Bất ổn quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu

(Ảnh minh họa).

Quỹ bình ổn giá xăng dầu được thương nhân đầu mối "tạm giữ" và hoạt động của quỹ đến nay vẫn là ẩn số trong khi nguy cơ doanh nghiệp chiếm dụng quỹ vô cùng lớn.

Không chịu trả quỹ về ngân sách

Mới đây, vụ việc 2 lãnh đạo Công ty TNHH thương mại vận tải và du lịch Xuyên Việt Oil (Xuyên Việt Oil) bị bắt liên quan vi phạm về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí lại khiến dư luận đặt câu hỏi về hơn 7.000 tỉ đồng Quỹ bình ổn giá xăng dầu (QBO) của người tiêu dùng "trả trước" đang ở đâu, được quản lý thế nào?

Cụ thể, Xuyên Việt Oil đã bị tước giấy phép kinh doanh xăng dầu từ ngày 11.8, gần 1 tháng sau, cả giám đốc và phó giám đốc công ty bị khởi tố. Thế nhưng, đến ngày 9.9, đại diện Bộ Tài chính cho biết doanh nghiệp (DN) vẫn chưa có báo cáo và nộp lại tiền QBO vào ngân sách nhà nước. Đáng nói, Bộ đã gửi ít nhất 2 công văn, rồi gọi điện "thúc" DN nộp lại tiền quỹ từ sau khi bị thu hồi giấy phép, nhưng vẫn… không ăn thua.

Đáng chú ý, Xuyên Việt Oil chính là một trong 4 DN đầu mối kinh doanh xăng dầu bị thanh kiểm tra theo Quyết định số 1896 của Bộ Công thương năm 2023. Số dư QBO của 4 DN đầu mối bị thanh tra năm nay cũng thuộc hàng "khủng".

Tính hết quý 1/2023, Xuyên Việt Oil có số dư QBO gần 220 tỉ đồng, Công ty TNHH vận tải thủy bộ Hải Hà 595 tỉ đồng (chỉ sau Petrolimex), Công ty CP Tập đoàn Thiên Minh Đức tồn quỹ 428,7 tỉ đồng và Công ty TNHH sản xuất thương mại Hưng Phát dư gần 71,3 tỉ đồng.

Trong thực tế, tình trạng "quên" trả quỹ về ngân sách khi bị rút giấy phép, ngưng kinh doanh đối với DN đầu mối xăng dầu không hiếm. Năm 2022, cả 2 bộ Công thương và Tài chính đã nhiều lần có văn bản gửi Công ty CP xăng dầu Thái Sơn B.Q.P (TP.HCM) và Công ty CP Dương Đông Hòa Phú (Bình Thuận) yêu cầu 2 DN chuyển số dư QBO xăng dầu vào ngân sách nhà nước. Lý do là cả 2 DN đều không còn tiếp tục hoạt động với vai trò là thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu nữa nhưng đã "quên" trả lại quỹ đã giữ trước đó. Năm lần bảy lượt đòi không được, cuối cùng, 2 bộ quyết định chuyển hồ sơ 2 DN sang cơ quan công an điều tra.

Số liệu Bộ Tài chính cập nhật hết tháng 7 vừa qua cho thấy, số dư QBO đã lên đến 7.438 tỉ đồng, tăng gần 1,8 lần so với số dư vào cuối năm 2022 và đạt mức cao nhất từ quý 1/2021. Quỹ phình to vì các cơ quan quản lý liên tục trích lập nhưng chi sử dụng "nhỏ giọt". Chẳng hạn, trong 26 lần điều chỉnh giá xăng dầu tính từ đầu năm, riêng mặt hàng xăng RON95 chỉ có 3 lần chi sử dụng quỹ với tổng mức chi 1.453 đồng/lít, trong khi tổng số tiền trích hơn gấp đôi, lên 3.200 đồng/lít. Tương tự, xăng E5 RON92 tổng mức chi 1.321 đồng/lít, tổng mức trích lên đến 3.400 đồng/lít; các mặt hàng dầu được chi sử dụng quỹ ít hơn nhiều nhưng trích giữ cao chót vót, từ 2.700 - 6.900 đồng/lít.

