CƠN SỐT CAFÉ TOÀN CẦU: GIÁ TĂNG CHÓNG MẶT, VIỆT NAM THÀNH “TRÙM” SẢN XUẤT

Việt Nam đang sản xuất khoảng 40% lượng mặt hàng này của thế giới.

Giá cà phê robusta tương lai tại London đã tăng 18,1% vào cuối tháng 6 so với cuối tháng 3 và đạt mức cao nhất mọi thời đại là 4.394 đô la một tấn vào ngày 6/6. Trong khi đó, giá cà phê arabica tương lai tăng 20,6%.

Sự gia tăng này diễn ra ngay cả khi Chỉ số FTSE/CoreCommodity CRB, một chỉ báo quốc tế cho thị trường hàng hóa rộng lớn hơn, dao động quanh mức 290 vào cuối tháng 6, gần như đi ngang so với cuối tháng 3. Giá dầu thô tương lai, một thành phần chính của chỉ số, đã giảm khoảng 1% đến 2% trong giai đoạn đó.

Sóng nhiệt ở Đông Nam Á chính là nguyên nhân chính khiến giá cà phê tăng đột biến. Từ tháng 4, nhiệt độ trung bình ở khu vực Đông Nam Á, cụ thể là Việt Nam, Thái Lan và Philippines nóng hơn bình thường, lên tới 48 độ C.

Việt Nam sản xuất khoảng 40% lượng hạt cà phê robusta của thế giới, được sử dụng để làm cà phê hòa tan. Nhưng những người nông dân trồng cà phê tại Việt Nam đang phải đối mặt với hạn hán nghiêm trọng. Đợt hạn hán này đã làm dấy lên lo ngại rằng vụ thu hoạch mùa thu sẽ bị ảnh hưởng.

Masanobu Takano, người làm việc trong lĩnh vực cà phê và trà tại công ty giao dịch S. Ishimitsu & Co. có trụ sở tại Kobe, cho biết: "Năm trước, vụ thu hoạch cà phê robusta kém, vì vậy giá đã tăng do lo ngại về năm thứ hai liên tiếp có vụ thu hoạch kém, kéo dài tình trạng cung-cầu eo hẹp".

Nhiệt độ cao ở Đông Nam Á cũng ảnh hưởng đến giá cao su thiên nhiên, một mặt hàng xuất khẩu chính của Thái Lan và Indonesia. Giá cao su tương lai trên Sàn giao dịch Osaka, một chuẩn mực quốc tế, tăng lên 360,90 yên (2,23 USD) một kg vào ngày 10/6, mức cao nhất kể từ giữa tháng 3.

Sản lượng cao su có xu hướng chậm lại giữa tháng 3 và tháng 5 do nguồn cung cấp chất lỏng cao su thiên nhiên để sản xuất cao su giảm. Sau đó, nguồn cung thường tăng, khiến giá giảm xuống.

Gu Jiong của Yutaka Trusty Securities cho biết: "Năm nay, đợt nắng nóng đã gây thiệt hại cho cây cao su và sự phục hồi muộn sau giai đoạn chậm chạp đã góp phần đẩy giá cao vào tháng 6".

Trong khi giá cao su ổn định vào cuối tháng 6 ở mức tương đương với cuối quý trước, giá đã từng tăng vọt tới 10% trước đó.

Sóng nhiệt không chỉ ảnh hưởng đến riêng châu Á. Tháng 5 vừa qua là tháng nóng nhất từng được ghi nhận trên toàn cầu, theo Cục Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ. Nhiệt độ trung bình đã vượt qua mức cao kỷ lục trước đó của tháng, được thiết lập vào năm 2020.

Nhu cầu về điện để cung cấp cho máy điều hòa đã đẩy giá khí đốt tự nhiên lên cao. Giá khí đốt tự nhiên tương lai Henry Hub, một chỉ báo của Bắc Mỹ, đã tăng vọt 48% kể từ cuối tháng 3. Giá khí đốt tự nhiên tương lai TTF của Hà Lan tăng 25% và giá khí đốt tự nhiên hóa lỏng chuẩn của châu Á tăng 33%.

