Những chính sách mới nổi bật có hiệu lực từ tháng 9/2023

7 trường hợp không được vay vốn ngân hàng; chuyến bay bị delay 5 tiếng khách hàng được hoàn tiền... là chính sách mới sẽ có hiệu lực từ tháng 9/2023.

Tăng mức hưởng trợ cấp người có công với cách mạng

Nghị định 55/2023/NĐ-CP (có hiệu lực ngày 05/9/2023) sửa đổi Nghị định 75/2021/NĐ-CP quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng, trong đó quy định tăng mức hưởng trợ cấp người có công với cách mạng từ 01/7/2023.

Theo đó, tăng mức hưởng trợ cấp hằng tháng đối với người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng từ ngày 01/7/2023, đơn cử như:

- Mức hưởng trợ cấp đối với thân nhân liệt sĩ:

+ Đối với thân nhân của 01 liệt sĩ: Tăng từ 1.624.000 đồng/tháng lên mức 2.055.000 đồng/tháng.

+ Đối với thân nhân của 02 liệt sĩ: Tăng từ 3.248.000 đồng/tháng lên mức 4.110.000 đồng/tháng.

+ Đối với thân nhân của 03 liệt sĩ trở lên: Tăng từ 4.872.000 đồng/tháng lên mức 6.165.000 đồng/tháng.

+ Đối với cha đẻ, mẹ đẻ, người có công nuôi liệt sĩ, vợ hoặc chồng liệt sĩ sống cô đơn; con liệt sĩ chưa đủ 18 tuổi hoặc từ đủ 18 tuổi trở lên nếu còn tiếp tục đi học hoặc bị khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng mồ côi cả cha mẹ thì được hưởng thêm trợ cấp tuất nuôi dưỡng: Tăng từ 1.299.000 đồng/tháng lên mức 1.644.000 đồng/tháng.

+ Đối với vợ hoặc chồng liệt sĩ lấy chồng hoặc vợ khác mà nuôi con liệt sĩ đến tuổi trưởng thành hoặc chăm sóc cha đẻ, mẹ đẻ liệt sĩ khi còn sống hoặc vì hoạt động cách mạng mà không có điều kiện chăm sóc cha đẻ, mẹ đẻ khi còn sống: Tăng từ 1.624.000 đồng/tháng lên mức 2.055.000 đồng/tháng.

- Mức trợ cấp đối với Bà mẹ Việt Nam anh hùng: Tăng từ 4.872.000 đồng/tháng lên mức 6.165.000 đồng/tháng.

Mức trợ cấp đối với người phục vụ Bà mẹ Việt Nam anh hùng sống ở gia đình: Tăng từ 1.624.000 đồng/tháng lên mức 2.055.000 đồng/tháng.

Bổ sung nguyên tắc đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức

Nghị định 48/2023/NĐ-CP (có hiệu lực ngày 15/9/2023) sửa đổi Nghị định 90/2020/NĐ-CP về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức.

Theo đó, bổ sung nguyên tắc đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức tại Điều 2 Nghị định 90/2020/NĐ-CP như sau:

- Cán bộ, công chức, viên chức bị xử lý kỷ luật đảng hoặc kỷ luật hành chính thì đánh giá, xếp loại chất lượng như sau:

(1) Cán bộ, công chức, viên chức bị xử lý kỷ luật đảng hoặc kỷ luật hành chính trong năm đánh giá thì xếp loại chất lượng ở mức không hoàn thành nhiệm vụ, trừ trường hợp quy định tại khoản (2).

(2) Trường hợp hành vi vi phạm chưa có quyết định xử lý kỷ luật của cấp có thẩm quyền nhưng đã được dùng làm căn cứ để đánh giá, xếp loại chất lượng ở mức không hoàn thành nhiệm vụ trong năm đánh giá thì quyết định xử lý kỷ luật ban hành sau năm đánh giá đối với hành vi vi phạm đó (nếu có) không được tính để đánh giá, xếp loại chất lượng ở năm có quyết định xử lý kỷ luật.

(3) Trường hợp cán bộ, công chức, viên chức là đảng viên, đã bị xử lý kỷ luật đảng và kỷ luật hành chính về cùng một hành vi vi phạm nhưng quyết định kỷ luật đảng và quyết định kỷ luật hành chính không có hiệu lực trong cùng năm đánh giá thì chỉ tính là căn cứ xếp loại chất lượng ở một năm đánh giá.

- Tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" trong tổng số cán bộ, công chức, viên chức tại cùng cơ quan, tổ chức, đơn vị và đối với từng nhóm đối tượng có nhiệm vụ tương đồng không quá tỷ lệ đảng viên được xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" theo quy định của Đảng.

