- Thời sự
.jpg)
Một người đàn ông đã hiến tinh trùng cho một ngân hàng tinh trùng ở Đan Mạch suốt nhiều năm trước khi được phát hiện mang đột biến gien nguy hiểm. Nhiều bà mẹ sinh con từ nguồn này mà không hề biết.
Một người mẹ cho biết, bà nhận được cuộc gọi vào tháng 6/2023 để thông báo về điều này.
Ở đầu dây bên kia là trưởng khoa hỗ trợ sinh sản của một phòng khám tại Bỉ, nơi người phụ nữ điều trị năm 2011, khi Pháp chưa cho phép phụ nữ độc thân thụ tinh nhân tạo.
Trưởng khoa thông báo rằng người hiến tinh trùng mà bà tiếp nhận để thụ thai con gái mang đột biến hiếm của gien TP53.
Ở dạng không đột biến, TP53 có chức năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư, nhưng khi bị đột biến, nó gắn với nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, trong đó nhiều loại có thể phát triển rất sớm.
Trưởng khoa thông báo rằng con gái bà có 50% khả năng thừa hưởng loại đột biến mà hiện chưa có thuốc chữa hay phương pháp điều trị.
“Đó là một cú sốc. Tôi chẳng hiểu gì cả”, người phụ nữ chia sẻ.
Kể từ đó, bà và con gái tuổi teen bắt đầu bước vào hành trình dài với các cuộc hẹn với bác sĩ và xét nghiệm, cùng với nỗi sợ hãi. Không lâu sau, bà biết rằng con gái mình đúng là đã mang đột biến đó.
Sau khi đột biến được phát hiện trong mẫu tinh trùng, người hiến tinh trùng số 7069 đã bị Ngân hàng Tinh trùng châu Âu (ESB) chặn vĩnh viễn vào tháng 10/2023.
Dù phòng khám cho biết họ đã liên hệ với người mẹ trên sớm nhất có thể, nhưng cuộc gọi diễn ra trễ 1,5 năm vì họ mất thông tin liên lạc của bà trong một thời gian.
Mã số 7069 bí ẩn
Cuộc điều tra của báo Đức DW và các đối tác phát hiện ra rằng trong hơn 15 năm, nhiều phụ nữ tại ít nhất 14 quốc gia ở châu Âu và nơi khác đã mua tinh trùng từ người hiến tinh trùng số 7069.
Từ Iceland tới Albania và nhiều nơi khác, ít nhất 197 trẻ em đã được thụ thai bằng tinh trùng của người hiến này. Con số thực tế có thể cao hơn rất nhiều.
ESB vẫn chưa công bố tổng số trẻ được sinh ra từ tinh trùng của người mang mã số trên. Do đó, các bác sĩ không thể biết liệu tất cả các đứa trẻ ra đời từ nguồn này đã được xét nghiệm hay chưa.
Như vậy, tinh trùng mang đột biến gien hiếm gặp nguy hiểm đã được bán cho nhiều gia đình trên khắp châu Âu. Một số trẻ sinh ra từ nguồn tinh trùng này mắc 2 loại ung thư khác nhau, và một số trẻ đã qua đời, nhà sinh học Edwige Kasper, một chuyên gia về di truyền ung thư, cho biết. Bà đang hỗ trợ tư vấn cho một số gia đình bị ảnh hưởng.
Về pháp lý, ngân hàng tinh trùng bắt buộc phải thông báo cho tất cả phòng khám thụ tinh mà họ cung cấp nếu phát hiện bất thường về mặt di truyền, để các phòng khám báo cho người tiếp nhận.
Tuy nhiên, DW và các đối tác phát hiện nhiều gia đình chưa bao giờ được thông báo chính thức rằng con họ có nguy cơ mang đột biến.
Dorte Kellermann, một bà mẹ đơn thân sống tại Đan Mạch, kể rằng mãi đến tháng 11/2023 bà mới biết thông tin từ một phụ nữ khác.
