cho các mục tiêu khí hậu.

Shell đã thay đổi 180 độ bằng những kế hoạch cạnh tranh với "gã khổng lồ" Exxon của Mỹ. Quyết định của Shell thực ra là hành động theo chân BP khi công ty này, vào tháng 2/2023, đã tiết lộ việc từ bỏ mục tiêu giảm lượng khí thải carbon trên quy mô lớn vào năm 2050.

Về phần mình, ông chủ của TotalEnergies cũng nói rằng, tập đoàn này, cũng như hai đối thủ cạnh tranh nêu trên, ít nhất sẽ tiếp tục đầu tư vào các giếng dầu mới cho đến năm 2030. Về phía ENI, tập đoàn này vừa mua lại nhà sản xuất Neptune Energy với giá 4,5 tỷ Euro (4,94 tỷ USD) để tăng cường năng lực sản xuất dầu khí và đây một trong những thương vụ mua lại lớn nhất trong lĩnh vực này ở châu Âu.

Sự đảo chiều đã gây thất vọng cho dư luận châu Âu vốn rất hy vọng vào những nỗ lực nghiêm túc về chống biến đổi khí hậu của giới công nghiệp.

Tuy nhiên, sự đồng thuận về khoa học đã rất rõ ràng. Các báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC/GIEC) đều khẳng định rằng, bất kỳ dự án năng lượng hóa thạch mới nào cũng cản trở khả năng duy trì các điều kiện sống trên hành tinh.

Năm 2021, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), một tổ chức có lịch sử gần gũi với giới dầu mỏ, cũng đã khẳng định rằng để tuân theo quỹ đạo của Hiệp định Paris, thế giới “không nên có bất cứ dự án dầu khí mới nào”.

Mặc dù đã thừa nhận tính xác thực của những cảnh báo khoa học này, nhưng các “đại gia” dầu mỏ đến nay vẫn lại ngoảnh mặt làm ngơ.

Thậm chí CEO của TotalEnergies - ông Patrick Pouyanné phát biểu với báo chí Pháp ngày 18/6 rằng, thay vì đưa ra các khuyến nghị cho giới công nghiệp năng lượng, IEA nên làm tốt hơn để thuyết phục các thành viên (các nước tiêu thụ dầu) giảm bớt nhu cầu.

Lập luận của các nhà công nghiệp sản xuất dầu mỏ luôn giống nhau: "chúng tôi đang đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường".

Thực tế, đúng là thế giới đang hướng tới mức tiêu thụ dầu kỷ lục vào năm 2023, với mức tiêu thụ trung bình hơn 102 triệu thùng mỗi ngày. Sau khi đã tài trợ trong nhiều năm cho các ấn phẩm phủ nhận khoa học khí hậu, những "gã khổng lồ" dầu mỏ hiện đang sử dụng điệp khúc lịch sử của các công ty thuốc lá đa quốc gia. Họ không có bất cứ trách nhiệm nào, và câu chuyện chỉ nằm trong tay các chính quyền nhà nước.

Khủng hoảng năng lượng và hậu quả của cuộc xung đột Nga-Ukraine đã khiến giá dầu mỏ và khí đốt bùng nổ. Chỉ riêng năm 2022, 5 tập đoàn dầu mỏ tư nhân lớn nhất thế giới đã kiếm được 153 tỷ USD lợi nhuận. Con số này cho thấy mô hình của các nhà sản xuất phụ thuộc hoàn toàn vào giá mỗi thùng dầu như thế nào.

Do vậy, câu hỏi lặp đi lặp lại trong giới công nghiệp dầu mỏ là tại sao phải thay đổi mô hình khi nó mang lại lợi nhuận cao trong thời gian ngắn?

Tại TotalEnergies, hơn 70% khoản đầu tư được dành riêng cho dầu khí và một phần lớn trong số đó được dành cho các dự án mới.

Trên mục diễn đàn số ra tháng 5/2023, đã có gần 200 nhà khoa học Pháp yêu cầu các cổ đông lên tiếng phản đối chiến lược của tập đoàn này. Nhưng vô ích, bởi ban quản trị của TotalEnergies và các cổ đông vẫn muốn thực hiện một “chiến lược cấp tiến” nhằm tận dụng giá dầu và khí đốt cao hơn là nỗ lực theo con đường chuyển đổi.

