Nghịch lý châu Âu đang 'phi công nghiệp hóa'

Một nghịch lý đang xảy ra đó là giảm sản xuất giúp châu Âu vượt qua cuộc khủng hoảng năng lượng.

"Hóa ra châu Âu đang vượt qua cuộc khủng hoảng năng lượng nhờ sản lượng sản xuất giảm", chuyên gia Javier Blas, người phụ trách chuyên mục các vấn đề năng lượng và hàng hóa của tờ Bloomberg, đồng thời là tác giả cuốn sách nổi tiếng "The World for Sale: Money, Power, and the Traders Bartering the Earth's Resources" đã đi đến kết luận này trong bài phân tích của mình.

Sau khi chiến sự Ukraine bùng nổ, Mỹ đã lôi kéo các đồng minh châu Âu tham gia chiến dịch trừng phạt Moskva.

Giờ đây Washington đang quan tâm theo dõi xem một trong những đối thủ cạnh tranh chính của họ - gã khổng lồ kinh tế Liên minh châu Âu, đang biến thành một "chú lùn công nghiệp" như thế nào.

Ông Blas lưu ý rằng cuộc khủng hoảng sản xuất đang nhấn chìm châu Âu là biện pháp “tốt nhất” để giảm nhu cầu năng lượng (khí đốt tự nhiên qua đường ống và LNG).

Nhà phân tích cho biết hoạt động công nghiệp ở Đức đã giảm trong 14 tháng liên tiếp và gọi tình trạng trên là “liều thuốc giải độc cho đòi hỏi giảm nguồn cung cấp khí đốt”.

Trên khắp châu Âu, các công ty sử dụng nhiều năng lượng đã giảm, hoặc ngừng sản xuất hoàn toàn vì họ không thể đối phó với giá nhiên liệu tăng cao.

Các ngành phân bón, hóa chất, luyện kim, thủy tinh, giấy và gốm sứ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhiều nhà máy đã đóng cửa không còn cần đến gas hay điện, nên giờ đây chẳng cần phải vất vả tìm nhà cung cấp.

Theo thống kê, tại Đức, hoạt động của các công ty sử dụng nhiều năng lượng đã giảm gần 18% trong tháng 6/2023 so với cuối năm 2020, khi đại dịch COVID-19 hoành hành.

Trong cùng tháng, nhu cầu khí công nghiệp cũng giảm 18% so với năm 2021.

Trong tháng 7/2023, nhu cầu khí đốt ở Đức thậm chí còn giảm nhiều hơn - 22,9% so với một năm trước đó, đây là mức giảm lớn nhất trong năm 2023 cho đến nay (kết quả của nửa cuối năm vẫn chưa có).

Một bức tranh tương tự cũng được quan sát thấy ở các quốc gia châu Âu khác. Dự kiến kết quả đáng thất vọng rõ ràng của tháng 8 sẽ sớm được tổng kết.

Tập đoàn tài chính Hoa Kỳ Morgan Stanley ước tính do hoạt động sản xuất giảm và mức tiêu thụ khí đốt trong sản xuất điện thấp hơn dự kiến, tổng nhu cầu về nhiên liệu xanh ở châu Âu sẽ thấp hơn khoảng 15% so với mức trung bình 5 năm, thậm chí có tính đến tác động của thời tiết.

Giờ đây, nhiều giám đốc điều hành doanh nghiệp không muốn khôi phục năng lực sản xuất vì sợ phải mở lại nhà máy, rồi lại bị mắc kẹt bởi giá năng lượng cao hơn.

Như vậy châu Âu rõ ràng đang bị cuốn vào một vòng luẩn quẩn.

EU quyết định trừng phạt Niger sau đảo chính

Ngày 1-9, theo Reuters, các bộ trưởng ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) quyết định đặt nền tảng pháp lý cho các biện pháp trừng phạt đối với những lãnh đạo phe đảo chính ở Niger.

Người phụ trách chính sách đối ngoại của EU Josep Borrell cho biết, các biện pháp trừng phạt của khối này sẽ nối tiếp những biện pháp được áp dụng bởi Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS). Tuy nhiên, các hoạt động nhân đạo tại Niger sẽ được miễn trừ.

Trong một đề nghị không chính thức, ECOWAS cũng đã đề xuất EU hỗ trợ tài chính cho lực lượng duy trì sự ổn định ở Niger. Về vấn đề này, ông Josep Borrell cho biết, EU sẽ cần nghiên cứu kỹ mọi đề xuất của ECOWAS.