Trường hợp cơ quan, tổ chức, đơn vị có thành tích xuất sắc, nổi trội, hoàn thành vượt kế hoạch các công việc được giao, hoàn thành tốt các công việc đột xuất, có đề xuất hoặc tổ chức thực hiện đổi mới sáng tạo, tạo sự chuyển biến tích cực, mang lại giá trị, hiệu quả thiết thực thì cấp có thẩm quyền quyết định tỷ lệ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phù hợp với thực tế, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cán bộ, công chức, viên chức.

Hướng dẫn mức trợ cấp với cán bộ xã đã nghỉ việc

Ngày 01/8/2023, Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư 11/2023/TT-BNV hướng dẫn thực hiện điều chỉnh mức trợ cấp hằng tháng đối với cán bộ xã, phường, thị trấn già yếu đã nghỉ việc.

Theo đó, từ ngày 01/7/2023, cán bộ xã già yếu đã nghỉ việc được điều chỉnh mức trợ cấp hằng tháng theo quy định tại Điều 2 Nghị định số 42/2023/NĐ-CP với công thức tính như sau:

Trợ cấp hằng tháng = Mức trợ cấp hưởng tháng 6/2023 x 1,125

Sau khi điều chỉnh tăng, nếu mức trợ cấp của cán bộ xã già yếu đã nghỉ việc vẫn thấp hơn 03 triệu đồng/tháng thì người này còn được tăng thêm:

- Tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng nếu có mức hưởng dưới 2,7 triệu đồng/tháng/người.

- Tăng lên bằng 03 triệu đồng/người/tháng nếu có mức hưởng từ 2,7 - dưới 03 triệu đồng/người/tháng.

Với chính sách điều chỉnh như trên, các cán bộ xã già yếu đã nghỉ việc sẽ được hưởng mức trợ cấp mới như sau:

- Nguyên là Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Bí thư, Phó Chủ tịch, Thường trực Đảng ủy, Ủy viên thư ký Ủy ban nhân dân, Thư ký Hội đồng nhân dân xã, Xã đội trưởng, Trưởng công an xã: 03 triệu đồng/tháng/người.

- Các chức danh còn lại: 2,817 triệu đồng/tháng/người.

Thông tư 11/2023/TT-BNV có hiệu lực kể từ ngày 15/9/2023.

7 trường hợp không được vay vốn ngân hàng

Thêm một chính sách mới có hiệu lực tháng 9/2023 đáng chú ý khác là quy định các trường hợp không được vay vốn ngân hàng từ ngày 01/9/2023.

Ngày 28/6/2023, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 06/2023/TT-NHNN, sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN, trong đó có quy định về “Những nhu cầu vốn không được cho vay ngân hàng” với 10 trường hợp cụ thể, áp dụng từ ngày 01/9/2023.

Tuy nhiên đến ngày 23/8/2023, Ngân hàng Nhà nước lại tiếp tục ban hành Thông tư 10/2023/TT-NHNN với nội dung ngưng hiệu lực thi hành của một số trường hợp không được vay vốn ngân hàng cho đến ngày có hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật mới.

Như vậy, từ ngày 01/9/2023, các tổ chức tín dụng không tiến hành cho vay đối với 07 nhu cầu về vốn sau đây:

1 - Để đầu tư kinh doanh ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư.

2 - Để thanh toán chi phí hoạt động kinh doanh thuộc ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh và các giao dịch, hành vi khác mà pháp luật cấm.

3 - Để mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ thuộc ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư.

4 - Để mua vàng miếng.

5 - Để trả nợ cho các khoản cấp tín dụng tại chính tổ chức tín dụng cho vay, trừ trường hợp cho vay để thanh toán lãi phát sinh trong thời gian thi công xây dựng công trình, mà chi phí lãi tiền vay đã được tính trong tổng mức đầu tư xây dựng do cấp có thẩm quyền phê duyệt.

6 - Để trả nợ khoản vay nước ngoài (không gồm khoản vay nước ngoài dưới hình thức mua bán hàng hóa trả chậm), khoản cấp tín dụng tại tổ chức tín dụng khác, trừ trường hợp cho vay để trả nợ trước hạn và đáp ứng đủ 02 điều kiện:

Thời hạn cho vay không vượt quá thời hạn cho vay còn lại của khoản vay cũ;

Là khoản vay chưa cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

7 - Để gửi tiền.

Chuyến bay bị delay 5 tiếng, khách hàng được trả hoàn lại tiền

Đây là nội dung đáng chú ý được đề cập tại Thông tư 19/2023/TT-BGTVT sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều của các Thông tư quy định liên quan đến vận tải hàng không (Có hiệu lực từ ngày 01/9/2023).