Theo quy định tại Thông tư 103/2021 hướng dẫn phương thức trích lập, chi sử dụng, quản lý QBO, các DN khi hết hoạt động với vai trò là thương nhân đầu mối, có nghĩa vụ chuyển, nộp toàn bộ số dư QBO vào ngân sách nhà nước. QBO được trích lập bằng một khoản tiền cụ thể là 300 đồng/lít/kg đối với các loại xăng, dầu và việc trích lập QBO được thực hiện đồng thời với kỳ điều hành giá cơ sở.

Ngoài ra, Nghị định 83 và Nghị định 95 về kinh doanh xăng dầu cũng quy định, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có nghĩa vụ trích lập, hạch toán và theo dõi riêng QBO bằng tài khoản mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động hợp pháp tại VN; có trách nhiệm công bố công khai trên phương tiện thông tin điện tử của DN hoặc trên phương tiện thông tin đại chúng về tình hình trích lập, chi sử dụng, lãi phát sinh và số dư quỹ và đồng thời báo cáo về Bộ Tài chính và Bộ Công thương.

Chuyển tiền quỹ sang dự trữ bằng hàng hóa?

Tuy nhiên, trong 33 DN đầu mối nhập khẩu xăng dầu được giữ lại QBO đó, có bao nhiêu DN thực hiện việc báo cáo định kỳ?

Theo tìm hiểu của Thanh Niên, số DN đầu mối có báo cáo công khai số dư QBO sau mỗi kỳ điều hành trên trang điện tử của công ty chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đến ngày 11.9, chỉ có Petrolimex công bố số dư QBO 3.156 tỉ đồng; PVOil âm 61,59 tỉ đồng; Saigon Petro tồn quỹ 329 tỉ đồng; MIPEC dư quỹ 121 tỉ đồng; Thanh Lễ còn dư quỹ hơn 398 tỉ đồng… Trong khi đó, cả nước có 33 DN đầu mối xăng dầu. Đó là lý do, việc DN đầu mối xăng dầu không nộp tiền vào QBO đã được dự báo ngay khi thành lập quỹ. Mỗi lần Bộ Công thương thanh tra, đều phát hiện DN có sai phạm liên quan QBO.

Ông Văn Công Thật, Giám đốc Công ty TNHH KNJ Kim Ngọc (TP.HCM), chuyên kinh doanh bán lẻ xăng dầu nhận xét: Việc quản lý và sử dụng QBO đang lộ rõ những bất cập. Quỹ nằm ở DN và định kỳ phải có báo cáo lên cơ quan quản lý. Số DN uy tín, có báo cáo thực tế chỉ đếm trên đầu ngón tay.

"Thực tế thời gian qua cho thấy, tác dụng kéo giá của quỹ khi thị trường tăng mạnh không nhiều. Khi giá thế giới giảm, cũng không được giảm theo vì phải trích vào quỹ. Khi thế giới giảm, ta lại tăng. Vì thế, nếu chưa bỏ QBO được, phải có cách quản lý hiệu quả hơn. Nên đổi thành Quỹ an ninh năng lượng. Trong đó, vẫn trích cố định 200 đồng/lít xăng dầu chẳng hạn, trích liên tục, khi xả quỹ cũng xả mức đó. Nếu trường hợp giá thế giới biến động tăng đến 20%, xả 2 lần khoảng 400 đồng/lít. Với quy định mức trích, chi rõ ràng như vậy, chính nhà nhập khẩu cũng tính toán nhập hàng dễ hơn, mức chi cho chiết khấu bán lẻ cũng tương đối ổn định hơn. Trong tương lai, quỹ an ninh năng lượng bằng tiền này sẽ được dùng mua xăng dầu dự trữ quốc gia khi chúng ta có kho dự trữ quốc gia", ông Thật đề xuất

Một lãnh đạo DN bán lẻ xăng dầu ở phía nam lại đặt vấn đề, khi nguồn tài chính eo hẹp, ngành xăng dầu than trời vì lỗ, vẫn có không ít DN đầu mối bung tiền mở rộng hệ thống cửa hàng bán lẻ. Với cách quản lý DN nợ tiền quỹ khi đã giải tán, bị rút giấy phép cho thấy việc quản lý lỏng lẻo này tạo cơ hội tốt cho DN mượn tạm tiền vốn sử dụng cho mục đích khác là hoàn toàn có thể xảy ra. Quỹ càng lớn, lợi nhuận cho DN càng lớn khi có thể "mượn tạm" để kinh doanh, không phải vay ngân hàng.

