'Cao tốc' 500 kV quá tải

(Ảnh minh họa).

30 năm qua, đường dây 500 kV như con đường huyết mạch chuyển điện liên miền nhưng khi miền Bắc thiếu nhất, miền Nam dư thừa thì "cao tốc" này lại tắc nghẽn.

"Chưa bao giờ, đường dây 500 kV phải thường xuyên mang tải tới 90% định mức, có đoạn gần 100% như thế", Phó giám đốc Công ty Truyền tải điện 1 Phạm Quang Hòa nói về giai đoạn phải chịu áp lực chuyển điện từ Nam ra Bắc hồi tháng 6.

Đây cũng là thời điểm những nhân viên giám sát lưới điện của ông Phạm Quang Hòa liên tục túc trực tại các điểm cột điện cao thế. Với những vị trí nghi ngờ có sự cố, nguy cơ quá tải, họ dùng thiết bị bay không người lái gắn camera nhiệt và cố gắng nhất để chụp cận cảnh. Trong đó, cung đoạn Đà Nẵng - Vũng Áng, Vũng Áng - Hà Tĩnh - Nho Quan và Ninh Bình - Bỉm Sơn nhiều thời điểm được đặt trong tình trạng báo động khi công suất vượt giới hạn an toàn. Mang tải cao, một số điểm trên đường dây 500 kV và 220 kV bị võng, có khoảng cách từ mặt đất lên điểm thấp nhất của đường dây chưa đến 10 m.

Khi ấy, mỗi ngày miền Bắc nhận khoảng 49 triệu kWh "chi viện" từ miền Trung và miền Nam qua tuyến 500 kV. Các năm trước, mức tải trên tuyến huyết mạch này chỉ khoảng 70% dù đón lượng lớn điện tái tạo. Nếu trước đây công suất truyền tải trên tuyến đường dây 500 kV Bắc - Nam trong ngưỡng 2.000-2.200 MW thì khi miền Bắc thiếu nhất, thường xuyên ở mức 2.500-2.600 MW, thậm chí có thời điểm chạm mức tới hạn của hệ thống là 2.800 MW.

Vì sao điện 'khát' lưới

Gần 30 năm kể từ ngày chính thức đóng điện, hơn 10.500 km đường dây siêu cao áp 500 kV vẫn như một tuyến cao tốc chuyển điện liên miền. Nó cùng lưới 220 kV đưa điện từ nhà máy đến với các trạm biến áp - nơi được ví như nhà ga, trạm dừng trên hành trình truyền tải điện. Từ đây, lưới điện bán lẻ (cấp điện áp dưới 110 kV) là những mạch máu nhỏ hơn, chở điện tới người dùng cuối tại các khu công nghiệp, nhà xưởng và hộ gia đình.

Hiện Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) - đơn vị trực thuộc Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) - vận hành, quản lý 100% đường dây 500 kV, 220 kV. Giai đoạn 2017-2021, mỗi năm EVNNPT rót hơn 10.000 tỷ đồng cho các dự án đầu tư nâng cấp lưới, trạm, giúp mạng lưới truyền tải, tăng 2,5 lần so với 2008, khối lượng truyền tải tăng 3-11% mỗi năm. Tuy nhiên, những con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng nhu cầu dùng điện của cả nước, dẫn đến tình trạng quá tải cục bộ xảy ra thường xuyên hơn.

Áp lực lên lưới 500 kV ngày càng lớn khi nguồn phát điện phân bổ không đều giữa các vùng miền. Giai đoạn 2016-2020, truyền tải điện từ Bắc vào miền Trung và đi tiếp từ đây vào Nam là xu hướng chính. Nhưng sau đó, hiện tượng chở ngược điện từ Nam ra Bắc phổ biến hơn bởi các nhà máy điện tái tạo phát triển ồ ạt ở miền Nam, cộng thêm nhu cầu dùng điện ở miền Bắc tăng mạnh vào mùa nắng nóng cực đoan.

Dòng điện chở ngược tiếp diễn khi nhiều năm qua, miền Bắc không phát triển được nhiều nguồn điện, mức tăng trưởng về công suất thấp hơn khoảng 10% so với nhu cầu dùng điện của khu vực này. EVN trong báo cáo gửi Chính phủ dự báo, miền Bắc vẫn thiếu điện trong hai năm tới. Còn theo Viện Năng lượng, khu vực này sẽ không tự cân đối được nguồn và tải - đặc biệt vào cao điểm mùa khô - nên cần "chi viện" lớn từ lưới điện liên miền.