Bà nói với DW rằng bà chưa từng được ngân hàng tinh trùng hay phòng khám liên hệ. Bà cũng biết nhiều gia đình khác dùng chung người hiến vì họ kết nối với nhau qua nhóm Facebook kín.
Tiến sĩ Svetlana Lagercrantz, một chuyên gia về ung thư di truyền, nói với Đài Truyền hình Đan Mạch rằng nhiều bệnh nhân Thụy Điển của bà chưa bao giờ được thông báo. Họ chỉ biết thông tin qua… báo chí.
Phải đến hội nghị về ung thư di truyền năm 2024, quy mô của vấn đề mới trở nên sáng tỏ. TS Lagercrantz kể rằng một đồng nghiệp người Pháp nhắc tới các bệnh nhân thừa hưởng đột biến TP53 từ người hiến tinh trùng. Bất ngờ, các bác sĩ trên khắp châu Âu nhận ra rằng những trường hợp họ từng nghĩ là riêng lẻ thực chất đều có chung người hiến tinh trùng.
Vì lý do quyền riêng tư, ESB đến nay vẫn từ chối cung cấp chính xác số trẻ được sinh ra từ tinh trùng của người hiến tinh trùng số 7069.
“Chúng ta không biết bao nhiêu phụ nữ sinh con từ người hiến này, nên lúc nào cũng phải tự hỏi: Liệu còn đứa trẻ nào nữa không?”, TS Lagercrantz nói.
Những người mang đột biến gien phải kiểm tra định kỳ suốt đời. Trẻ em hiếm khi mắc ung thư, vì vậy triệu chứng có thể bị bỏ qua hoặc chẩn đoán nhầm nếu bác sĩ không biết về đột biến.
Nhu cầu hiện đại hóa quân sự tăng vọt đã khiến các startup AI quốc phòng trở thành điểm đến nóng nhất của dòng vốn mạo hiểm châu Âu.
Trong bối cảnh châu Âu đẩy nhanh quá trình tái vũ trang để đối phó các rủi ro địa chính trị, NATO thống nhất nâng mức chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP. Thị trường quốc phòng khu vực châu Âu đang mở rộng nhanh chóng, tạo dư địa lớn cho các startup ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tham gia và hút vốn đầu tư.
Tác động trực tiếp từ chiến sự Nga - Ukraine khiến hàng loạt quốc gia châu Âu tăng mạnh ngân sách quốc phòng. Dòng tiền công mở rộng đã nhanh chóng kéo theo sự chú ý của giới đầu tư, những người đang tìm cách khai thác chu kỳ chi tiêu quân sự mới của khu vực.
Song, Anh và Đức mới là hai thị trường chứng kiến bước nhảy vọt rõ nhất. Các vòng gọi vốn lớn đều quy tụ về những startup tại hai quốc gia này, nhờ lợi thế về hệ sinh thái công nghệ, chính sách hỗ trợ và năng lực phát triển các giải pháp huấn luyện - mô phỏng chiến trường thế hệ mới.
Báo cáo Đánh giá Chiến lược Quốc phòng của chính phủ Anh hồi tháng 6 đề xuất tăng chi tiêu cho công nghệ mới và đơn giản hóa quy trình mua sắm, cũng như công bố gói đầu tư công nghệ trị giá 5 tỷ bảng Anh.
Từ năm 2026, Đức dự kiến tăng chi tiêu quốc phòng thêm hơn 100 tỷ euro, mức kỷ lục kể từ ngày thống nhất. Berlin cũng đang điều chỉnh lại quy trình mua sắm nhằm mở rộng cánh cửa cho các công ty khởi nghiệp công nghệ tham gia cung ứng cho quân đội.
Theo David Ordonez, cộng tác viên cấp cao của Quỹ Đổi mới NATO, sức hút của Anh và Đức đến từ việc sở hữu nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao, định hướng quốc gia xem công nghệ quốc phòng là động lực tăng trưởng mới, và một nền công nghiệp đủ lớn để thương mại hóa nhanh các đổi mới đột phá.