Trong khi đó, một số bộ trưởng ngoại giao EU thể hiện mong muốn tập trung vào các giải pháp chính trị. Bộ trưởng Ngoại giao Italia Antonio Tajani cho rằng, bất kỳ giải pháp quân sự nào đối với cuộc đảo chính ở Niger sẽ là thảm họa, có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng di cư mới.

Cuộc đảo chính ngày 26-7 ở Niger được đánh giá là một đòn giáng mạnh vào nỗ lực của EU trong hợp tác với các quốc gia Tây Phi để chống lại phiến quân Hồi giáo ở khu vực Sahel. Trong những năm gần đây, hoạt động này đã bị ảnh hưởng bởi một loạt các cuộc đảo chính quân sự trong khu vực.

Hồi đầu tháng 8, ECOWAS tuyên bố sẽ thực thi các biện pháp trừng phạt, cấm đi lại và phong tỏa tài sản đối với những người ngăn cản Tổng thống Mohamed Bazoum nắm quyền trở lại.

Trong bối cảnh những nỗ lực đàm phán chưa đạt kết quả, ECOWAS cảnh báo sẵn sàng gửi can thiệp quân sự để lập lại trật tự hiến pháp tại Niger. Sau động thái của khối này, chính quyền quân sự quốc gia Tây Phi đã đặt các lực lượng vũ trang trong trạng thái báo động cao nhất trước nguy cơ xung đột vũ trang.

'Điểm mù' của EU ở châu Phi

Châu Phi đối mặt với nhiều năm bất ổn có có nguy cơ làm chệch hướng các nỗ lực của EU và cộng đồng quốc tế rộng lớn hơn nhằm giải quyết vấn đề bạo lực thánh chiến.

Theo bình luận của mạng tin châu Âu Euractiv.com ngày 30/8, các cuộc đảo chính mới nhất ở châu Phi đã phơi bày một số sự thật khó chịu: Châu lục này đang ngày càng bất ổn và EU không những không thể hoặc không sẵn sàng giúp đỡ - mà thậm chí có lẽ còn không đánh giá đầy đủ về tình hình thực tế.

Châu Phi hiện đã chứng kiến ​​33 cuộc đảo chính quân sự trong 33 năm. Và ít nhất 45 trong số 54 quốc gia trên khắp lục địa châu Phi đã trải qua ít nhất một cuộc đảo chính kể từ năm 1950, như dữ liệu phân tích chỉ ra.

Một số cuộc đảo chính được cho là đã có dấu hiệu rõ ràng trước khi xảy ra. Tuy nhiên, phương Tây dường như luôn bị bất ngờ trước một lục địa mà các quan chức EU gọi là châu lục “đối tác” hay “anh em”.

Sự kiện mới nhất là ở Gabon, nơi một nhóm sĩ quan quân đội cấp cao xuất hiện trên truyền hình quốc gia ngày 30/8 và cho biết họ đã nắm quyền sau khi cơ quan bầu cử bang thông báo rằng Tổng thống Ali Bongo đã giành được nhiệm kỳ thứ 3.

Đáng lẽ điều này không phải là một bất ngờ lớn. Gia đình ông Bongo đã giữ chức tổng thống trong hơn 55 năm và cuộc bầu cử vào cuối tuần trước, giống như những cuộc bầu cử vào năm 2019, đã diễn ra rất nhanh chóng, mặc dù bị nhiều người cho là gian lận. Một âm mưu đảo chính vào đầu năm 2019 cũng đã bị thất bại.

Một yếu tố khác có thể là những cuộc đảo chính gần đây ở Niger và Burkina Faso đã khuyến khích quân đội Gabon nghĩ rằng họ có thể thành công.

Hiện vẫn còn phải xem liệu "hiệu ứng domino" có tiếp tục và có khiến Cộng đồng kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) lo ngại và từ bỏ khả năng can thiệp vào Niger hay không.

Cameroon và Congo, những quốc gia láng giềng mà phương Tây coi là có các tổng thống nắm quyền lâu năm, với những dấu hiệu gian lận bầu cử trong nhiều thập kỷ và vấn đề tham nhũng nổi lên có nguy cơ là "những quân domino" tiếp theo.

Dù bất kỳ kịch bản nào, châu Phi rõ ràng phải đối mặt với nhiều năm bất ổn trên toàn khu vực và điều đó có nguy cơ làm chệch hướng các nỗ lực của EU và cộng đồng quốc tế rộng lớn hơn nhằm giải quyết vấn đề bạo lực thánh chiến.