Miền Nam và miền Trung, nơi chiếm đến 99% nguồn điện gió và điện mặt trời của cả nước, trước đây đã thừa điện thì tới đây càng thừa hơn khi công suất đặt mới tại hai khu vực này vào năm 2030 dự kiến gấp 2-4 lần mức tăng nhu cầu dùng điện.

Không chỉ gây rủi ro cho lưới điện, công suất truyền tải cao cũng khiến hao tổn lớn hơn. Đến cuối năm ngoái, tổn thất điện năng trên lưới điện Việt Nam là 2,54%, tức 100 kWh truyền đi thì hao tổn 2,5 kWh. "Đây là những tổn thất chấp nhận được trong kỹ thuật bởi đặc thù địa hình và đường truyền tải dài. Nhưng nếu giảm được, nhất là ở khâu phân phối điện, sẽ tối ưu đáng kể hiệu quả sản xuất kinh doanh", một chuyên gia trong hội đồng rà soát quy hoạch điện bình luận.

Tốc độ đầu tư lưới điện hiện nay cũng chưa theo kịp sự phát triển của các nguồn năng lượng mới, đặc biệt khi điện mặt trời và điện gió bùng nổ ở khu vực nhu cầu dùng điện thấp như miền Trung và Nam Trung Bộ. Nếu được đưa vào quy hoạch, một dự án điện gió chỉ mất một năm, còn điện mặt trời khoảng 6 tháng là phát được điện trong khi một đầu tư dự án lưới điện, cần ít nhất 2-3 năm do mất nhiều thời gian chuẩn bị đầu tư, phê duyệt từ các cấp và thi công.

Một số dự án truyền tải chậm tiến độ, thậm chí kéo dài 4-5 năm vì "chướng ngại vật" mang tên bồi thường và giải phóng mặt bằng. Khác với đường giao thông, lưới truyền tải chỉ một vị trí cột gặp vướng mắc trong đền bù, giải phóng mặt bằng thì đường dây 200-300 km cũng không thể đóng điện. Bộ Công Thương trong báo cáo gửi đoàn giám sát Ủy ban thường vụ Quốc hội cho biết, nguyên nhân chủ yếu vì đơn giá bồi thường Nhà nước chưa phù hợp, chưa thống nhất giữa nhiều địa phương nên người dân không đồng thuận. Hiện cũng không có quy định với diện tích đất mượn tạm thi công.

Theo lãnh đạo EVNNPT, các dự án truyền tải đi qua địa bàn nhiều tỉnh có nguy cơ chậm tiến độ rất cao. Tỷ lệ xây dựng lưới điện 220 kV theo Quy hoạch điện VII điều chỉnh trong giai đoạn 2016-2020 đạt 91% kế hoạch, nhưng lưới 500 kV chỉ đạt 72% và trạm 500 kV đạt 88%.

Không chỉ lệch pha về thời gian phát triển, theo Bộ Công Thương, phần lớn nhà đầu tư và địa phương khi triển khai các dự án điện tái tạo chỉ quan tâm đến lưới điện cục bộ của dự án mà thiếu cái nhìn tổng thể về hệ thống điện khu vực và liên miền. Vì thế, hệ quả không thể tránh khỏi là các nhà máy phải giảm phát điện gió và điện mặt trời. Đường dây đầy tải nên cũng phải giảm công suất "vận chuyển" để đảm bảo an toàn.

Một nguyên nhân khác khiến việc phát triển lưới truyền tải chậm so với quy hoạch là giá truyền tải bị chê "quá thấp", 79,09 đồng một kWh (chưa gồm thuế VAT), chỉ chiếm khoảng 4% trong cơ cấu giá thành sản xuất điện của EVN năm 2022.

Ước tính nhu cầu đầu tư hàng năm của EVN hơn 100.000 tỷ đồng. Vốn ngân sách gần như không có nên nguồn lực chủ yếu là vốn vay nước ngoài và vay thương mại. Song, việc thu xếp vốn vay, theo EVN, cũng khó khăn bởi Chính phủ không còn bảo lãnh vay nước ngoài cho các dự án điện, còn ngân hàng thương mại chỉ cho dự án điện vay tối đa 15% vốn điều lệ (tính theo ngân hàng lớn nhất hiện nay thì con số này khoảng 7.500 tỷ đồng) nên chỉ đáp ứng một phần nhỏ so với nhu cầu.