Làn sóng nắng nóng có thể sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến giá hàng hóa trong quý này.

Năm nay có khả năng sẽ chứng kiến sự chuyển dịch sang mô hình khí hậu La Nina, có xu hướng gây ra mùa hè nóng hơn bình thường ở Nhật Bản và những nơi khác. Nhu cầu về máy điều hòa không khí do đó sẽ duy trì áp lực tăng lên giá LNG và các loại năng lượng khác.

SINGAPORE PHÁT TIỀN HỖ TRỢ SINH HOẠT PHÍ CHO 1,5 TRIỆU DÂN

Khoảng 1,5 triệu công dân Singapore đủ điều kiện sẽ nhận đến 850 SGD (khoảng 630 USD) tiền mặt vào tháng 8 để hỗ trợ sinh hoạt phí trong bối cảnh lạm phát tăng cao, theo Bộ Tài chính nước này.

Singapore ngày 4/7 thông báo sẽ trợ cấp cho 1,5 triệu công dân nhằm đối phó với tình trạng vật giá leo thang.

Khoản hỗ trợ này được trao cho công dân Singapore từ 21 tuổi trở lên và có thu nhập sau thuế tối đa 34.000 SGD (25.193 USD) vào năm 2023. Trợ cấp này không áp dụng cho những người sở hữu nhiều hơn một bất động sản.

Công dân sinh sống trong các căn hộ có giá trị hàng năm lên tới 21.000 SGD (15.560 USD) sẽ nhận 850 SGD (630 USD), còn những người ở trong căn hộ có giá trị hàng năm từ 21.000 SGD đến 25.000 SGD (15.560 USD tới 18.524 USD) sẽ nhận 450 SGD (333 USD).

Tại Singapore, khái niệm "giá trị hàng năm" thường chỉ số tiền mà một người chủ sở hữu có thể thu được khi cho thuê bất động sản. Chỉ số này thường được sử dụng để tính thuế hoặc định giá bất động sản.

"Điều này có nghĩa là tất cả những người đủ điều kiện sẽ nhận thêm 150 SGD (111 USD) hoặc 100 SGD (74 USD) so với năm ngoái", Bộ Tài chính cho hay.

Vào tháng 8, khoảng 650.000 công dân Singapore hơn 65 tuổi cũng sẽ nhận tới 450 SGD (333 USD) vào tài khoản của một quỹ bảo hiểm xã hội tại quốc gia Đông Nam Á.

Các khoản giải ngân nói trên là một phần của chương trình hỗ trợ thuế hàng hóa và dịch vụ cho những người có thu nhập từ thấp đến trung bình đã và đang phải đối mặt với việc khoản thuế này tăng trong 2 năm vừa qua. Đây được xem là nỗ lực của Singapore nhằm hỗ trợ người dân đối phó với lạm phát.

Vào tháng 1/2023, mức thuế hàng hóa và dịch vụ tại Singapore đã tăng từ 7% lên 8%, trước khi tăng lên 9% vào đầu năm 2024.

Theo Bộ Tài chính, khoản trợ cấp hỗ trợ thuế hàng hóa và dịch vụ năm 2024 sẽ lên tới 1,4 tỷ SGD (khoảng 1 tỷ USD), nhiều hơn 200 triệu SGD (khoảng 148 triệu USD) so với năm 2023.

MẤT AN NINH LƯƠNG THỰC TOÀN CẦU NGÀY CÀNG TRẦM TRỌNG

Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo (OCHA) của Liên hợp quốc (LHQ) hôm 4/7 cho biết Khu vực Sừng lớn châu Phi cần khoảng 9,8 tỷ USD để hỗ trợ nhân đạo.