Điều đó thậm chí còn có tác động lớn hơn đối với chiến lược kiểm soát di cư của EU ở Bắc và châu Phi cận Sahara.

Việc các cuộc đảo chính dễ xảy ra và thành công cũng là một dấu hiệu cho thấy sự hạn chế của châu Âu. 20 năm trước, Pháp đã có khả năng can dự. Tuy nhiên, giờ đây, tình cảm chống Pháp quá mạnh ở Sahel và Tây Phi đến nỗi Paris bất lực.

Điều này và sự hỗn loạn trong khu vực tạo cơ hội cho tập đoàn quân sự tư nhân Wagner (Nga) xâm nhập.

Các nhóm cực đoan có liên hệ với tổ chức Nhà nước Hồi giáo và al-Qaida đã lan rộng ở khu vực Sahel, đặc biệt là ở Mali, Niger và Burkina Faso trong những năm gần đây, khiến khu vực này ngày càng bất ổn.

Phát biểu với báo giới ở ở Toledo, Tây Ban Nha, đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của EU Josep Borrell nói: “Toàn bộ khu vực - bắt đầu từ CH Trung Phi, sau đó là Mali, rồi Burkina Faso, bây giờ là Niger, có thể là Gabon - đang ở trong tình thế rất phức tạp”.

Đối với châu Âu, đó là một vấn đề lớn, ông Borrel lưu ý.

Trong khi các bộ trưởng ngoại giao và quốc phòng EU đang nỗ lực đánh giá tình hình và tìm ra giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng bất ổn ngày càng gia tăng ở Tây Phi và khu vực Sahel rộng lớn hơn, thì có một câu hỏi lớn hiện ra: Tại sao EU có quá ít đánh giá về tình hình ở đây (và cả ở các khu vực khác)?

"La bàn Chiến lược" của EU, chiến lược quân sự đầu tiên của khối, nhằm khắc phục điều này bằng cách đưa ra “đánh giá mối đe dọa chung và cam kết hành động chung”, với các xu hướng an ninh ở các khu vực khác nhau trên thế giới.

Năm ngoái, ông Borrell đã gây tranh cãi khi công khai chỉ trích các đại sứ của EU không phát triển được các mối liên kết chính trị và mạng lưới tình báo.

Cơ quan Đối ngoại của EU (EEAS) là một tổ chức non trẻ vốn vẫn đang tìm được chỗ đứng ở nhiều nước. Nhưng sự thật là EU chắc chắn sẽ phải dựa vào thông tin tình báo của các quốc gia thành viên nếu không có cơ quan tình báo của riêng mình.

Thật không may, khó tránh khỏi kết luận rằng, về mặt ngoại giao và tình báo, "người mù đang dẫn dắt người mù" trong trường hợp này.

Thuỵ Sỹ mở chiến dịch chống rửa tiền

Giới phê bình cho rằng chính sách hiện tại của Thuỵ Sỹ đã bị giới tài phiệt và tội phạm trên toàn cầu lợi dụng để che giấu quyền sở hữu tài sản...

Thuỵ Sỹ mới đây đề xuất những biện pháp mạnh tay mới chống lại hoạt động rửa tiền ở nước này, trong nỗ lực xoá đi tai tiếng rằng quốc gia nằm ở trung tâm của châu Âu này là một “hầm trú ẩn” cho những đồng tiền bất chính - theo tờ Financial Times.

Hôm thứ Tư tuần này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Thuỵ Sỹ Karin Keller-Sutter đã công bố các biện pháp cải cách với mục đích tăng cường minh bạch và khắc phục những lỗ hổng pháp lý bằng cách yêu cầu “chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng” của các quỹ uỷ thác và doanh nghiệp phải công khai danh tính. Ở thời điểm hiện tại, Thuỵ Sỹ là nước châu Âu duy nhất chưa có quy định đăng ký chủ sở hữu như vậy ở cấp độ quốc gia.

Giới phê bình cho rằng chính sách hiện tại của Thuỵ Sỹ đã bị giới tài phiệt và tội phạm trên toàn cầu lợi dụng để che giấu quyền sở hữu tài sản thông qua sử dụng các định chế và chuyên môn tài chính của nước này.

