Các ngân hàng châu Âu chuẩn bị cho làn sóng vỡ nợ

Một số ngân hàng lớn nhất của châu Âu đang nỗ lực để bù đắp các khoản lỗ tiềm ẩn đối với các khoản cho vay, do lãi suất tăng làm tăng áp lực đối với người đi vay.

Theo đó, ngân hàng Barclays có trụ sở tại Vương quốc Anh đã dành 896 triệu bảng Anh (1,2 tỷ đô la) trong nửa đầu năm nay để trang trải các khoản nợ có thể xảy ra đối với người vay, nhiều hơn gấp đôi số tiền trong cùng kỳ năm ngoái, ngân hàng này cho biết hôm thứ Năm.

Anna Cross, Giám đốc tài chính nhóm tại Barclays, nói với các phóng viên rằng cho đến nay, có “những dấu hiệu căng thẳng hạn chế” trên các danh mục cho vay của ngân hàng.

Dự phòng rủi ro cho vay tại Deutsche Bank (DB) đã tăng 72% lên 401 triệu euro (446 triệu USD) trong quý hai, nhà cho vay lớn nhất của Đức cho biết hôm thứ Tư.

Ngân hàng cũng đưa ra một lưu ý thận trọng về các khoản lỗ cho vay cả năm trong thông báo thu nhập, với lý do “môi trường kinh tế vĩ mô không chắc chắn”.

Tương tự, ngân hàng Santander của Tây Ban Nha cũng cho biết hôm thứ Tư rằng họ đã tăng dự phòng rủi ro cho vay lên 21% trong nửa đầu năm so với nửa đầu năm 2022.

Lạm phát giá tiêu dùng ở châu Âu tuy giảm nhưng vẫn ở mức cao, đè nặng lên tài chính của các hộ gia đình. Trong khi đó, việc tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương châu Âu và Ngân hàng Anh đang cản trở hoạt động kinh tế, với 20 quốc gia sử dụng đồng euro đã rơi vào suy thoái.

Jonas Goltermann, Phó giám đốc kinh tế thị trường tại Capital econom, nói với CNN rằng ông lo lắng nhất về khả năng thua lỗ đối với các khoản vay ngân hàng đối với lĩnh vực bất động sản thương mại.

Ông nói: “Ngành ngân hàng đang thực sự gặp khó khăn trong việc tái cấp vốn cho các khoản vay của mình với lãi suất cao hơn, và điều đó dẫn đến việc các nhà đầu tư bất động sản phải ghi giảm số tiền lớn, điều này cuối cùng cũng có thể ảnh hưởng đến những người cho vay”.

Ngoài ra, ông Goltermann cho biết tổn thất đối với các khoản vay tiêu dùng và thế chấp ít đáng lo ngại hơn.

“Với thị trường lao động vẫn đang trong tình trạng tốt, tổn thất đối với các loại khoản vay đó có lẽ ít đáng lo ngại hơn vào lúc này”, ông nói.

Ngân hàng Trung ương châu Âu đã tăng lãi suất cơ bản thêm 1/4 điểm phần trăm vào thứ Năm, đưa tỷ lệ chuẩn trong khu vực đồng euro lên 3,75%, mức cao nhất kể từ tháng 10/2000.

Chủ tịch Christine Lagarde của ngân hàng nói với các phóng viên: “Triển vọng kinh tế trong ngắn hạn của khu vực đồng euro đã xấu đi, phần lớn là do nhu cầu trong nước yếu hơn”. “Lạm phát cao và các điều kiện tài chính thắt chặt hơn đang làm giảm chi tiêu.”

Tại Vương quốc Anh, Ngân hàng Trung ương Anh đã hạ lãi suất vay xuống 5% vào tháng 6, mức cao nhất kể từ tháng 4 năm 2008.

Điều đó đã làm tăng chi phí thế chấp: Tỷ lệ trung bình đối với khoản thế chấp có lãi suất cố định hai năm ở Anh là 6,83% vào thứ Năm, theo dữ liệu từ trang web so sánh sản phẩm Moneyfacts, tăng từ 3,94% một năm trước.

Hơn 2 triệu chủ sở hữu thế chấp ở Vương quốc Anh trả lãi suất cố định đang phải đối mặt với việc tăng hàng trăm bảng tiền trả nợ hàng tháng khi họ buộc phải tái cấp vốn trong năm nay và năm tới.