Thông tư 19 nêu rõ, khi có thay đổi thời gian khởi hành của chuyến bay, các hãng hàng không có trách nhiệm thông báo ngay cho hành khách về việc thay đổi này.

Nếu không phải do lỗi của hành khách mà chuyến bay bị chậm, hãng hàng không phải cung cấp, cập nhật đầy đủ thông tin cho hành khách; xin lỗi hành khách; bảo đảm việc ăn, nghỉ, đi lại và chịu các chi phí khác có liên quan trực tiếp phù hợp với thời gian chờ đợi tại cảng hàng không.

Trường hợp chuyến bay bị chậm do lỗi của người vận chuyển, các hãng hàng không còn phải thực hiện thêm các nghĩa vụ sau đây:

- Chuyến bay chậm từ 02 giờ trở lên: Đổi hành trình phù hợp cho hành khách hoặc chuyển sang chuyến bay khác, miễn trừ điều kiện hạn chế về chuyển đổi hành trình hoặc chuyển đổi chuyến bay và phụ thu.

- Chuyến bay chậm từ 05 giờ trở lên: Nếu khách hàng không yêu cầu đổi chuyến mà yêu cầu hoàn trả tiền vé, người vận chuyển hoàn trả toàn bộ tiền vé hoặc hoàn trả tiền phần vé chưa sử dụng.

Cơ chế hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động doanh nghiệp vừa và nhỏ

Để hướng dẫn cơ chế sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước chi thường xuyên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Nghị định số 80/2021/NĐ-CP, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 52/2023/TT-BTC.

Một trong những nội dung nổi bật của Thông tư 52 là cơ chế hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động của doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo Điều 10 Thông tư 52/2023/TT-BTC, người lao động đã làm việc trong doanh nghiệp nhỏ và vừa tối thiểu 06 tháng liên tục khi tham gia khóa đào tạo nghề trình độ sơ cấp hoặc chương trình đào tạo từ 03 tháng trở xuống được ngân sách nhà nước hỗ trợ một lần chi phí đào tạo nghề với mức chi theo thông báo của cơ sở đào tạo nghề nghiệp nhưng tối đa không quá 02 triệu đồng/người/khóa học.

Các quy định tại Thông tư 52/2023/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 23/9/2023.

Hết xếp hàng, đăng kiểm chuyển sang ế khách

Trái ngược với tình trạng xếp hàng, ùn ứ, chờ đợi kéo dài mấy ngày mới đến lượt đăng kiểm, hiện các trung tâm đăng kiểm ở TP.HCM vắng vẻ lạ thường.

Công suất hoạt động giảm mạnh

Sáng 31.8, một ngày trước kỳ nghỉ lễ, ghi nhận tại các trung tâm đăng kiểm (TTĐK) trên địa bàn TP.HCM, tình hình hết sức vắng vẻ và thông thoáng đến lạ thường. Tại TTĐK 50-04V ở KCN Cát Lái, P.Thạnh Mỹ Lợi, TP.Thủ Đức (TP.HCM), vào thời điểm trước tháng 6.2023, dòng xe đầu kéo, xe container xếp hàng chờ đăng kiểm kéo dài, gây nên cảnh ách tắc, nhưng hiện nay con đường dẫn vào TTĐK này vắng vẻ ngay từ buổi sáng. Bên trong, các xe đến kiểm định thoải mái chạy vào không cần đăng ký trước. Nhân viên bảo vệ tại đây cũng nhiệt tình hướng dẫn cho những người mới đến lần đầu.

Tại TTĐK 50-03S trên QL13, P.Hiệp Bình Chánh, TP.Thủ Đức, tình hình còn thê thảm hơn. Đến khoảng 9 giờ sáng thì bãi xe đã vắng hoe không còn chiếc nào xếp hàng chờ đợi. Cảnh tượng này trái ngược hẳn với tình trạng chen chúc vài tháng trước, thậm chí nhiều chủ xe phải "đi đêm" với bảo vệ để được xếp "slot" ưu tiên.

Còn tại Đồng Nai, TTĐK xe cơ giới Đồng Nai (Sở GTVT Đồng Nai) cho biết vì quá vắng khách, hiện nay đơn vị này đã bỏ phát phiếu hẹn, người dân muốn đến đăng kiểm có thể mang xe đến trực tiếp, không cần xếp lượt theo lịch hẹn. Ghi nhận trong khoảng 2 tuần trở lại đây, ở các TTĐK gồm: 60-01S (TP.Biên Hòa), 60-02S (TP.Long Khánh), 60-03S (H.Định Quán), 60-05D (TP.Biên Hòa) và 60-06D (H.Long Thành), lượng xe đến đăng kiểm giảm khoảng 30 - 40% so với trước.