Văn phòng này xác định Ethiopia, Sudan, Nam Sudan và Somalia là những quốc gia có nhu cầu tài trợ lớn nhất, lần lượt là 3,24 tỷ USD, 2,7 tỷ USD, 1,79 tỷ USD và 1,6 tỷ USD. Các quốc gia khác là Kenya cần 451,8 triệu USD và Burundi cần 56 triệu USD.

Theo OCHA, Sudan có số lượng người cần hỗ trợ nhân đạo lớn nhất với 24,8 triệu người, tiếp theo là Ethiopia với 21,4 triệu, Nam Sudan với 9 triệu, Somalia với 6,9 triệu, Kenya với 6,4 triệu và Burundi với 600.000 người.

Cũng liên quan đến vấn đề này, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO) và Cơ quan Phát triển Liên chính phủ (IGAD) cho biết khoảng 66,7 triệu người trong khu vực đang bị mất an ninh lương thực và cần hỗ trợ nhân đạo.

Hai tổ chức này nhấn mạnh rằng lũ lụt trầm trọng hơn do ảnh hưởng kéo dài của những đợt hạn hán trước đó, là một trong những nguyên nhân chính gây mất an ninh lương thực ở khu vực Sừng lớn châu Phi.

Ngoài ra, các vấn đề khác như xung đột, giá cả leo thang, dịch bệnh bùng phát, không có chế độ ăn uống đảm bảo dinh dưỡng và nước sạch, tiếp tục là nguyên nhân khiến tình trạng thiếu lương thực và suy dinh dưỡng của người dân ở Đông Phi thêm trầm trọng.

FAO và IGAD hôm 3/7 đánh giá: “Lạm phát làm trầm trọng thêm tình hình, với việc tăng giá lương thực, khiến những người dân dễ bị tổn thương gặp khó khăn hơn trong việc mua các nhu yếu phẩm cơ bản”.

TRẬT TỰ ĐA PHƯƠNG 'ĐỔ VỠ', BRICS HÚT NHIỀU NƯỚC ĐÔNG NAM Á, TƯƠNG LAI ASEAN SẼ RA SAO?

Một số người lo ngại việc gia nhập BRICS do Trung Quốc và Nga dẫn dắt có thể khiến ASEAN rạn nứt; những người khác cho rằng điều đó không làm giảm tầm quan trọng của ASEAN.

Theo tờ South China Morning Post (SCMP), viễn cảnh các quốc gia Đông Nam Á gia nhập BRICS đã gây ra cuộc tranh luận gay gắt giữa các nhà phân tích, với những người ủng hộ cho rằng tư cách thành viên BRICS có thể mở ra các cơ hội thương mại và địa chính trị sinh lợi - trong khi những người hoài nghi cảnh báo nó có nguy cơ kéo các nước vào quỹ đạo của Trung Quốc và Nga, và làm xói mòn thêm sự thống nhất trong khu vực.

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đã tiết lộ hồi đầu tháng 6 rằng, nước ông đang chuẩn bị gia nhập BRICS, với các thủ tục chính thức sẽ sớm bắt đầu.

Thái Lan cũng được cho là đã chính thức gửi đề nghị tham gia, theo bước Lào và Myanmar - hai nước đã tuyên bố quan tâm vào năm ngoái.

BRICS ban đầu bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi. Nhóm này đã được mở rộng vào đầu năm nay khi Ả Rập Saudi, Iran, Ethiopia, Ai Cập và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng trở thành thành viên.

Theo các chuyên gia chính sách đối ngoại khu vực, việc Malaysia xúc tiến gia nhập BRICS phần lớn được thúc đẩy bởi lời hùng biện rộng rãi hơn của Thủ tướng Anwar xung quanh việc bảo vệ Nam bán cầu và thách thức các tiêu chuẩn kép của phương Tây.

Thomas Daniel - thành viên cấp cao chuyên về chính sách đối ngoại và nghiên cứu an ninh tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế có trụ sở ở Malaysia – cho biết, Thủ tướng Malaysia đã lên tiếng về các vấn đề phù hợp với đặc tính tổng thể của BRICS, từ nhu cầu đa cực đến phát triển kinh tế đa dạng.