Năm 2012, báo New Yorker đã ấn hành một bức tranh biếm họa miêu tả một người đàn ông trong thế giới hoang tàn, giải thích cho những đứa trẻ còn hoài nghi: “Chắc chắn là hành tinh này đã bị hủy diệt. Nhưng trong một thời khắc huy hoàng của lịch sử, chúng ta đã tạo ra rất nhiều giá trị cho các cổ đông của mình”.

Điều này một lần nữa phản ánh đúng thực trạng công nghiệp năng lượng hiện nay. Chắc chắn rằng trong ngắn hạn, chiến lược tập trung đầu tư cho dầu mỏ sẽ mang lại lợi nhuận đặc biệt. Và cũng chắc chắn rằng hậu quả của nó sẽ là thảm họa đối với quỹ đạo khí hậu toàn cầu.

Biến đổi khí hậu đang vẽ lại biên giới giữa Thụy Sĩ và Italy như thế nào?

Biến đổi khí hậu đang khiến các sông băng tan chảy, dẫn đến khả năng phải vẽ lại biên giới quốc gia, nhưng cũng có nguy cơ gây ra căng thẳng ở một số khu vực trên thế giới.

Biên giới đất liền thường được coi là các đường cố định vĩnh viễn – nhưng ở các vùng núi như dãy Alps, nơi băng đang tan và tầng đất bị đóng băng vĩnh cửu đang định hình lại môi trường thực địa, đôi khi chính quyền địa phương buộc phải vẽ lại bản đồ.

Tại biên giới Thụy Sĩ - Italy, ngay phía trên sông băng Theodul, nơi gắn kết các cư dân trong một môi trường kinh tế chung, ít nhất là cho đến thời điểm hiện tại, hai đô thị xung quanh ngọn núi Matterhorn mang tính biểu tượng đang phát triển mạnh nhờ lượng khách du lịch ổn định đến thăm những cảnh đẹp của vùng và trượt tuyết trên các sườn núi cao, nơi có tuyết phủ quanh năm.

Điều này bất chấp sự tan chảy của sông băng đã làm thay đổi cảnh quan, buộc chính quyền địa phương phải xác định lại biên giới giữa hai nước.

“Sông băng đã bị thu hẹp ở phía Italy. Ở một số khu vực chỉ còn đất trống", Jérôme Perruquet, hướng dẫn viên leo núi từ Thung lũng Aosta, cho biết. Theo người hướng dẫn viên này, mức độ tan chảy của sông băng ở phía Iltay khiến cần phải thực hiện một số công việc tu sửa, dự kiến sẽ sớm bắt đầu.

“Phía Thụy Sĩ sẽ đi tiên phong, mặc dù phần lớn vấn đề nằm trên lãnh thổ Italy, nhưng họ có lợi ích thương mại lớn”, ông Perruquet nói.

Khi lợi ích của cả hai nước hội tụ, các cuộc đàm phán đang diễn ra suôn sẻ. Sự can thiệp, đã được tiến hành bằng máy xúc, nhằm mục đích duy trì các hoạt động trượt tuyết xung quanh sông băng Theodul. Hướng dẫn viên địa phương cho biết: “Tất cả chúng ta đều được hưởng lợi từ điều này” ngay cả khi sông băng “chịu một chút thiệt hại”.

Ủy ban duy trì biên giới quốc gia giữa Thụy Sĩ và Italy đã họp tại Bern trong phiên họp thường kỳ từ ngày 9 - 11/5 năm nay. Các cuộc thảo luận tập trung chủ yếu vào việc điều chỉnh biên giới ở vùng Testa Grigia/Plateau Rosa và một thỏa thuận liên quan đã được soạn thảo, theo Văn phòng Trắc địa Liên bang Thụy Sĩ, Swisstopo.

Swisstopo cho biết các thủ tục phê duyệt thỏa thuận trên “hiện đang được triển khai ở cả Thụy Sĩ và Italy” mặc dù Văn phòng này không biết khi nào thỏa thuận sẽ được công bố hoặc khi nào sẽ có xác nhận chính trị cuối cùng.

Ở các vùng núi cao của châu Âu, biên giới chính trị thường được vẽ theo các khe núi. Khi những điều này dịch chuyển do sự nóng lên toàn cầu, các đường biên giới cần phải được điều chỉnh. Swisstopo khẳng định: “Do biến đổi khí hậu và các sông băng ở Thụy Sĩ đang tan chảy nhanh chóng, chúng tôi có thể nói rằng sẽ còn nhiều trường hợp tương tự xảy ra trong tương lai”.