Trao đổi với Thanh Niên, ông Huỳnh Văn Thiệt, Giám đốc TTĐK 50-02S tại Q.11 (TP.HCM) thông tin: "Sau khi có thông tư mới miễn kiểm định cho xe mới mua lần đầu, tiếp đó là chính sách gia hạn tự động cho những xe không kinh doanh, lượng xe đến đăng kiểm đã giảm mạnh. Cụ thể như trong tháng 7, công suất hoạt động của trung tâm ở mức 60 - 70%, sang đến tháng 8 thì giảm còn 30 - 40%. Do TTĐK 50-02S nằm trong khu vực nội thành, đối tượng phục vụ là những ô tô cá nhân, xe gia đình nên chắc chắn bị ảnh hưởng bởi chính sách gia hạn tự động cho những xe không kinh doanh dưới 9 chỗ".

Còn theo đại diện TTĐK 60-05D (Đồng Nai), số phương tiện đến đăng kiểm giảm do nhiều nguyên nhân. Trong đó, một phần lượng xe đến hạn đã được tự động giãn chu kỳ đăng kiểm. Thứ hai, hiện nay các TTĐK đã hoạt động lại ổn định, lượng xe được san sẻ ra hết. Thứ ba, hằng năm, thường trước và trong tháng 7 âm lịch người dân cũng ít đưa xe đi đăng kiểm.

Nguy cơ giảm thu nhập, thua lỗ

Theo ông Huỳnh Văn Thiệt, TTĐK 50-02S là đơn vị tự thu, tự chi nên tình hình ế ẩm chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến thu nhập của các đăng kiểm viên và nhân viên phục vụ tại đây. "Trong 2 năm qua, dịch bệnh Covid kéo dài sau đó là hàng loạt sự cố xảy ra khiến cho nguồn thu của đơn vị đăng kiểm bị sụt giảm mạnh. May mắn là từ đầu năm đến nay chúng tôi đã kịp tích lũy được nên có thể cầm cự trong thời gian này. Đến kỳ nghỉ lễ 2.9 chúng tôi vẫn chi trả lương thưởng cho nhân viên theo quy chế, nhưng nếu tình trạng ế ẩm kéo dài như thế này thì rất gay go".

Ông Phạm Văn Thanh, Giám đốc một TTĐK tư nhân tại khu vực phía bắc, cũng than thở: "Kinh phí đầu tư ban đầu của TTĐK gần chục tỉ đồng, đến nay vẫn chưa kịp hoàn vốn. Để duy trì vận hành, mỗi tháng, chúng tôi phải trả tiền thuê đất khoảng 100 triệu đồng, tiền điện khoảng 50 triệu đồng, lương cho 25 nhân viên (bao gồm cả đăng kiểm viên, nhân viên nghiệp vụ, bảo vệ, tạp vụ) trung bình 250 triệu đồng, chưa kể tiền lãi ngân hàng, tiền khấu hao thiết bị máy móc, tổng chi khoảng 500 triệu đồng. Như vậy phải kiểm định ít nhất 100 xe/tháng mới đủ trang trải chi phí hoạt động, chưa tính lãi. Thế nhưng, kể từ ngày 3.6 (khi Thông tư 08/2023 có hiệu lực, cho phép tự động giãn chu kỳ kiểm định xe không kinh doanh vận tải đến 9 chỗ ngồi), lượng xe đến trung tâm lập tức giảm từ 80 xe mỗi ngày xuống chỉ còn 20 - 30 xe, khiến đơn vị rơi vào cảnh thu không đủ chi, từ tháng 7.2023 đến nay, mỗi tháng ước chừng lỗ khoảng 150 triệu đồng".

Tình hình cạnh tranh trong lĩnh vực đăng kiểm dự báo sẽ còn tiếp tục gay gắt trong thời gian tới. Theo Cục Đăng kiểm VN, hiện nay thị trường cung cấp dịch vụ đăng kiểm xe cơ giới có 281 TTĐK xe cơ giới thuộc nhiều thành phần kinh tế, hoạt động trên phạm vi toàn quốc, trong đó các TTĐK thuộc khối tư nhân đang hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp là 192/281 đơn vị (chiếm 68,3% tổng số các TTĐK). Sau khi Nghị định số 30/2023 quy định về kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới có hiệu lực, điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới đã được mở rộng, số lượng doanh nghiệp tham gia cung cấp dịch vụ kiểm định xe cơ giới có thể sẽ được tăng lên đáng kể do có sự tham gia của các trung tâm bảo dưỡng thuộc đại lý 3S/4S.