"Malaysia coi BRICS không phải là một giải pháp thay thế mà là một cơ chế đa phương bổ sung khác", Daniel nói, đồng thời lưu ý rằng nước này đã có mối quan hệ đáng kể với các thành viên chính của BRICS là Trung Quốc và Ấn Độ. Tăng cường liên kết thương mại và đầu tư với các thành viên sáng lập khác như Brazil cũng có thể mang lại lợi ích cho nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại của Malaysia.

Theo SCMP, trong một bài đăng gần đây trên Facebook, Thủ tướng Anwar kêu gọi ủng hộ "sự trỗi dậy của Nam bán cầu" và thúc đẩy một thế giới nơi "mọi quốc gia đều 'có một ghế tại bàn' và có tiếng nói trong việc định hình một tương lai tập thể" - phù hợp với quan điểm của BRICS như một thay thế cho các tổ chức do phương Tây dẫn dắt.

Động thái của Malaysia cũng diễn ra trong bối cảnh nước này ngày càng thất vọng với những tiêu chuẩn kép mà cộng đồng quốc tế do phương Tây dẫn dắt trong các vấn đề như xung đột Israel - Hamas. Kể từ khi chiến sự leo thang, Malaysia đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về số người thiệt mạng và đặt câu hỏi về điều mà nước này coi là sự đối xử bất bình đẳng.

Trái ngược với những lo ngại rằng tư cách thành viên BRICS có thể làm xói mòn sự thống nhất và tính trung tâm của ASEAN, chuyên gia Daniel cho biết ông tin rằng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á gồm 10 thành viên có sự linh hoạt và kiên cường để duy trì tầm quan trọng của mình đối với các quốc gia thành viên.

Nhiều thành viên ASEAN còn là thành viên của các tổ chức khác như Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC), Hiệp hội Vành đai Ấn Độ Dương (IORA), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC)…

"Tư cách thành viên của các tổ chức này không làm giảm tầm quan trọng của ASEAN đối với các thành viên và BRICS cũng vậy", Daniel nói.

Jayant Menon - thành viên cấp cao tại Viện ISEAS-Yusof Ishak có trụ sở tại Singapore - cho biết: "Tư cách thành viên của BRICS sẽ mang lại khả năng tiếp cận nguồn tài trợ mới cho nhiều nhu cầu phát triển của các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á."

Một bước đi chiến lược

Indonesia cũng cho biết họ đang xem xét lợi ích của tư cách thành viên BRICS.

Ayu Anastasya Rachman - người đứng đầu bộ phận quan hệ quốc tế tại Đại học Bina Mandiri ở tỉnh Gorontalo của Indonesia - cho biết, việc gia nhập một nhóm gồm các nền kinh tế mới nổi lớn có thể giúp Indonesia tiếp cận tốt hơn với các thị trường sinh lợi, tăng đầu tư nước ngoài và cơ hội hợp tác về các dự án cơ sở hạ tầng.

"Việc gia nhập BRICS cũng có thể được coi là một động thái chiến lược nhằm đa dạng hóa quan hệ đối tác kinh tế và giảm sự phụ thuộc vào các tổ chức tài chính do phương Tây dẫn dắt", Ayu nói, đồng thời cho biết thêm rằng tư cách thành viên BRICS cũng có thể tăng cường tiếng nói và ảnh hưởng của Đông Nam Á trong các vấn đề toàn cầu, nếu được quản lý hiệu quả.

Tuy nhiên, khả năng gia nhập BRICS của Indonesia đang được xem xét kỹ lưỡng hơn do vị thế của nước này là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á và vai trò của nước này trong ASEAN, Ayu nói, đồng thời nhấn mạnh rằng Jakarta phải cân bằng cẩn thận các lợi thế của tư cách thành viên BRICS trước những lo ngại về sự phụ thuộc quá mức vào một khối kinh tế khác.