Theo Dealroom, các nhà đầu tư đã bơm tới 4,3 tỷ USD vào lĩnh vực này kể từ đầu 2022. Con số này gần gấp 4 lần lượng vốn huy động trong giai đoạn 4 năm liền trước đó, phản ánh sức nóng của thị trường.
Các nhà sản xuất máy bay không người lái trang bị AI của Đức là Quantum Systems và Helsing lần lượt đạt mức định giá thị trường 3 và 12 tỷ euro trong năm nay, sau các vòng gọi vốn trị giá hàng trăm triệu euro.
Ở Anh, PhysicsX, nền tảng sản xuất có nhiều hợp đồng với ngành quốc phòng, đã kêu gọi thành công 155 triệu USD trong năm nay. Cùng thời điểm, Cambridge Aerospace - startup tập trung vào công nghệ đánh chặn tên lửa - cũng được cho là nhận khoản vốn 100 triệu USD hồi tháng 8.
Tekever - tân kỳ lân của ngành - đã công bố hợp đồng cung cấp UAV cho Không quân Hoàng gia Anh hồi tháng 5. Cùng lúc, Helsing tiếp tục mở rộng danh mục hợp đồng chính phủ tại Anh, còn Anduril của Mỹ lại ghi dấu ấn với thỏa thuận 30 triệu bảng Anh cho hệ thống UAV tấn công trong tháng 3.
Nhiều startup quốc phòng của Mỹ khi mở rộng sang châu Âu cũng chọn London làm điểm đặt chân đầu tiên, coi đây là bàn đạp thuận lợi để tiếp cận toàn bộ thị trường trong khu vực.
“Nhờ mối quan hệ đặc biệt giữa Mỹ và Anh, London trở thành bàn đạp lý tưởng để tiếp cận phần còn lại của thị trường châu Âu,” Enrique Oti, Giám đốc chiến lược của Second Front Systems, nhận định.
.jpg)
Khi Liên minh châu Âu (EU) tiến gần đến mục tiêu dứt khoát thoát ly khỏi nguồn cung khí đốt từ Nga vào năm 2027, Ba Lan đang từng bước vươn mình trở thành trung tâm tiếp nhận LNG cho toàn bộ khu vực Trung và Đông Âu.
Ngay từ năm 2022, khi Gazprom, tập đoàn năng lượng nhà nước Nga, cắt giảm nguồn cung khí đốt cho châu Âu, Ba Lan đã không rơi vào khủng hoảng như nhiều quốc gia khác trong khu vực. Nhờ chiến lược đa dạng hóa nguồn cung sớm, nước này không chỉ đủ khả năng tự cung tự cấp mà còn hướng tới mục tiêu cung ứng LNG cho các nước láng giềng.
Hiện tại, Ba Lan đã có một nhà ga LNG với công suất 8,3 tỷ mét khối tại cảng Swinoujscie trên Biển Baltic. Bên cạnh đó, nước này đang xây dựng một nhà ga nổi với công suất 6,1 tỷ mét khối, dự kiến hoàn thành vào năm 2028. Cả hai đều đã được công ty nhà nước Orlen SA đặt chỗ toàn bộ, phục vụ nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, Ba Lan đang xem xét xây dựng thêm một nhà ga nổi mới nhằm thu hút các đối tác quốc tế và mở rộng vai trò trung chuyển trong khu vực.
So với các quốc gia khác như Croatia, Hy Lạp hay Litva, vốn cũng đầu tư vào hạ tầng LNG, thì vị trí địa lý của Ba Lan mang lại lợi thế đặc biệt. Nằm ở trung tâm mạng lưới khí đốt của châu Âu, Ba Lan có thể tiếp nhận LNG từ Mỹ và trung chuyển sang các nước không giáp biển như Hungary, Slovakia hay Cộng hòa Séc. Ngoài ra, khí LNG cũng có thể được đưa sang lưu trữ tại các kho dự trữ ngầm lớn của Ukraine.