Một số giám đốc TTĐK nhận xét, giá dịch vụ kiểm định hiện nay được xây dựng theo mức lương tối thiểu cách đây 10 năm nên hiện nay đã quá lạc hậu và không phù hợp với thực tế. Giải pháp hiện nay để "giải cứu" các TTĐK thoát khỏi nguy cơ thua lỗ là điều chỉnh giá dịch vụ đăng kiểm, từ đó giúp các TTĐK cân đối thu chi.

Nóng phương pháp định giá đất

Ngày 30/8, tại hội nghị Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách, các ĐB xem xét, cho ý kiến về một số vấn đề lớn còn ý kiến khác nhau đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Bổ sung phương pháp thặng dư trong xác định giá đất

Báo cáo về một số vấn đề lớn tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), ông Vũ Hồng Thanh - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết, về nguyên tắc, căn cứ, phương pháp định giá đất (Điều 158) một số ý kiến cho rằng, quy định như dự thảo luật về “phương pháp định giá đất theo nguyên tắc thị trường” là chưa thực sự rõ ràng, cần phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Tiếp thu ý kiến ĐBQH, dự thảo luật chỉnh sửa quy định tại các điều, khoản tại Mục 2 Chương XI về căn cứ xác định, thông tin đầu vào, phương pháp xác định giá đất để thể chế hóa cụ thể hơn yêu cầu tại Nghị quyết số 18-NQ/TW về “có cơ chế, phương pháp xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường”. Việc bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân được thực hiện thông qua các chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư và quy định của pháp luật về thuế có liên quan.

Ông Thanh cũng thông tin, có một số ý kiến đề nghị quy định cụ thể hơn về phương pháp xác định giá đất, nguyên tắc xác định giá đất. Một số ý kiến cho rằng, dự thảo luật đưa ra quy định phương án có lợi nhất cho ngân sách nhà nước nhưng chưa quy định rõ như thế nào là “có lợi nhất”. Có ý kiến đề nghị không quy định về các phương pháp định giá đất tại dự thảo luật. Có ý kiến không đồng ý đề xuất bỏ phương pháp thặng dư.

Về vấn đề này, tiếp thu ý kiến ĐBQH, dự thảo luật sửa đổi theo hướng bổ sung quy định rõ tại khoản 4 Điều 158 về nội hàm các phương pháp xác định giá đất; bỏ quy định về việc lựa chọn phương pháp theo nguyên tắc “có lợi nhất cho ngân sách nhà nước”, thay thế bằng quy định về trường hợp áp dụng đối với từng phương pháp cụ thể; lồng ghép phương pháp chiết trừ vào phương pháp so sánh, không còn là một phương pháp định giá độc lập.

Tuy nhiên, nội hàm các phương pháp đã có sự thay đổi so với quy định của pháp luật hiện hành tại Nghị định số 44 ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất. Tiếp thu ý kiến ĐBQH, dự thảo luật bổ sung phương pháp thặng dư là một trong những phương pháp xác định giá đất và bổ sung tương ứng quy định về nguyên tắc, điều kiện áp dụng; tuy nhiên, điều kiện áp dụng phương pháp này đã có sự thu hẹp so với quy định của pháp luật hiện hành. Các nội dung này đồng thời đang được sửa đổi, bổ sung tại dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 44/2014, tiếp tục nhận được nhiều ý kiến khác nhau. Vì vậy, việc quy định tại luật về các phương pháp xác định giá đất theo các nội dung này không phải là việc luật hóa các quy định của văn bản dưới luật đã được thực hiện ổn định trong thực tiễn.

Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội cũng đề nghị, Bộ Tài nguyên và Môi trường tiếp tục phối hợp với các cơ quan có liên quan nghiên cứu kỹ các phương pháp xác định giá đất và trường hợp, điều kiện áp dụng, thuyết minh đầy đủ, làm rõ nội hàm, nghiên cứu nội dung để quy định tại luật bảo đảm tính ổn định và tính khả thi của quy định, bảo đảm thể chế hóa theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 18-NQ/TW.

Rà soát các căn cứ định giá đất

ĐB Đinh Thị Phương Lan (đoàn Quảng Ngãi) cho rằng, dự thảo luật đã cụ thể thêm một bước về các quy định về các phương pháp áp dụng định giá đất bao gồm: phương pháp so sánh, thu nhập, thặng dư, hệ số điều chỉnh. Tuy nhiên bà Lan đề nghị, tiếp tục rà soát các căn cứ định giá đất bao gồm: mục đích sử dụng đất được đưa ra định giá theo thời hạn sử dụng đất; thông tin đầu vào để xác định giá đất và các yếu tố khác ảnh hưởng đến giá đất.