Chuyên gia thương mại Vũ Vinh Phú cho rằng QBO được nhiều đại biểu Quốc hội, Bộ Công thương và nhiều chuyên gia cũng đề nghị bỏ do hiệu quả không cao. Nhưng Bộ Tài chính lại bảo chưa đến lúc phải bỏ. Mà chưa bỏ thì chúng ta phải có cách quản lý, sử dụng thế nào cho hiệu quả hơn. Phải thay thế quỹ bằng quỹ dự trữ xăng dầu do nhà nước đảm nhiệm. Quỹ này phải được hạch toán theo hình thức giá thấp mua vào, giá cao bán ra. Đó là phao để giữ bình ổn giá và dự trữ phải đủ lớn từ 6 - 9 tháng. Quỹ dự trữ được hạch toán đầy đủ, nhà nước chỉ quản lý chất lượng, chống gian lận, buôn lậu xăng dầu; cạnh tranh lành mạnh hơn, xóa bỏ độc quyền mua bán xin cho giữa các đơn vị.

Ngành nước tại Việt Nam gặp thách thức lớn do biến đổi khí hậu

Theo lãnh đạo Hội Cấp Thoát nước Việt Nam, biến đổi khí hậu xảy ra, Hà Nội thì mưa khủng khiếp, trong khi các tỉnh miền Tây vào những năm hạn không có nước ngọt, nhiều tỉnh vùng cao thiếu nguồn nước.

Ngày 14/9, Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) tổ chức họp báo công bố tổ chức Tuần lễ ngành Nước Việt Nam - Vietnam Water Week 2023 với chủ đề “Nước vì chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững”.

Ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch Hội Cấp Thoát nước Việt Nam cho biết, sự kiện này quy tụ gần 400 hội viên của Hội tại các tỉnh thành. Sự kiện sẽ giúp chính quyền, người dân hiểu hơn về khó khăn của ngành nước.

Theo ông Điệp, đây cũng là cơ hội để các bên cùng nhau trao đổi, thảo luận, chia sẻ, học tập kinh nghiệm về nhiều lĩnh vực của ngành nước như thể chế chính sách, quản trị doanh nghiệp, công nghệ thông minh, những tiến bộ khoa học công nghệ mới...

Tuần lễ ngành Nước Việt Nam 2023 sẽ bao gồm hội thảo quốc tế xoay quanh các vấn đề nóng của ngành nước với khách mời là đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế.... cùng nhiều tổ chức ngành nước ở nhiều quốc gia. Đặc biệt, lần đầu tiên sự kiện có Giám đốc điều hành Hội Nước Quốc tế tham dự.

Theo lãnh đạo Hội Cấp Thoát nước Việt Nam, hiện nay ngành nước gặp nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu xảy ra, Hà Nội thì mưa khủng khiếp, trong khi các tỉnh miền Tây vào những năm hạn nước mặn tràn vào không có nước ngọt, nhiều tỉnh vùng cao thiếu nguồn nước.

Ngoài ra, sự phát triển kinh tế để lại một lượng nước thải lớn ở các đô thị, gây ô nhiễm sông, suối, các nguồn nước thô, tài nguyên trong các nhà máy nước.

Tuần lễ ngành Nước Việt Nam sẽ được tổ chức từ ngày 28-30/9 tại TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

Sai phạm gây thiệt hại hơn 460 tỉ đồng của hai cựu sếp VEC vụ cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi

(Ảnh minh họa).

Bị can Trần Văn Tám và người tiền nhiệm khi giữ chức Tổng Giám đốc Tổng Công ty Phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đã buông lỏng công tác quản lý, sai phạm ở dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi.

Theo thông tin, TAND Hà Nội đang nghiên cứu hồ sơ vụ sai phạm tại dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi do VEC làm chủ đầu tư, khiến Nhà nước thiệt hại hơn 460 tỉ đồng, ở giai đoạn 2.