Truyền tải điện - miếng bánh đầu tư chưa hấp dẫn

Quy hoạch điện VIII cho thấy đầu tư cho ngành điện tiếp tục tăng mạnh. Từ nay đến 2030, ước tính vốn cần cho phát triển nguồn và lưới điện truyền tải là 1,5 tỷ USD mỗi năm và tăng lên 1,7-1,9 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2031-2050, tức gấp khoảng 3-4 lần mức rót bình quân trong 6 năm trở lại đây.

Với khoản đầu tư này, Chính phủ kỳ vọng chiều dài lưới truyền tải vào năm 2050 sẽ gấp 2-3 lần hiện tại và đường dây 500 kV không chỉ giữ vai trò xương sống trong liên kết điện giữa các vùng mà còn giúp trao đổi điện năng với các nước trong khu vực.

Thế nhưng, đến nay vẫn không có một cuộc đua đầu tư "thần tốc" nào diễn ra, dù năm 2022, Luật Điện lực sửa đổi mở đường cho khả năng tư nhân đầu tư vào lưới truyền tải điện.

Văn bản này được kỳ vọng sẽ là cơ sở pháp lý xóa "độc quyền tự nhiên" của EVN trong lĩnh vực này. Hiện mới có một dự án đường dây, trạm biến áp 500 kV do tư nhân đầu tư phục vụ truyền tải điện từ nhà máy của họ tới điểm đấu nối lên lưới điện quốc gia.

Quy hoạch điện VIII đặt ra yêu cầu lớn trong phát triển lưới để đồng bộ với nguồn điện, chuyên gia năng lượng độc lập Đào Nhật Đình góp ý, giống như nhiều doanh nghiệp vốn nhà nước khác, công ty truyền tải điện quốc gia vẫn cần cải tiến nhiều hơn. Ngoài ra, Nhà nước chỉ nên giữ các tuyến huyết mạch chính, mở cho tư nhân đầu tư lưới trung thế (điện áp dưới 35 kV), một số tuyến đường dây 220 kV, sẽ tạo ra cạnh tranh và buộc các bên phải nâng cao quản trị, điều hành.

Nhưng muốn thu hút tư nhân đầu tư vào truyền tải, theo hầu hết chuyên gia, cơ chế và giá truyền tải là điều kiện cần đầu tiên. Các cơ chế chuyển giao hệ thống truyền tải tư nhân đầu tư cho Nhà nước quản lý, vận hành cũng cần được cơ quan quản lý xây dựng, rõ ràng.

Trong đó, "giá" đang được xem là rào cản lớn. Giá truyền tải hiện được tính trên mỗi kWh vận chuyển, không quan tâm khoảng cách xa hay gần. Giá này do Nhà nước quy định và việc điều chỉnh phụ thuộc giá bán lẻ cuối cùng, tức giá bán lẻ tăng thì mới trở lại tính giá truyền tải.

Trong khi đó, theo ông Đào Nhật Đình, tại nhiều quốc gia có cách vận hành lưới điện tương tự Việt Nam, giá truyền tải được tách bạch thành 3 phần là truyền tải, nhu cầu và công suất. Ông ví dụ tại Quảng Tây và Hồ Nam (Trung Quốc), lưới điện do Nhà nước nắm giữ và doanh nghiệp tư nhân muốn đặt trạm biến áp 500 kV thì mỗi tháng phải trả số tiền cố định (giá công suất, giá nhu cầu) cộng thêm giá truyền tải. Mỗi kWh điện truyền tải tại khu vực này hơn 400 đồng (gồm 200 đồng giá công suất, giá nhu cầu và 200 đồng giá truyền tải), gấp 5 lần giá truyền tải ở Việt Nam.

"Giá truyền tải ở ngưỡng 80 đồng một kWh như hiện nay là quá thấp, khó khăn cho cả đơn vị dùng vốn Nhà nước lẫn tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này", ông Đình nói.

Ngay cả với kịch bản giá truyền tải tăng lên mức cao nhất là 145,37 đồng mỗi kWh trong giai đoạn 2021-2030 theo tính toán của Tổ chức Sáng kiến về chuyển dịch năng lượng Việt Nam (VIET SE), các phương án huy động vốn đều không khả thi, dù là vốn nhà nước hay tư nhân.

Ông Hà Đăng Sơn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh - đánh giá tư nhân đầu tư vào truyền tải không hề dễ. Nếu rót vốn cùng nhà máy điện để giải toả công suất, nhà đầu tư có thể thu hồi được chi phí đầu tư truyền tải qua hợp đồng bán điện cho EVN. Ngược lại, nếu chỉ làm đường dây thì giá truyền tải quá thấp nên không hiệu quả và ai là bên trả tiền cho nhà đầu tư cũng chưa rõ.