Bà Lan cũng đề nghị, luật cần tiếp tục các quy định liên quan đến công cụ quản lý nhà nước như: kế hoạch quy hoạch sử dụng đất, phân loại đất; điều tiết hạn mức sử dụng đất, giá đất để tạo điều kiện thuận lợi, đảm bảo các quyền của người dân về đất đai theo quy định của Hiến pháp.

Liên quan đến phương pháp định giá đất, ĐB Phạm Thị Thanh Mai (đoàn Hà Nội) cho rằng, thu thập thông tin giá đất qua điều tra khảo sát là không khả thi. Bởi quyền sử dụng đất được công chứng, chứng thực không phản ánh đúng giá trị thị trường, thường là thấp hơn. Có một số vùng chưa có thông tin giá đất theo cơ sở dữ liệu quốc gia do vùng này không có giao dịch về đất đai nên thu thập thông tin giá đất qua điều tra khảo sát là không khả thi.

Theo bà Mai, việc xác định giá đất theo các phương pháp so sánh trực tiếp, chiết trừ, thu thập thặng dư trong thời gian qua được thực hiện cũng bộc lộ những điểm chưa thực sự mong muốn của các cơ quan quản lý, dễ dẫn đến sai phạm. Do vậy trong quá trình soạn thảo đã tiếp thu phương pháp định giá đất bằng sử dụng hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) nhân với giá đất trong bảng giá đất do UBND tỉnh ban hành. “Áp dụng hệ số K để tính giá đất sẽ đẩy mạnh công tác cải cách hành chính rút ngắn thời gian xác định giá đất cụ thể đảm bảo công khai minh bạch và nhà đầu tư sẽ chủ động trong việc xác định giá đất, lập phương án kinh doanh đầu tư của doanh nghiệp”-bà Mai cho hay.

Còn ĐB Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, phương pháp tính giá đất là vấn đề rất quan trọng, nhận được sự quan tâm lớn của nhân dân do đó cần xác định, phân định rõ đất dành cho phục vụ quốc phòng an ninh, phục vụ kinh tế xã hội và đất dành cho phát triển thương mại, để có sự hài hòa lợi ích của Nhà nước và người dân.

Về phương pháp định giá đất, ĐB Nguyễn Thiện Nhân (đoàn TPHCM) đề nghị, quy định trong luật là phương pháp xác định đền bù cho người dân, xác định chi phí đền bù. Giá đất là do doanh nghiệp thoả thuận với người dân nên không quy định trong luật nhưng phải quy định nguyên tắc đền bù.

Giải trình thêm, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đặng Quốc Khánh cho biết, về giá đất có đưa thêm phương pháp tính thặng dư vào luật, trong đó đưa thêm và bổ sung chỉnh lý về nguyên tắc, về điều kiện áp dụng phương pháp định giá đất. Vì hiện nay tính giá đất chưa sát thị trường. Đầu vào thông tin của thị trường chưa thật sự tin cậy, chính xác. Hiện nay Chính phủ đang giao các bộ nghiên cứu sàn giao dịch bất động sản gắn với cơ chế này. Khi chúng ta có đầu vào đảm bảo tính chính xác thì chắc chắn giá đất sẽ chính xác. Tuy nhiên trong luật sẽ cố gắng làm thế nào để tính giá đất một cách chính xác nhất.

Giảm rác thải đô thị: Gian nan còn đó

Cuộc vận động “Người dân TP.HCM không xả rác ra đường và kênh rạch, vì thành phố sạch, giảm ngập nước” thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực khi có hơn 500 điểm tồn đọng rác thải cũng như chuyển hoá được gần 200 khu vực vui chơi công cộng sạch sẽ văn minh.

Tuy vậy, trên thực tế công tác đảm bảo vệ sinh môi trường, giảm rác thải đô thị cũng còn nhiều vấn đề cần khắc phục triệt để hơn.

Ghi nhận thực tế tại bãi đất trống trên đường 22, thuộc địa bàn Khu phố 7, phường Linh Đông, TP.Thủ Đức (TP.HCM); suốt 1 thời gian dài là điểm tập kết rác tự phát hết sức ô nhiễm, gây ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống bà con nơi đây.

Cách đây khoảng 3 tháng, chính quyền địa phương đã vào cuộc xử lý, dọn dẹp, tuy nhiên 1 vài ngày gần đây, rác thải sinh hoạt hay những đống xà bần xây dựng bắt đầu xuất hiện trở lại.

PGS - TS Nguyễn Kỳ Phùng – Phó chủ tịch UBND TP.Thủ Đức cho biết đây là 1 trong số hơn 200 điểm phát sinh rác và tái phát sinh rác thải trên địa bàn kể từ khi địa phương này được sáp nhập từ quận 2, quận 9 và quận Thủ Đức cũ.