Cuộc đua trở thành “thủ đô AI” của châu Âu

Những phát biểu đầy mạnh mẽ của các nhà lãnh đạo Anh và Pháp thời gian gần đây phần nào cho thấy hai quốc gia này đang nỗ lực cạnh tranh trong cuộc đua trở thành “thủ đô” của châu Âu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo hãng tin CNBC, trong một cuộc trả lời phỏng vấn mới đây, Tổng thống Emmanuel Macron tuyên bố Pháp là số 1 ở khu vực châu Âu về AI. Từ London, Thủ tướng Anh Rishi Sunak cũng đánh tiếng rằng nước này là “ngôi nhà của các quy định về an toàn AI toàn cầu”.

Ai cũng biết rằng, AI được coi là một cuộc cách mạng và bởi vậy, nó có tầm quan trọng chiến lược với các chính phủ trên khắp thế giới. Công nghệ AI càng được người ta biết đến nhiều hơn sau sự ra đời và lan truyền nhanh chóng của ứng dụng ChatGPT do OpenAI phát triển. Cũng từ đây, một câu hỏi được đặt ra, đó là quốc gia nào đang dẫn đầu cuộc chạy đua trong lĩnh vực AI tại châu Âu?

Trước hết, xét về mặt tài chính, tại hội nghị công nghệ Viva Tech diễn ra ở Paris hồi tháng trước, Tổng thống Macron đã công bố khoản tài trợ mới trị giá 500 triệu euro (562 triệu USD) để tạo ra “những nhà vô địch AI mới”. Khoản tài trợ này xuất phát từ các cam kết trước đây của Chính phủ Pháp, trong đó có cam kết đầu tư 1,5 tỷ euro cho lĩnh vực AI trước năm 2022 nhằm đuổi kịp Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực này. Ông Macron tuyên bố Pháp sẽ đầu tư và đào tạo về AI, đồng thời khẳng định nước này có lợi thế nhờ khả năng tiếp cận nguồn nhân tài và có nhiều công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ.

Trong khi đó, tháng 3 năm nay, Chính phủ Anh cũng cam kết đầu tư 1 tỷ bảng Anh (tương đương 1,3 tỷ USD) vào việc nghiên cứu siêu máy tính và AI nhằm đưa nước này trở thành một siêu cường về khoa học và công nghệ. Trong chiến lược ấy, Chính phủ Anh muốn chi khoảng 900 triệu bảng Anh để xây dựng một siêu máy tính có khả năng tạo ra “BritGPT” nhằm cạnh tranh với ChatGPT của OpenAI.

Giữa Anh và Pháp có một điểm khác biệt lớn về cách lựa chọn các luật liên quan đến lĩnh vực AI. Trong khi Pháp bị ràng buộc bởi Đạo luật AI của Liên minh châu Âu (EU) thì tại Anh, thay vì ban hành luật dành riêng cho AI, chính phủ nước này đã đưa ra Sách Trắng sử dụng cách tiếp cận dựa trên nguyên tắc để điều chỉnh và kiểm soát hoạt động liên quan tới AI. “Trong một thế giới hậu Brexit, cách tiếp cận của Anh được thúc đẩy bởi mong muốn khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực AI”, Minesh Tanna, lãnh đạo khối AI toàn cầu tại công ty luật quốc tế Simmons & Simmons nhận định.

Ông Tanna nói thêm rằng điều này mang lại cho nước Anh nhiều sự tự do và linh hoạt hơn trong việc đưa ra các quy định nhằm khuyến khích đầu tư. Trái lại, cũng theo ông Tanna, việc phải phụ thuộc vào Đạo luật AI của EU có thể khiến Pháp trở nên kém hấp dẫn hơn đối với việc đầu tư vào AI do một chế độ quản lý nặng nề.

Đến đây thì có thêm một câu hỏi được đưa ra: Anh hay Pháp sẽ chiến thắng trong cuộc đua về AI?