Theo SCMP, Trung Quốc - với tư cách là động lực thúc đẩy việc mở rộng BRICS – muốn làm cho nhóm này trở nên đại diện hơn cho thế giới đang phát triển và khuếch đại tiếng nói chung của mình trên trường toàn cầu.

Sharon Seah - điều phối viên Trung tâm Nghiên cứu ASEAN thuộc Viện ISEAS-Yusof Ishak – cho biết, nhiều người ở Indonesia đã vận động nước này tham gia Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) thay vì BRICS để không "bị coi là liên kết quá chặt chẽ với Trung Quốc".

Khi Indonesia sẵn sàng trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, việc tham gia nhiều hơn với các nền kinh tế phát triển của OECD có thể mang lại nhiều lợi ích hơn, bà cho biết.

"Không rõ lợi thế so sánh của nền kinh tế Indonesia là gì khi so sánh với các nền kinh tế lớn đang phát triển khác" chẳng hạn như trong BRICS, bà Seah nói.

Indonesia đặt mục tiêu gia nhập OECD trong vòng ba năm tới, điều này đã được Bộ trưởng điều phối kinh tế Indonesia Airlangga Hartarto tái khẳng định vào tháng 5 sau chuyến thăm nước này của Tổng thư ký OECD Mathias Cormann - người đã gặp Tổng thống Indonesia Joko Widodo.

OECD dự đoán tổng sản phẩm quốc nội của Indonesia sẽ đạt 10,5 nghìn tỷ USD vào năm 2050, đưa nước này trở thành một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới cùng với Trung Quốc, Mỹ và Ấn Độ.

Trong khi đó, Thitinan Pongsudhirak - giáo sư khoa học chính trị và quan hệ quốc tế tại Đại học Chulalongkorn của Thái Lan – cho biết, các quốc gia thành viên ASEAN chọn gia nhập BRICS có thể trở thành một vấn đề gây chia rẽ nội khối.

"Tính trung tâm của ASEAN sẽ bị xói mòn", ông nói, đề cập đến nguyên lý cốt lõi của khối là định vị mình là nền tảng chính ở Đông Nam Á để giải quyết các thách thức khu vực và đàm phán với các cường quốc bên ngoài.

Ông nói, BRICS đã phát triển từ một nền tảng địa kinh tế chủ yếu dành cho các nền kinh tế mới nổi thành một đối trọng địa chính trị trong cuộc xung đột ngày càng gia tăng giữa "phương Tây" và "phần còn lại".

Chuyên gia Seah đến từ Viện ISEAS-Yusof Ishak lập luận rằng, tư cách thành viên BRICS mang lại cho các quốc gia Đông Nam Á một cách để "phòng ngừa" trước sự cạnh tranh Mỹ - Trung.

"Trong bối cảnh trật tự đa phương đang đổ vỡ xung quanh chúng ta, có gì đáng ngạc nhiên khi các nước đang tìm kiếm các hình thức hợp tác mới?", bà Seah nói.

Theo SCMP, Kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đến năm 2025 nhằm mục đích thúc đẩy hội nhập kinh tế sâu rộng hơn giữa các quốc gia thành viên, đặt mục tiêu xây dựng một nền kinh tế khu vực có tính gắn kết, cạnh tranh và đổi mới cao, được kết nối sâu sắc.

Seah nói với This Week in Asia rằng: "Bản chất của nền kinh tế toàn cầu hóa có nghĩa là các bộ phận cấu thành khác nhau được sản xuất ở những nơi khác nhau trên thế giới, tận dụng các công nghệ và nguồn lực khác nhau."

Bà cho rằng mong muốn gia nhập BRICS của các quốc gia Đông Nam Á sẽ thúc đẩy ASEAN tăng cường hội nhập khu vực, vốn đang bị chậm lại do thay đổi địa chính trị và chủ nghĩa bảo hộ gia tăng.

Cuối cùng, trật tự quốc tế đang sụp đổ "sẽ tạo động lực lớn hơn cho ASEAN để hội nhập toàn diện hơn", Seah nói.