Hiện nay, TP.Thủ Đức có nhiều dự án đã và đang triển khai đầu tư xây dựng, tốc độ tăng dân số cơ học nhanh, tỷ lệ người dân từ nơi khác sinh sống và làm việc ngày càng nhiều nên phải đối mặt với nhiều thách thức lớn về môi trường như xả rác bừa bãi nơi công cộng, các hoạt động mua bán hàng rong lấn chiếm lòng lề đường tại các khu đất trống, các dự án chậm triển khai….

"Nạn vứt rác bừa bãi tại Tp.Thủ Đức đã trở thành vấn nạn gần như nan giải và nguyên nhân cốt lõi là ý thức giữ gìn vệ sinh công cộng môi trường của 1 bộ phận không nhỏ các cá nhân, doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ và tự giác chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường. Đồng thời còn nhiều bất cập về vấn đề thu gom, xử lý rác thải và phát hiện đối tượng vi phạm", ônbg Nguyễn Kỳ Phùng cho biết.

Bên cạnh tình trạng xả rác bừa bãi thì một trong những vướng mắc lớn nhất trong công tác đảm bảo vệ sinh môi trường tại TPHCM chính là sự thiếu nhất quán, chưa đồng bộ trong chủ trương phân loại rác thải tại nguồn khi mới chỉ có 20-25% phường xã có triển khai được việc này.

Tiến sĩ Nguyễn Đình Tuấn – nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường - Uỷ viên UB MTTQ Việt Nam TP.HCM phân tích: "Nếu tôi nhớ không nhầm thì từ những năm 2000 chúng ta đã tiến hành thí điểm phân loại rác tại nguồn. Từ đó đến nay gần như trong tất cả các chương trình bảo vệ môi trường của TPHCM đều có việc phân loại rác tại nguồn tuy nhiên cái quan trọng nhất chúng ta làm không đồng bộ.

Dân thì vận động phân loại nhưng người thu gom rồi đến xe vận chuyển không có phương tiện để thu nhận rác đã phân loại khiến cho công phân loại của người dân thành công cốc. Điều này tác động rất lớn đến ý thức của người dân và dần dần không ai muốn phân loại nữa".

Một trong những vấn đề đau đầu trong vấn đề đảm bảo vệ sinh môi trường đô thị chính là tình trạng đổ trộm rác thải hay còn gọi là rác mồ côi. Theo ông Nguyễn Trọng Minh – Giám đốc công ty cổ phần công nghệ Grac thì tình trạng này thời gian qua tuy có giảm, song đã xuất hiện nhiều hình thức đối phó gây khó cho lực lượng chức năng:

"Thống kê chưa đầy đủ thì bình quân mỗi tháng có khoảng 100 thông tin vể đổ trộm rác thải. Trên thực tế thì rác mồ côi có xu hướng giảm nhưng để giải quyết dứt điểm thì chưa hoàn toàn vì người dân sẽ đối phó thuê xe ba gác chở rác đổ trộm ngoài khu vực mình sinh sống. Do đó, khó có thể giải quyết nhanh, dứt điểm nếu không có biện pháp tốt hơn".

Bên cạnh những tồn đọng, không thể phủ nhận là cuộc vận động “Người dân TP.HCM không xả rác ra đường và kênh rạch, vì thành phố sạch, giảm ngập nước” đã có nhiều kết quả đáng khích lệ. Theo đó, lực lượng chức năng đã giải tỏa 505 điểm ô nhiễm do tồn đọng rác thải (đạt tỷ lệ 98%), trong đó chuyển hóa được 198 điểm thành khu sinh hoạt cộng đồng như công viên, vườn hoa, sân chơi thể thao…

Đến nay, Thành phố có 7.534 phương tiện thu gom rác thải, trong đó 4.191 phương tiện đạt chuẩn. Tính đến ngày 31 tháng 5 năm 2023, Quỹ Bảo vệ Môi trường duyệt vay 107 dự án số tiền hơn 118 tỷ đồng; giải ngân 93/107 dự án số tiền trên 105 tỷ đồng.

Nhìn chung, cuộc vận động đã nhận được sự đồng thuận trong các giới, tầng lớp nhân dân, cơ sở tôn giáo trên địa bàn, từng bước thay đổi hành vi, thói quen, ý thức bảo vệ môi trường. Thượng tọa Thích Nhuận Hạnh, Phó Chánh Văn phòng Giáo hội phật giáo Việt Nam TP.HCM bày tỏ:

"Phật giáo thành phố tuyên truyền cho tất cả các tự viện, cơ sở Phật giáo của TP, trồng thêm cây xanh, phân loại rác tại nguồn... Đa số tín đồ được các thầy tuyên truyền, hướng dẫn thì Phật tử cũng làm theo. Mô hình đổi rác lấy gạo, ví dụ 1 ký rác lấy 1 ký gạo cũng là mô hình hay để Phật tử thu gom rác lại, tập trung 1 nơi, để mọi người có ý thức không xả rác bừa bãi".