Trả lời cho câu hỏi này, trong email gửi cho hãng tin CNBC, ông Anton Dahbura, đồng Giám đốc Viện Johns Hopkins về bảo đảm quyền tự chủ nhận định, Pháp chắc chắn có cơ hội trở thành quốc gia dẫn đầu về AI ở châu Âu, nhưng nước này cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ Đức và Anh. Chuyên gia Alexandre Lebrun thì lại cho rằng nếu xét về mức độ hấp dẫn để khởi đầu một công ty AI thì Paris và London có lẽ ngang nhau. Chuyên gia này cũng khẳng định nếu có thể thông qua một đạo luật sáng suốt hơn liên quan tới lĩnh vực AI, chắc chắn Anh sẽ giành chiến thắng trước EU và Pháp.

Mặc dù vậy, cũng có không ít người cho rằng nước Anh là một điểm đến không hấp dẫn với các doanh nhân công nghệ.

Về phần mình, Claire Trachet, Giám đốc tài chính của công ty khởi nghiệp công nghệ YesWeHack (Pháp), lại nhìn nhận vấn đề theo một hướng khác khi cho rằng cả Anh và Pháp đều có tiềm năng thách thức sự thống trị của những gã khổng lồ AI của Mỹ, song điều này sẽ chỉ khả thi khi hợp tác trên khắp châu Âu trở nên mạnh mẽ hơn. “Điều đó đòi hỏi nỗ lực phối hợp và ý chí tập thể của các siêu cường công nghệ châu Âu”, bà Trachet nhấn mạnh.

Vụ cháy tàu chở hàng ở Hà Lan: Vẫn chưa khống chế được ngọn lửa

Sau nhiều ngày và rất nhiều nỗ lực, tối muộn ngày 28/7, các lực lượng cứu hộ Hà Lan đã có thể lên được tàu chở hàng bốc cháy ở ngoài khơi nước này. Tuy vậy, ngọn lửa vẫn chưa được khống chế hoàn toàn và vẫn tiềm ẩn nguy cơ đe dọa các khu bảo tồn tự nhiên gần đó.

Vụ hỏa hoạn xảy ra cuối ngày 25/7 trên tàu chở hàng Fremantle Highway, được đăng ký ở Panama, khi tàu đang di chuyển ngoài khơi bờ biển Hà Lan, gần hòn đảo Ameland và đảo Terschelling đều nằm ở phía Bắc của nước này. Đây là hai đảo thuộc quần đảo có hệ sinh thái nhạy cảm thuộc khu bảo tồn biển Wadden trải rộng từ Hà Lan, Đan Mạch và Đức. Vụ việc khiến một người thiệt mạng và một số người khác bị thương. Thông tin ban đầu cho biết vào thời điểm xảy ra hỏa hoạn, trên tàu có hơn 2.800 ô tô, trong đó có gần 500 xe điện (gấp 20 lần con số thông báo trước đó), cùng thủy thủ đoàn 23 thành viên. Nguyên nhân gây hỏa hoạn được cho là liên quan đến một ô tô điện tàu vận chuyển.

Theo Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Hà Lan, tuy đám cháy đã bớt dữ dội nhưng việc tiếp cận tàu vẫn gặp khó khăn do khói và sức nóng lớn. Đội cứu hộ phải đợi đến khi nhiệt độ giảm mới lên được tàu. Nhà chức trách Hà Lan cho biết họ vẫn chưa xác định được phương án giữ cho con tàu không bị chìm.

K Line, công ty cho thuê tàu có trụ sở tại Nhật Bản, cho biết có 3.783 ô tô trên tàu - nhiều hơn so với ước tính ban đầu là khoảng 3.000 ô tô. Theo thông tin, tất cả các xe đều mới hoàn toàn, gồm 498 xe điện.

Một quan chức thuộc Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Hà Lan cho biết đám cháy trên tàu Fremantle Highway có thể kéo dài trong nhiều ngày. Hiện tàu này đang được phun nước làm mát để giữ cho ngọn lửa không bùng phát mạnh. Trong khi đó, cơ quan giám sát công trình công cộng và quản lý nguồn nước Rijkswaterstaat cho biết tình hình trên tàu Fremantle Highway hiện ổn định, nhưng công tác cứu hộ con tàu chỉ có thể bắt đầu khi vụ hỏa hoạn được kiểm soát.