Theo cáo trạng, để cụ thể các quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng, ngày 9.9.2015, ông Mai Tuấn Anh khi đó giữ chức Tổng Giám đốc VEC đã ký ban hành quyết định về quy trình thực hiện các bước nghiệm thu và kiểm soát chất lượng cho từng hạng mục, hoàn thành công trình xây dựng, đưa vào khai thác sử dụng đối với các dự án do VEC làm chủ đầu tư.

Theo đó, để kiểm soát chặt chẽ chất lượng công trình xây dựng theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu thiết kế dự án thì các loại máy móc thiết bị, cấu kiện xây dựng, nguyên vật liệu sử dụng để thi công, các hạng mục công trình hoàn thành, các bước chuyển giai đoạn thi công bước tiếp theo cũng như việc nghiệm thu hoàn thành phải tuân thủ đúng quy định, quy trình và thành phần nghiệm thu.

Mai Tuấn Anh (Tổng Giám đốc VEC từ năm 2015 đến ngày 1.6.2017) và Trần Văn Tám (Tổng Giám đốc từ ngày 1.6.2017 đến khi kết thúc dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi) trực tiếp ký các quyết định phân công nhiệm vụ trong Ban Tổng Giám đốc;

Các bị can giao hai Phó Tổng Giám đốc Lê Quang Hào và Nguyễn Mạnh Hùng phụ trách trực tiếp dự án cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, kiêm Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu cơ sở trong các giai đoạn; quản lý điều hành Ban Quản lý dự án.

Tuy nhiên, dự án thi công từ năm 2014 và ngày 9.9.2015, bị can Mai Tuấn Anh ban hành quyết định về quy trình thực hiện các bước nghiệm thu, nhưng đến tháng 12.2016, bị can mới ký quyết định thành lập Hội đồng nghiệm thu cơ sở.

Do đó, các hạng mục thi công hoàn thành trước đó thuộc trách nhiệm của Hội đồng nghiệm thu cơ sở đã không được tiến hành để đánh giá chất lượng. Đồng thời các bên có trách nhiệm trong việc nghiệm thu cũng không thực hiện đúng quy trình dẫn đến các hạng mục hoàn thành không kiểm soát được chất lượng, không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu thiết kế, gây hư hỏng khi vận hành khai thác.

Đối với công tác kiểm tra, kiểm soát hiện trường, kiểm tra công tác chuyên môn của các Phó Tổng Giám đốc phụ trách dự án, cả hai bị can Mai Anh Tuấn và Trần Văn Tám đã ký các quyết định phân công nhiệm vụ, nêu rõ: Tổng Giám đốc phụ trách chung điều hành tổng thể, kiểm tra giám sát điều hành chi tiết các Phó Tổng Giám đốc...

Song thực tế, trong quá trình thực hiện dự án, hai bị can Tuấn Anh và Tám đã buông lỏng công tác chỉ đạo, điều hành, quản lý thi công dự án; Không thực hiện, thực hiện không đầy đủ công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng công trình xây dựng... dẫn đến các gói thầu xây lắp thuộc giai đoạn 1, giai đoạn 2 được thi công, nghiệm thu không đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đặc biệt, ngày 25.5.2016, sau khi kiểm tra thực tế dự án, Bộ Giao thông Vận tải có văn bản gửi VEC yêu cầu tăng cường kiểm tra chất lượng vật liệu nguồn các loại dùng cho dự án, trong đó có các mỏ đá tại khu vực Quảng Nam, Đà Nẵng và Bộ này đã chỉ ra chúng kém chất lượng như: mỏ đá Đà Sơn, Phước Tường, Hương Mao, Hưng Long...

Tuy nhiên, yêu cầu chỉ đạo trên của Bộ không được Mai Tuấn Anh, sau đó là Trần Văn Tám nghiêm túc tổ chức thực hiện, dẫn đến các gói thầu của dự án vẫn sử dụng vật liệu đá tại các mỏ trên làm vật liệu nguồn sản xuất các loại cấp phối đá dăm, bê tông nhựa...