Đối với sông băng Theodul, các điểm thu hút chính là ngọn núi Matterhorn mang tính biểu tượng và tổ chức trượt tuyết quanh năm, từ khu nghỉ mát Zermatt (1.620 m) ở phía Thụy Sĩ và Cervinia (2.050 m) ở phía Italy.

Và khi các khu nghỉ dưỡng ở độ cao thấp hơn phải vật lộn để có tuyết vì biến đổi khí hậu, sông băng Theodul đang thu hút ngày càng nhiều người trượt tuyết. Tuy nhiên, mùa hè năm 2022 là một ngoại lệ. Do sông băng tan chảy, các đường trượt tuyết lần đầu tiên bị đóng cửa cho công chúng và chỉ mở cửa cho các đội trượt tuyết thuộc đội tuyển quốc gia.

Các hướng dẫn viên chỉ ra rằng một số tảng đá ở phía Iltay không còn bị tuyết bao phủ “lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ”. Thực tế này xác nhận một xu hướng rộng lớn hơn: trong khi các sông băng lớn nhất đang bị thu hẹp do biến đổi khí hậu, thì nhiều sông băng nhỏ hơn đã biến mất hoàn toàn.

“Hiện tại chúng tôi có 1.400 sông băng ở Thụy Sĩ, trong số đó có nhiều sông băng nhỏ. Các sông băng nhỏ là những nơi đầu tiên biến mất. Chỉ trong 30-40 năm qua, chúng tôi đã mất khoảng 1.000 sông băng. Giờ đây chúng tôi đang mất đi những sông băng được coi là quan trọng", Matthias Huss, người đứng đầu Mạng Giám sát Sông băng Thụy Sĩ (GLAMOS) tại Đại học ETH Zurich, giải thích.

Với biến đổi khí hậu, băng tan cũng đi kèm với sự tan chảy của tầng đất bị đóng băng vĩnh cửu (đất đóng băng, tác dụng như một chất keo kết dính giữa đá nứt và các mảnh vụn khác). tầng đất bị đóng băng vĩnh cửu tan chảy chậm hơn nhưng thậm chí còn có tác động lớn hơn đối với sự thay đổi địa chất, cũng như thay đổi biên giới giữa các quốc gia.

“Nếu chúng ta nói về đá lở và lở đất, giống như vụ việc mới xảy ra tại Tyrol ở biên giới Thụy Sĩ - Áo, thì điều này có liên quan đến sự tan chảy của tầng đất bị đóng băng vĩnh cửu. Các sông băng cũng có thể gây ra hậu quả như vậy, nhưng ở mức độ thấp hơn”, Giáo sư Huss giải thích.

Theo vị Giáo sư trên, tất cả trừ những sông băng có độ cao cao nhất ở dãy Alps, chẳng hạn như những sông băng trên Mont Blanc có thể biến mất vào năm 2100. Đây là trường hợp xấu nhất. Nhưng ngay cả trong trường hợp tốt nhất - ví dụ, nếu các quốc gia trên thế giới đạt được mức trung hòa CO2 vào năm 2050 - thì “2/3 lượng băng ở dãy núi Alps sẽ biến mất vào cuối thế kỷ này”, Giáo sư Huss nhận định.

Trái ngược với các cuộc đàm phán đang diễn ra suôn sẻ giữa Thụy Sĩ và Italy, một tranh chấp tương tự giữa Pháp và Italy về quyền biên giới đối với dãy núi Mont Blanc có thể không tốt đẹp như vậy: các cuộc đàm phán giữa Paris và Rome, vốn đã kéo dài trong nhiều năm, sẽ cần các luật sư và chuyên gia đưa ra một giải pháp có thể chấp nhận được cho cả hai bên.

Trong tương lai, căng thẳng cũng có thể bùng phát ở các khu vực khác trên thế giới – như ở châu Á, nơi tranh chấp biên giới ở dãy Himalaya đã gây ra xung đột giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Đặt trong bối cảnh cuộc cạnh tranh các nguồn tài nguyên khác gia tăng, những căng thẳng như vậy e rằng sẽ khó có thể giải quyết trong hòa bình!

Ba Lan dồn quân tới biên giới, Belarus phủ nhận xâm phạm không phận

(Ảnh minh họa).

Ba Lan hôm 1/8 loan báo đang khẩn trương đưa quân tới biên giới phía đông sau khi tố cáo Belarus, đồng minh thân cận nhất của Nga, vi phạm không phận Ba Lan bằng trực thăng quân sự.