Nhật báo De Telegraaf của Hà Lan đưa tin vụ hỏa hoạn có thể trở thành một "thảm họa nghiêm trọng" về môi trường nếu tàu Fremantle Highway bị chìm. Tàu này gặp nạn ở gần đảo Ameland, khu vực có hệ sinh thái nhạy cảm thuộc khu bảo tồn biển Waddensee trải rộng từ Hà Lan, Đan Mạch và Đức. Khu tự nhiên Waddensee được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản thế giới, với hệ động thực vật đa dạng và phong phú gồm hơn 10.000 loài.

Cuộc sống đình trệ trong những ngày nóng nhất ở Hy Lạp

Đường phố Mystras ở miền nam Hy Lạp trở nên hoang vắng, khi người dân "không muốn làm gì" lúc nhiệt độ lên tới 44 độ C.

"Trời quá nóng", Panagiotis Vahaviolos, chủ nhà hàng tại thị trấn Mystras, miền nam Hy Lạp, ngày 26/7 nói. "Trời quá nóng nên không ai muốn nhúc nhích".

Vào ngày nóng nhất trong đợt sóng nhiệt dài và khắc nghiệt nhất Hy Lạp, ông Vahaviolos trốn dưới bóng râm để tránh cái nắng gay gắt. Nếu có thể, ông hay bất kỳ ai ở đây đều không muốn ra ngoài khi nhiệt độ lên tới 44 độ C.

"30 hay 40 năm trước, cha ông chúng tôi thường thu hoạch vụ mùa vào thời điểm này", Vahaviolos nói, lắc đầu ngao ngán. "Bây giờ, chỉ thấy khách du lịch ở quảng trường. Dân địa phương đều trốn trong nhà".

Vahaviolos, 60 tuổi, dành phần lớn đời mình sống ở Mystras. Ban đầu ông giúp đỡ bố điều hành quán rượu ở quảng trường, sau đó tự mở quán riêng hơn 30 năm trước. Ông từng chứng kiến nhiều đợt nắng nóng, nhưng không đợt nào kinh khủng như những tuần qua.

"Tôi cho rằng chúng tôi đều bị điều hòa chiều hư rồi", ông cười nói, "nhưng đời tôi chưa từng nghĩ có ngày nóng như thế này".

Đỉnh điểm của đợt nắng nóng thứ ba, với nhiệt độ trên 40 độ C, diễn ra ngày 26/7 ở Hy Lạp. Hơn hai tuần sau khi hiện tượng thời tiết cực đoan đầu tiên xảy ra, ước tính 8,5 triệu người chịu nhiệt độ trên 41 độ C và 120.000 người đối mặt nhiệt độ 46 độ C. Các cơ quan khí tượng không loại trừ khả năng nhiệt độ tăng lên 47 độ C.

Bộ Lao động cấm làm việc ngoài trời vào buổi chiều. Các địa điểm khảo cổ cũng bị đóng cửa.

8h30, khi Panayiota Boursoula mở cửa hiệu thuốc duy nhất ở Mystras, cái nóng đã lên tới mức "gần như không thể chịu nổi". Tới 13h, gần 5 tiếng sau khi bật điều hòa, nhiệt độ trong cửa hàng khoảng 27 độ C.

"Không ai đi làm việc, chắc chắn thế. Tôi nghĩ cả đất nước Hy Lạp bây giờ đều như thế. Tạ ơn Chúa, sắp kết thúc rồi", cô nói.

Cơ quan ứng phó khủng hoảng khí hậu và đảm bảo dân sự Hy Lạp cho biết giới chức phải đối phó 400 vụ cháy rừng trong một tuần, sơ tán người dân khi cháy rừng tiến gần các khu nghỉ dưỡng, làng mạc, thị trấn. Nhiệt độ bắt đầu giảm từ 27/7, khi mưa lớn diễn ra ở nhiều khu vực.

Nắng nóng vừa là thảm họa kinh tế vừa làm thảm họa sinh thái. Cháy rừng hoành hành tại nhiều khu vực ở Hy Lạp trong hai tuần qua, sau ba đợt sóng nhiệt liên tiếp ở Địa Trung Hải. Thảm họa đã khiến 5 người thiệt mạng, trong đó có hai phi công trên máy bay chữa cháy, và buộc giới chức phải mở đợt sơ tán quy mô lớn với khách du lịch ở đảo Rhodes cuối tuần trước.