Trong cả hai giai đoạn thực hiện dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, các cán bộ cấp dưới của hai cựu Tổng Giám đốc VEC là cấp phó Lê Quang Hào, Nguyễn Mạnh Hùng, cùng cán bộ chủ chốt tại Ban quản lý dự án đã bị khởi tố trong giai đoạn 1 của vụ án, vì gây thiệt hại hơn 811 tỉ đồng (thời điểm ông Tuấn Anh làm Tổng Giám đốc thiệt hại gần 550 tỉ, ông Tám thiệt hại hơn 262 tỉ đồng).

Ở giai đoạn 2, VEC đã thanh toán cho các Nhà thầu thi công đối với các lớp vật liệu không đảm bảo chất lượng là hơn 460 tỉ đồng (trong đó, thời điểm ông Tuấn Anh làm Tổng Giám đốc thiệt hại hơn 148 tỉ, ông Tám thiệt hại hơn 312 tỉ đồng).

Cáo trạng cáo buộc, việc buông lỏng quản lý, không kiên quyết chỉ đạo kịp thời khắc phục các tồn tại trong trình thực hiện dự án về nguồn vật liệu... ông Tuấn Anh thiếu trách nhiệm gây thiệt hại số tiền ở 2 giai đoạn là hơn 698 tỉ; ông Tám hơn 529 tỉ đồng.

Ở giai đoạn 2 vụ án, cùng với ông Tuấn Anh bị truy tố về tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng", ông Tám còn phạm tội "Vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng".

Thủ tướng kỷ luật một số lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa

Ngày 13/9, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang ký các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc thi hành kỷ luật với một số lãnh đạo, nguyên lãnh đạo UBND tỉnh Thanh Hóa.

Cụ thể, Quyết định số 1051 nêu: Thi hành kỷ luật bằng hình thức Xóa Tư cách chức vụ Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2011 – 2020 (từ tháng 6/2011 đến tháng 12/2020) đối với ông Phạm Đăng Quyền do đã có những vi phạm, khuyết điểm trong công tác và Ban Bí thư đã thi hành kỷ luật về đảng; thời gian thi hành kỷ luật tính từ ngày công bố Quyết định thi hành kỷ luật số 945-QĐNS/TW ngày 31/7/2023 của Ban Bí thư.

Quyết định số 1052 nêu: Thi hành kỷ luật bằng hình thức Xóa Tư cách chức vụ Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2015 – 2020 (từ tháng 12/2015 đến tháng 3/2020) đối với bà Lê Thị Thìn do đã có những vi phạm, khuyết điểm trong công tác và Ban Bí thư đã thi hành kỷ luật về đảng; thời gian thi hành kỷ luật tính từ ngày công bố Quyết định thi hành kỷ luật số 946-QĐNS/TW ngày 31/7/2023 của Ban Bí thư.

Quyết định số 1053 nêu: Thi hành kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo đối với ông Nguyễn Ngọc Hồi - nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa do đã có những vi phạm, khuyết điểm trong công tác và Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã thi hành kỷ luật về đảng; thời gian thi hành kỷ luật tính từ ngày công bố Quyết định thi hành kỷ luật số 1037-QĐ/UBKTTW ngày 28/7/2023 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Quyết định số 1054 nêu: Thi hành kỷ luật bằng hình thức Khiển trách đối với ông Mai Xuân Liêm - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa do đã có những vi phạm, khuyết điểm trong công tác và Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã thi hành kỷ luật về đảng; thời gian thi hành kỷ luật tính từ ngày công bố Quyết định thi hành kỷ luật số 1043-QĐ/UBKTTW ngày 28/7/2023 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Quyết định số 1055 nêu: Thi hành kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo đối với ông Nguyễn Đức Quyền - nguyên Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa do đã có những vi phạm, khuyết điểm trong công tác và Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã thi hành kỷ luật về đảng; thời gian thi hành kỷ luật tính từ ngày công bố Quyết định thi hành kỷ luật số 1042-QĐ/UBKTTW ngày 28/7/2023 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Tất cả các quyết định trên có hiệu lực thi hành kể từ ngày 13/9/2023

Nguồn: Thanh Niên; Vietnamnet; Lao Động; Người Đưa Tin