“Một hệ thống mạnh mẽ nhằm chống lại tội phạm tài chính là thiết yếu đối với uy tín và thành công lâu dài của một trung tâm tài chính có tầm quan trọng quốc tế, có độ an toàn cao, và hiện đại. Hoạt động rửa tiền gây tổn hại cho nền kinh tế Thuỵ Sỹ và gây mất niềm tin vào hệ thống tài chính của chúng ta”, bà Keller-Sutter phát biểu.

Thuỵ Sỹ, quốc gia với dân số chỉ khoảng 8,7 triệu người, là trung tâm số 1 thế giới cho việc cất giữ tài sản ở nước ngoài. Ước tính lượng tài sản nước ngoài cất trong các ngân hàng Thuỵ Sỹ có giá trị lên tới 2,4 nghìn tỷ USD. Cộng đồng tài chính của Thuỵ Sỹ cũng đóng một vai trò lớn trong việc mở và trông nom các quỹ uỷ thác và các cấu trúc cất giữ tài sản ở các quốc gia và vùng lãnh thổ khác.

Bà Keller-Sutter nói Thuỵ Sỹ có uy tín cao trên trường quốc tế về gìn giữ các tiêu chuẩn tài chính, nhưng cũng thừa nhận rằng vẫn còn “những khoảng trống”.

Thuy Sỹ đối mặt với sức ép quốc tế gia tăng trong những tháng gần đây đòi hỏi nước này phải siết chặt các biện pháp kiểm soát tài chính liên quan tới cuộc chiến tranh Nga-Ukraine. Dù Thuỵ Sỹ đã có sự phối hợp chặt chẽ với Liên minh châu Âu (EU) trong việc triển khai các biện pháp trừng phạt đối với Nga, giới phê bình vẫn cho rằng sự tuân thủ của Bern còn lỏng lẻo.

Thuỵ Sỹ từ lâu là một địa chỉ kinh doanh và nghỉ dưỡng được giới giàu Nga ưa chuộng, và điều này gây ảnh hưởng bất lợi đến uy tín của Thuỵ Sỹ trong mắt các nước phương Tây. Hồi tháng 4 năm nay, đại sứ các nước G7 tại Bern đã gửi một bức thư trong đó nói rằng Chính phủ Thuỵ Sỹ làm ngơ trước nhiều lỗ hổng trong luật pháp của nước này, và chỉ trích vai trò của các luật sư Thuỵ Sỹ trong việc lợi dụng những lỗ hổng đó để tạo điều kiện cho việc né tránh các biện pháp trừng phạt.

Đề xuất cải cách mới được công bố đánh dấu lần thứ hai trong vòng 3 năm trở lại đây Thuỵ Sỹ cải tổ luật chống tội phạm tài chính của nước này. Hệ thống mới về đăng ký chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng của tất cả các thực thể doanh nghiệp và quỹ uỷ thác đặt ở Thuỵ Sỹ sẽ không mở cho công chúng. Thay vào đó, hệ thống này chỉ mở cho các cơ quan giám sát, Chính phủ, cảnh sát, các ngân hàng được cấp quyền và luật sư làm công tác thẩm định chuyên sâu.

Trong đề xuất mới còn có các biện pháp thắt chặt nghĩa vụ đối với luật sư, kế toán và các nhà cung cấp dịch vụ khác ở Thuỵ Sỹ. Việc thắt chặt quy định này đòi hỏi họ có sự thẩm định chuyên sâu về khách hàng, lưu trữ hồ sơ, và báo cáo các hành vi nghi vấn rửa tiền lên nhà chức trách.

Các quy định mới vẫn chưa chính thức trở thành luật. Trong hệ thống chính trị dựa trên đồng thuận của Thuỵ Sỹ, một thời kỳ tham vấn với các đảng chính trị, các chính quyền bang, và các tổ chức dân sự, bao gồm các tổ chức vận động hành lang có ảnh hưởng lớn của giới ngân hàng và luật sư sẽ được tiến hành. Việc tham vấn sẽ diễn ra trong 3 tháng tới, trước khi dự luật chính thức được đưa ra trước Quốc hội Thuỵ Sỹ vào năm tới.

Các nhà phê bình cảnh báo rằng các biện pháp cuối cùng được đưa vào thực thi có thể bị giảm nhẹ hơn nhiều so với đề xuất ban đầu. Thậm chí, ngay trong đề xuất đã gợi ý rằng việc tuân thủ các quy định mới là vấn đề “tự điều tiết” đối với các nhà cung cấp dịch vụ là doanh nghiệp.