Giới chức ban bố tình trạng khẩn cấp tại một số khu vực cháy rừng ở Rhodes để đánh giá tổn thất. Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis cam kết bồi thường cho người dân bị thiệt hại, đồng thời cân nhắc đền bù cho khách du lịch bị ảnh hưởng, sau khi gần 2.0000 khách tháo chạy khỏi khách sạn ở Rhodes vào cuối tuần trong đợt sơ tán lớn chưa từng có tại Hy Lạp.

Jayne và Godfrey Wilkinson, hai giáo viên người Anh đã nghỉ hưu tới Hy Lạp sinh sống 6 năm trước, đang uống bia ở quảng trường Mystras. Họ cho hay đã trải nghiệm "luồng hơi nóng như lò sưởi" xuyên qua cửa sổ ôtô trong lúc lái xe tới các di tích lịch sử.

"Ngày 23/7, nhiệt độ ở Kalamata lên tới 45,5 độ C. Chúng tôi chưa từng trải qua cái nóng nào như thế", Godfrey nói. "Ở New Zealand, nơi trước đây chúng tôi sống, từng có lúc nóng tới 43 độ C. Ai cũng biết biến đổi khí hậu xảy ra từ 30 năm trước nhưng không ai nghiêm túc nhìn nhận. Nếu lên tiếng, bạn sẽ bị gọi là kẻ đoán mò. Thế mà bây giờ chúng ta đã tới tình cảnh này".

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cho rằng nhân loại đang "ngồi trên chiếc ghế nóng bỏng" và những gì đang diễn ra khớp với những dự đoán và cảnh báo liên tục được nhắc đi nhắc lại.

"Điều ngạc nhiên duy nhất là tốc độ biến đổi khí hậu", ông nói. "Kỷ nguyên nóng lên toàn cầu đã hết. Kỷ nguyên đun sôi toàn cầu đã tới".

Đình công tại Anh tiếp tục ảnh hưởng đến ngành đường sắt

Tranh cãi giữa RMT với 14 công ty điều hành đường sắt về tiền lương và điều kiện làm việc đã trở nên tồi tệ hơn bởi các kế hoạch đóng cửa hầu hết các phòng vé trên khắp Vương quốc Anh.

Ngày 29/7, công nhân đường sắt ở Anh đã tổ chức cuộc đình công mới đòi tăng lương và cải thiện các điều kiện làm việc. Đây là cuộc đình công mới nhất sau một loạt cuộc đình công liên tiếp trong hơn một năm qua làm ảnh hưởng tới mạng lưới giao thông đường sắt của cả nước.

Các thành viên của Nghiệp đoàn Đường sắt, Hàng hải và Giao thông vận tải (RMT) đã ngừng làm việc trong một ngày, dẫn đến việc phải hủy nhiều dịch vụ đường sắt trên diện rộng và khiến hành khách đi lại gặp khó khăn. Tại một số nơi, chỉ khoảng một nửa số tuyến còn hoạt động, trong khi nhiều nơi không có tuyến nào được vận hành.

Ngoài lĩnh vực đường sắt, trong 18 tháng qua, đình công cũng diễn ra tại các lĩnh vực công và tư nhân ở Anh, từ nhân viên ngành y tế và giáo viên đến luật sư và công nhân cảng. Người lao động yêu cầu tăng lương để đối phó với tình trạng lạm phát cao kỷ lục trong nhiều thập kỷ.

Tranh cãi giữa RMT với 14 công ty điều hành đường sắt về tiền lương và điều kiện làm việc đã trở nên tồi tệ hơn bởi các kế hoạch đóng cửa hầu hết các phòng vé trên khắp Vương quốc Anh.

Tổng thư ký RMT, ông Mick Lynch cho biết nghiệp đoàn vẫn sẽ tiếp tục đình công cho đến khi đàm phán đạt kết quả.

Bộ Giao thông vận tải Anh cho biết nhà chức trách đã gặp gỡ những người đứng đầu nghiệp đoàn đường sắt, lắng nghe những lo ngại của họ và tạo điều kiện để các bên sớm đạt thỏa thuận./.

Nguồn: Công Luận; QĐND; Soha; Vnexpress; VietnamPlus