THỦ TƯỚNG ISRAEL TRƯỚC NGUY CƠ BỊ QUÂN ĐỘI QUAY LƯNG

Bất đồng với quân đội khiến Thủ tướng Netanyahu dường như lo ngại nguy cơ các tướng đang bí mật có hành động chính trị nhằm làm suy yếu vị thế của ông.

Quan hệ giữa Thủ tướng Benjamin Netanyahu với các tướng hàng đầu quân đội Israel (IDF) đã căng thẳng trong vài tháng qua, khi hai bên nhiều lần công khai bất đồng về chiến dịch tấn công Hamas ở Dải Gaza.

Khi IDF ngày 16/6 thông báo "ngừng bắn chiến thuật" hàng ngày dọc theo hành lang nhân đạo do Israel thiết lập trong vùng tác chiến ở miền nam Dải Gaza, Thủ tướng Netanyahu đã tuyên bố rằng điều này là "không thể chấp nhận được". "Chúng ta là một đất nước có quân đội, không phải một quân đội có đất nước", ông Netanyahu nói.

Mối bất hòa trở nên sâu sắc hơn sau khi tờ NY Times của Mỹ ngày 2/7 dẫn lời 6 quan chức Israel nói một số tướng quân đội muốn nhanh chóng đạt thỏa thuận ngừng bắn với Hamas và không đồng tình với Thủ tướng Netanyahu về mục tiêu "xóa sổ" nhóm vũ trang.

Các tướng IDF nói với NY Times rằng họ "ngày càng thấy rõ ông Netanyahu không muốn trình bày hay đưa ra cam kết về một kế hoạch thời hậu chiến" và họ tin thỏa thuận ngừng bắn là cách tốt nhất để giải cứu 120 con tin Israel còn bị giam ở Gaza.

Họ cũng lo ngại dự trữ đạn dược của Israel có thể cạn kiệt trong trường hợp chiến tranh tổng lực với Hezbollah nổ ra ở phía bắc, trong khi xung đột Gaza chưa chấm dứt. NY Times không nêu rõ các tướng IDF đã thể hiện quan điểm ở mức nào với Thủ tướng.

Ông Netanyahu lập tức đăng video phản ứng quyết liệt với bài báo này, chỉ trích "những nguồn giấu tên cung cấp thông tin" cho báo Mỹ, tuyên bố Israel "sẽ không đầu hàng trước chủ nghĩa chiến bại".

"Tôi không biết những tướng mà NY Times trích dẫn là ai, nhưng tôi xin nêu rõ: chuyện đó sẽ không xảy ra. Chúng tôi chỉ chấm dứt chiến sự khi đạt được tất cả mục tiêu, bao gồm tiêu diệt Hamas và giải cứu toàn bộ con tin", ông Netanyahu tuyên bố trong video.

Thủ tướng Israel gần đây còn liên tục chỉ trích Mỹ vì chậm cung cấp vũ khí đạn dược cho nước này suốt nhiều tháng. Washington khẳng định viện trợ quân sự cho Tel Aviv đang được triển khai, ngoại trừ loại bom 900 kg vẫn trong quá trình xem xét do lo ngại có thể gây thương vong lớn cho dân thường.

"Cách Thủ tướng Netanyahu phản ứng với thông tin IDF ủng hộ lệnh ngừng bắn ở Gaza cho thấy rõ ông sợ bị quân đội quay lưng và kết hợp với chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden làm suy yếu vị thế của mình, trong bối cảnh có các lo ngại về cạn kiệt đạn dược và nguy cơ xung đột với Hezbollah leo thang", bình luận viên Anshel Pfeffer của Haaretz nhận định.

Một số nhà quan sát nhận định các tướng IDF có thể đang vô tình giúp đối thủ của ông Netanyahu hưởng lợi khi đưa ra các phát biểu nhằm vào Thủ tướng Israel. Nỗi lo của ông Netanyahu về nguy cơ quân đội đứng về phía Mỹ để chống lại mình được cho là xuất hiện tuần trước, khi Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant tới thăm Washington.