Các vụ kiện gây chú ý gần đây đã cho thấy mặt trái trong các hoạt động tài chính ở Thuỵ Sỹ và đặt ra mối hoài nghi về lợi khẳng định của Thuỵ Sỹ rằng nước này giám sát kỹ lưỡng dòng chảy tài chính bên trong biên giới của mình. Năm nay, một toà án của Thuỵ Sỹ đã kết luận 4 nhà ngân hàng cấp cao tạo điều kiện cho việc rửa tiền với số tiền lên tới hàng chục triệu USD có liên quan đến Nga.

Lạm phát tăng trở lại tại Pháp do sự tăng giá của năng lượng

Theo Viện thống kê và nghiên cứu quốc gia Pháp (Insee), tỷ lệ lạm phát trong tháng 8/2023 tại Pháp là 4,8%, tăng 0,5% so với một tháng trước đó.

Sau 4 tháng giảm liên tiếp, tỷ lệ lạm phát đã tăng trở lại tại Pháp lên mức 4,8% trong tháng 8/2023 do sự tăng giá của năng lượng. Bộ Kinh tế đã đề nghị các tập đoàn sản xuất công nghiệp và nhà phân phối tổ chức đàm phán vào đầu tuần tới với mục tiêu hạ giá 5000 sản phẩm hàng hoá để kiềm chế lạm phát.

Theo Viện thống kê và nghiên cứu quốc gia Pháp (Insee), tỷ lệ lạm phát trong tháng 8/2023 tại Pháp là 4,8%, tăng 0,5% so với một tháng trước đó.

Lý do khiến lạm phát tăng trở lại tại Pháp đến từ việc giá năng lượng có xu hướng đi lên, tăng lên mức 6,8%. Bên cạnh đó, việc chính phủ Pháp giảm dần các biện pháp lá chắn thuế quan khi cho phép giá điện tăng thêm 10% kể từ ngày 1/8 cũng là nhân tố góp phần khiến lạm phát tăng trở lại sau 4 tháng giảm liên tiếp.

Viện Insee cũng đưa thông tin tích cực là giá thực phẩm vẫn tiếp tục đà suy giảm, nhưng vẫn còn đứng ở mức cao là 11,1% trong tháng 8 so với mức 12,7% trong tháng 7/2023.

Thực phẩm và năng lượng vẫn được nhận định là 2 nhân tố chủ chốt khiến tỷ lệ lạm phát tăng cao kéo dài suốt thời gian qua tại Pháp cũng như tại nhiều quốc gia châu Âu khác.

Trước diễn biến lạm phát, Bộ Kinh tế Pháp đã đề nghị các nhà sản xuất công nghiệp và các tập đoàn phân phối lớn tổ chức trước thời hạn các cuộc thương lượng về mức tăng giá cố định hàng năm của hàng hoá. Các cuộc gặp này dự kiến sẽ diễn ra ngay từ đầu tháng 9/2023 thay vì vào cuối năm như thông lệ. Phát biểu trên kênh truyền hình France 2,

Bộ trưởng Kinh tế Pháp ông Bruno Le Maire hy vọng: “Chúng tôi sẽ tăng gấp đôi số lượng sản phẩm hàng hoá không tăng giá hoặc sẽ giảm giá. Con số được các nhà sản xuất công nghiệp và các tập đoàn phân phối dự kiến cam kết sẽ vào khoảng 5000. Tổng cục tiêu dùng và chống gian lận sẽ chịu trách nhiệm giám sát các cam kết này”.

Ngân hàng Trung ương Pháp mới đây tiếp tục dự báo tỷ lệ lạm phát trung bình năm 2023 tại Pháp sẽ là 5,6%, giảm nhẹ so với mức 5,9% năm 2022 và sẽ tiếp tục đè nặng lên ngân sách chi tiêu của các hộ gia đình. Theo các cuộc thăm dò mới nhất, 56% người Pháp được hỏi cho biết sức mua vẫn là mối quan tâm hàng đầu, xếp trên các chủ đề về an ninh, y tế hay nhập cư.

Trong cuộc gặp với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron mới đây, lãnh đạo các đảng phái chính trị tại Quốc hội và Thượng viện đã đề nghị tổ chức hội nghị về lương để xem xét lại mức lương tối thiểu cho các ngành nghề lao động tại Pháp.

Nguồn: CafeF; Hà Nội Mới; Soha; VnEconomy; VOV