Quân đội Belarus phủ nhận mọi hành vi xâm phạm không phận và cáo buộc thành viên NATO Ba Lan, một trong những nước ủng hộ nhiệt thành nhất của Ukraine trong cuộc xung đột với Nga, đã bịa ra cáo buộc để biện minh cho việc gầy dựng quân sự.

Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko trước đó đã chế nhạo Ba Lan về sự hiện diện của lính đánh thuê Wagner Nga gần biên giới giữa Belarus với Ba Lan.

Bộ Quốc phòng Ba Lan loan báo đang gửi “lực lượng và nguồn lực bổ sung, bao gồm cả máy bay trực thăng chiến đấu.” Bộ cho hay đã thông báo cho NATO về hành vi xâm phạm biên giới và triệu đại biện lâm thời của Belarus để yêu cầu giải thích.

Quân đội Ba Lan ban đầu phủ nhận có bất kỳ sự xâm phạm biên giới nào đã xảy ra nhưng sau đó, sau khi tham vấn, cho biết vụ xâm nhập đã diễn ra “ở độ cao rất thấp, khó bị radar phát hiện.”

Bộ Quốc phòng Belarus, viết trên Telegram, tố cáo Warsaw đổi ý “sau khi rõ ràng tham khảo ý kiến các ông chủ nước ngoài.”

“Tuyên bố này không được hỗ trợ bởi dữ liệu từ Ba Lan,” Bộ nói.

“Bộ Quốc phòng Belarus xem đây là một ‘chuyện thêu dệt’ và lưu ý rằng không có sự vi phạm biên giới nào của trực thăng Mi-8 và Mi-24.”

Cư dân của các khu vực gần thành phố Bialowieza phía đông Ba Lan, gần biên giới Belarus, đã chia sẻ trên mạng xã hội về những gì họ cho là vi phạm biên giới trước khi Bộ trưởng Quốc phòng đưa ra tuyên bố.

Lịch sử của thù địch

Belarus đã cho phép Tổng thống Nga Vladimir Putin sử dụng lãnh thổ của mình làm bệ phóng cho cuộc xâm lược Ukraine, nhưng ông Lukashenko không đưa quân đội của mình tham chiến.

Giống như Nga, quốc gia Belarus thuộc Liên Xô cũ có lịch sử thù địch lâu dài với Ba Lan.

Tuần trước, ông Putin đã cáo buộc Ba Lan có tham vọng lãnh thổ đối với Belarus và nói rằng Nga sẽ coi bất kỳ cuộc tấn công nào vào Belarus là một cuộc tấn công vào chính Nga.

Trước đó vào hôm 1/8, ông Lukashenko đã chế giễu Ba Lan rằng Ba Lan nên cảm ơn ông vì ông đã cầm chân lính đánh thuê Wagner hiện đang đóng quân ở Belarus sau cuộc binh biến bất thành chống lại Điện Kremlin vào tháng trước.

Kể từ đó, một số lượng không xác định các chiến binh Wagner đã chuyển đến Belarus và bắt đầu huấn luyện quân đội Belarus. Ba Lan đã bắt đầu di chuyển hơn 1.000 quân của mình đến gần biên giới.

Ông Lukashenko đã nói đùa trong cuộc gặp với ông Putin vào tháng trước rằng một số chiến binh rất muốn tiến vào Ba Lan và “thực hiện chuyến đi tới Warsaw và Rzeszow.”

Hãng thông tấn nhà nước Belta dẫn lời ông hôm 1/8 nói rằng người Ba Lan “nên cầu nguyện rằng chúng tôi đang giữ chân (các chiến binh Wagner) và cung cấp cho họ. Nếu không, nếu không có chúng tôi, họ sẽ tràn qua và phá hủy Rzeszow và Warsaw ngay lập tức. Vì vậy, họ không nên trách móc tôi, họ nên nói lời cảm ơn.”

Rzeszow là một thành phố gần biên giới Ukraine.

Hôm 29/7, Thủ tướng Ba Lan Mateusz Morawiecki cho biết một nhóm gồm 100 chiến binh Wagner đã tiến gần hơn đến thành phố Grodno của Belarus gần biên giới Ba Lan, mô tả tình hình “ngày càng nguy hiểm”.

Nguồn: Vnexpress; Môi trường & Đô thị; Báo Quốc Tế; CafeF; VOA