Orlen đã bắt đầu vận chuyển LNG từ Mỹ sang Ukraine, với khối lượng dự kiến tăng từ 600 triệu mét khối trong năm 2025 lên hơn 1 tỷ mét khối vào năm 2026. Ukraine hiện cũng nhập LNG qua Litva, nhưng hành trình này dài và tốn kém hơn, nên việc mở thêm công suất gần hơn có thể giúp giảm chi phí vận chuyển đáng kể.
Mới đây, công ty vận hành hạ tầng khí đốt Gaz-System đã thực hiện một khảo sát khả thi cho dự án nhà ga mới. Kết quả cho thấy có tới 14 thực thể thể hiện nhu cầu sử dụng, với tổng nhu cầu vượt gần 4 lần công suất thiết kế ban đầu. Gần một nửa lượng khí này có thể được xuất khẩu. Theo kế hoạch, nhà ga cần đi vào hoạt động trong giai đoạn 2029-2030 để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Tuy vậy, để hiện thực hóa tham vọng này, Ba Lan sẽ phải cải thiện nhiều yếu tố thể chế. Theo chuyên gia Matt Drinkwater từ Energy Aspects Ltd., môi trường thị trường ở Ba Lan hiện còn "khó tiếp cận" với thời gian đăng ký dài và quy định nghiêm ngặt về an ninh năng lượng. Điều này khiến các nhà buôn khí đốt quốc tế còn dè dặt.
Chính phủ Bulgaria từ chức khi chỉ còn chưa đầy 3 tuần nữa là quốc gia Đông Nam Âu này sẽ chính thức gia nhập khu vực đồng tiền chung Euro (Eurozone).
Thủ tướng Bulgaria Rosen Zhelyazkov vừa chính thức nộp đơn xin từ chức của toàn bộ chính phủ, chỉ chưa đầy một năm sau khi nhậm chức.
Quyết định từ chức, được ông Zhelyazkov đưa ra trong một bài phát biểu trên truyền hình ngày 11/12, chỉ vài phút trước khi quốc hội nước này dự kiến bỏ phiếu về kiến nghị bất tín nhiệm do phe đối lập đệ trình.
"Liên minh cầm quyền đã họp, chúng tôi đã thảo luận về tình hình hiện tại, những thách thức mà chúng tôi phải đối mặt và những quyết định mà chúng tôi phải có trách nhiệm đưa ra", ông Zhelyazkov nói.
"Chúng tôi không nghi ngờ gì việc chính phủ sẽ nhận được sự ủng hộ trong cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm sắp tới. Tuy nhiên, các quyết định của quốc hội chỉ có ý nghĩa khi chúng phản ánh ý chí của người dân. Chúng tôi lắng nghe tiếng nói của những công dân đang biểu tình, vì vậy chúng tôi cũng lắng nghe những yêu cầu của họ, bao gồm cả việc chính phủ từ chức".
Trước đó, hàng chục nghìn người Bulgaria đã xuống đường biểu tình vào tối ngày 10/12 tại thủ đô Sofia và hàng chục thị trấn, thành phố khác trên khắp cả nước, trong chuỗi các cuộc biểu tình liên tiếp thể hiện sự bất mãn ngày càng tăng của công chúng.
Sinh viên từ các trường đại học ở Sofia cũng đã tham gia cuộc biểu tình quy mô lớn tại thủ đô. Theo ước tính của truyền thông Bulgaria, dựa trên hình ảnh từ flycam, riêng tại Sofia đã có hơn 100.000 người tham gia – con số đáng kể đối với một quốc gia có chưa đến 7 triệu dân.
Các cuộc biểu tình tương tự đã diễn ra vào tuần trước để phản đối dự thảo ngân sách 2026 của chính phủ, bao gồm việc tăng thuế, tăng đóng góp an sinh xã hội và tăng chi tiêu nhà nước.