Trong video đăng trước cuộc gặp với cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan, ông Gallant cảm ơn chính quyền Tổng thống Biden vì đã viện trợ cho Israel suốt cuộc chiến. "Ngay cả khi có bất đồng về hướng đi, chúng ta vẫn giải quyết một cách kín đáo", ông Gallant nói.

Bình luận của ông Gallant được nhận định là thông điệp ngầm chỉ trích ông Netanyahu vì liên tục cho rằng chính quyền ông Biden coi thường Israel. Các nguồn tin thân cận với ông Netanyahu phản hồi rằng "khi không thể giải quyết bất đồng một cách kín đáo trong suốt nhiều tuần, Thủ tướng buộc phải lên tiếng công khai để giúp các binh sĩ của chúng ta có thứ họ cần".

Netanyahu được cho là lo ngại các chỉ huy cấp cao IDF, trong đó có Bộ trưởng Gallant, đang "về hùa" với Washington để buộc ông phải thừa nhận cuộc chiến ở Gaza dần đến hồi kết. Sự thừa nhận này chắc chắn sẽ khiến các đảng cực hữu rút khỏi liên minh cầm quyền, gần như chắc chắn dẫn đến việc giải tán quốc hội và tổ chức bầu cử sớm, điều có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến vị thế của ông Netanyahu.

Theo kế hoạch, Israel sẽ tổ chức bầu cử vào tháng 10/2026. Trong hoàn cảnh hiện nay, ông Netanyahu sẽ gặp rất nhiều bất lợi nếu phải tranh cử sớm. Kết quả thăm dò được công bố ngày 28/6 cho thấy 66% người tham gia cho rằng ông Netanyahu không nên tái tranh cử, chỉ 27% ủng hộ Thủ tướng.

Theo Haaretz, đây không phải lần đầu ông Netanyahu nghi ngờ các tướng Israel đang tìm cách chống lại mình bằng biện pháp chính trị. Thủ tướng Israel tin chuyện này từng xảy ra trong nhiệm kỳ đầu của ông năm 1996-1999.

Ông Netanyahu khi đó cho rằng Bộ Tổng tham mưu IDF, do người tiền nhiệm Yitzhak Rabin bổ nhiệm, "coi thường tân thủ tướng trẻ tuổi và đã liên thủ với Nhà Trắng dưới thời ông Bill Clinton". Ông Netanyahu năm 1999 thất cử trước đối thủ Ehud Barak của đảng Lao động, một cựu tướng quân đội.

Ông Clinton năm 2018 thừa nhận từng tìm cách giúp Shimon Peres đánh bại ông Netanyahu trong cuộc bầu cử năm 1996 nhưng bất thành. Peres, thành viên đảng Lao động, là thủ tướng Israel tạm quyền sau khi ông Yitzhak Rabin bị ám sát tháng 11/1995. Clinton nói ông cảm thấy Peres ủng hộ các nỗ lực hòa bình Israel - Palestine hơn là ông Netanyahu.

Trong nhiệm kỳ Thủ tướng thứ hai giai đoạn 2009-2013, ông Netanyahu từng nêu phương án oanh tạc một cơ sở hạt nhân Iran tại diễn đàn an ninh bí mật của Israel, nhưng vấp phải sự phản đối từ các tướng quân đội. Ông cho rằng các quan chức an ninh Israel cấp cao sau đó cố tình rò rỉ kế hoạch tác chiến với chính quyền tổng thống Mỹ Barack Obama, nhằm loại bỏ phương án này.

Hiện chưa rõ nghi ngờ của ông Netanyahu có bao nhiêu phần đúng, nhưng chắc chắn quan hệ giữa IDF và các cơ quan an ninh Israel với Mỹ lúc này đang mạnh mẽ hơn so với giữa ông Netanyahu với ông Biden, bình luận viên Pfeffer nhận định.

Nguồn: CafeF; Dân Trí; Báo Tin Tức; Soha; Vnexpress