Để nâng cao hiệu quả cuộc vận “Người dân TP.HCM không xả rác ra đường và kênh rạch, vì thành phố sạch, giảm ngập nước”, PGS TS Nguyễn Văn Phước - Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật TP.HCM đề nghị: "Cần tiếp tục phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị đẩy mạnh, duy trì thường xuyên công tác đối ngoại, tuyên truyền và vận động nhân dân bảo vệ mội trường. Duy trì, triển khai và phát triển phần mềm quản lý trực tiếp để tiếp nhận, xử lý ý kiến phản ánh của người dân nhanh chóng, kịp thời. Tăng cường công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, sử dụng hinh ảnh trích xuất từ camera tại các khu cân cư để xử lý bằng hình thức giản tiếp".

"Người dân TP.HCM không xả rác ra đường và kênh rạch, vì thành phố xanh, sạch, thân thiện môi trường sẽ không chỉ thành công nếu chỉ có các cơ quan đơn vị tổ chức đứng ra làm. Điều quan trọng nhất là chúng ta cần huy động và phát huy được sức mạnh toàn dân, của mỗi người dân cho dù ở bất cứ vị trí nào, từ các em học sinh cho đến các anh chị cô chú đang làm việc ở các cơ quan đơn vị doanh nghiệp, ở các cộng đồng dân cư, các tín đồ của các tôn giáo cùng tham gia chung tay thực hiện".

Gian nan còn đó

Nếu nhìn vào tỷ lệ 98% các điểm ô nhiễm rác thải được giải toả, chuyển hoá trong 2 năm qua tại TPHCM hẳn nhiều người sẽ thấy phấn khởi. Song nếu nhìn vào tổng số điểm tồn đọng rác thải qua thống kê chỉ là 568 điểm chắc chắn sự lạc quan ấy sẽ giảm đi đáng kể.

Bởi chỉ riêng thành phố Thủ Đức đã có hơn 200 điểm phát sinh rác thải, thì tại các địa phương có điều kiện tương tự như Bình Chánh, Bình Tân, Tân Phú, Hóc Môn…tình trạng chắc hẳn không khả quan hơn là bao.

Ngày nay, không khó để bắt gặp 1 anh lái xe tiện tay ném chiếc ly cafe xuống đường, hay 1 chị hàng rong đổ chất thải xuống miệng cống mà không cần lọc lại. Ra đường lại càng dễ thấy những chiếc khẩu trang, túi nylon hay cả những bộ salon cũ, phế thải xây dựng… nằm lăn lóc dưới lòng đường hay vỉa hè. Thay đổi được việc này không thể trong ngày một ngày hai, và sẽ càng khó khăn nếu không có biện pháp đủ mạnh.

Dù Nghị định 45/2022 của Chính Phủ đã nêu khá rõ mức xử phạt cho hành vi xả rác nơi công cộng, đường phố, kênh rạch…song trên thực tế việc xác lập hành vi và tiến hành xử phạt các đối tượng vi phạm gần như là không có, hoặc nếu có thì cũng không khác gì “muối bỏ biển”. Rõ ràng, quy định pháp luật đã không đi vào đời sống, chưa kể các mức xử phạt còn chưa đủ mạnh để tạo nên sự răn đe.

Không khó để tham khảo các bài học kinh nghiệm của các quốc gia như Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Thuỵ Sĩ hay gần hơn trong khu vực là Nhật Bản hoặc Singapore. Ở các quốc gia này, mức phạt cho hành vi xả rác nơi công cộng lên đến hàng triệu thậm chí hàng chục triệu đồng kèm theo nhiều giờ lao động công ích, dọn dẹp vệ sinh.

Quan trọng hơn các biện pháp xử phạt hành chính là các chương trình đào tạo, tuyên truyền được duy trì suốt một thời gian dài để tạo nên một nền tảng ý thức hết sức cơ bản cho người dân về rác thải.

Đảm bảo vệ sinh môi trường, giảm thểu rác thải là một trong những tiêu chí quan trọng để hướng đến một đô thị văn minh, hiện đại. Tuy nhiên, nếu chỉ có nỗ lực của cơ quan quản lý nhà nước thôi là chưa đủ để giúp đường phố, kênh rạch trở nên sạch sẽ hơn.

Mà quan trọng hơn là từng cá nhân, từng gia đình, từng tổ chức, doanh nghiệp cần tự giác nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, bắt đầu từ việc bỏ rác đúng nơi quy định.

Nguồn: Người Đưa Tin; Thanh Niên; CafeF; VOV Giao Thông