Mặc dù chính phủ của ông Zhelyazkov đã rút lại dự thảo ngân sách năm 2026 – dự thảo ngân sách đầu tiên được lập bằng đồng Euro, nhưng người biểu tình cho rằng đây chỉ là lớp vỏ che đậy tình trạng tham nhũng tràn lan, điều mà các chính phủ tiền nhiệm đã không thể loại bỏ, và mở rộng các yêu cầu của họ bao gồm cả việc kêu gọi chính phủ hiện tại từ chức.
Đáng chú ý, chính phủ Bulgaria từ chức khi chỉ còn chưa đầy 3 tuần nữa là quốc gia Đông Nam Âu này sẽ chính thức gia nhập khu vực đồng tiền chung Euro (Eurozone) vào ngày 1/1/2026, một cột mốc quan trọng đã được chờ đợi nhiều năm.
Tổng thống Bulgaria Rumen Radev cũng đã công khai kêu gọi chính phủ từ chức. Theo hiến pháp, ông Radev giờ đây sẽ lần lượt giao nhiệm vụ thành lập chính phủ mới cho các đảng trong quốc hội.
Nếu như dự kiến, các đảng không thể đạt thỏa thuận Tổng thống sẽ chỉ định một chính phủ lâm thời để điều hành đất nước cho đến khi diễn ra một cuộc bầu cử trước thời hạn nữa.
Nếu như cuộc bầu cử mới được tổ chức, đây sẽ là cuộc bầu cử thứ 8 trong vòng 4 năm ở Bulgaria.
Nguồn: Tiền Phong; Diễn Đàn Doanh Nghiệp; CafeF; Người Đưa Tin
Việt Nam: Khách đi Trung Quốc top đầu thế giới; Dự án đường sắt 30.000 tỷ gặp khó; Siêu máy bay, thử thành công ở Pháp; Công trình 9.000 tỷ; Chuyển nhượng bất động sản 2026
Việt Nam: Điều chưa từng có trong lịch sử; Đường dây tội phạm xuyên quốc gia; Công trình lot top đẹp nhất thế giới; Siêu dự án metro 89.000 tỷ; Lọt top 3 quốc tế
Thế giới: Châu Âu không có chỗ trong đàm phán; Nga chuẩn bị trừng phạt Châu Âu; Nguy cơ vỡ nợ toàn cầu; Chiến sự Ukraine 8/11; Tàu chiến hướng về Trung Đông
Việt Nam: Hồ nước nhân tạo lớn nhất; Nhà mặt phố cổ treo biển cho thuê; Vụ Tập đoàn Dương Đông; Nutifood đề xuất đầu tư hai công viên ven sông; Hồi sinh dự án thép 8.000 tỷ
Người Việt hải ngoại: “Con gái” Quỳnh Kool được Hàn Quốc để mắt; Cô gái Pháp tìm được gia đình; Nam danh ca về diễn lần cuối; “Mùa kinh doanh” mới Ngày Văn Hóa
Việt Nam: Nhà trong ngõ giá gần 10 tỉ; Đường dây lừa đảo xuyên quốc gia; Hết thời xuất khẩu lao động sang Nhật; Vonfram trữ lượng thứ 2 thế giới; Bài toán quỹ đất
Người Việt hải ngoại: Người đầu tiên trúng tuyển Harvard; Bình tĩnh với khuyến cáo tích trữ đồ sinh tồn; Tập huấn phương pháp giảng dạy tiếng Việt; Mở 6 nhà hàng ở Bỉ
Việt Nam: “Siêu” cầu vượt sông Hồng; Cắt khúc, vo tròn vụ việc xử lý hành chính; Đề xuất siết người bỏ cọc; Doanh nghiệp tăng tuyển dụng cuối năm; Đà Nẵng vào top điểm đến thế giới
Bình luận và đánh giá
Gửi nhận xét đánh giá