"Cái khó của các nhà đầu tư khi rót vốn vào truyền tải là chưa thấy cơ chế giá và thu phí truyền tải ra sao. Chưa có quy định và chưa thấy hiệu quả khi bỏ vốn, nhà đầu tư chắc chắn sẽ không làm", ông Sơn nói.

Theo khuyến nghị của Viện Năng lượng, để truyền tải điện trở thành miếng bánh đầu tư hấp dẫn, điều quan trọng là giá điện - trong đó có giá truyền tải - phải tính đúng, đủ chi phí và có lợi nhuận hợp lý cho nhà đầu tư.

Quy hoạch điện VIII đặt kế hoạch sau năm 2030 sẽ phát triển đường truyền tải siêu cao áp một chiều kết nối khu vực Trung Bộ, Nam Trung Bộ và phía Bắc để khai thác tiềm năng điện gió ngoài khơi, khi ước tính nguồn điện này khoảng 7.000 MW. Nhưng các chuyên gia cho rằng, với nhu cầu điện ngày càng cao, việc xây dựng đường dây một chiều hỗ trợ chở điện Nam ra Bắc cần sớm hơn. Vốn đầu tư đường dây này ước tính khoảng 4-5 tỷ USD nhưng tính ổn định, giảm tổn thất điện năng và công suất tải điện sẽ gấp 3 lần mạch xoay chiều hiện tại.

Để tăng lưu lượng chuyển điện từ Nam ra Bắc, dự án đường dây 500 kV mạch 3 kéo dài, dài 514 km nối Quảng Trạch (Quảng Bình) tới Phố Nối (Hưng Yên) với tổng vốn đầu tư 23.000 tỷ đồng đang được EVNNPT gấp rút chuẩn bị, trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư. Dự án này được Thủ tướng yêu cầu khởi công trong tháng 9, để hoàn thành vào tháng 6/2024, giúp tăng công suất cung ứng điện Nam - Bắc lên gấp đôi (5.000 MW), giảm thiếu điện cho miền Bắc.

Thời gian làm một đường dây truyền tải bình quân lâu gấp nhiều lần một dự án nguồn điện nên một thành viên tư vấn lập quy hoạch điện VIII cho rằng cơ quan quản lý - Bộ Công Thương cần điều tiết quy hoạch, kế hoạch bài bản, hợp lý.

"Tức Bộ cần tính toán cơ chế làm hạ tầng trước, sau đó thu hút đầu tư. Làm sớm, làm trước chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng sẽ dễ thở hơn", ông góp ý.

Dự trữ quốc gia với xăng dầu mới chỉ đạt 9 ngày

Theo Bộ Tài chính, đến nay, mức dự trữ quốc gia đối với sản phẩm xăng dầu mới chỉ đạt khoảng 9 ngày nhập ròng, chưa có dự trữ quốc gia đối với dầu thô.

Trong văn bản trả lời kiến nghị của cử tri TP.HCM về việc nâng cao năng lực dự trữ năng lượng quốc gia, tránh tình trạng giá xăng dầu leo thang như thời gian qua, Bộ Tài chính cho biết: Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia, được Thủ tướng phê duyệt ngày 18/7, đã đưa ra nhiều mục tiêu cụ thể đối với hạ tầng dự trữ quốc gia về xăng dầu.

Đó là “Đảm bảo hạ tầng phục vụ dự trữ quốc gia với sức chứa từ 500-1.000 ngàn m3 sản phẩm xăng dầu và 1.000-2.000 ngàn tấn dầu thô, đáp ứng 15-20 ngày nhập ròng trong giai đoạn 2021-2030; đảm bảo sức chứa từ 500-800 ngàn m3 sản phẩm xăng dầu và 2.000-3.000 ngàn tấn dầu thô, đáp ứng 25-30 ngày nhập ròng trong giai đoạn sau năm 2030”.

Theo Bộ Tài chính, đến nay, mức dự trữ quốc gia đối với sản phẩm xăng dầu mới chỉ đạt khoảng 9 ngày nhập ròng, chưa có dự trữ quốc gia đối với dầu thô.

Trong giai đoạn tới, việc tăng mức dự trữ quốc gia về xăng dầu để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và đáp ứng yêu cầu Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 là cần thiết.

“Sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt phương án nâng mức dự trữ quốc gia xăng dầu, Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển dự trữ quốc gia đến năm 2030, làm cơ sở để Bộ Tài chính và các bộ, ngành có liên quan triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch dự trữ quốc gia về xăng dầu trong thời gian tới cho phù hợp”, Bộ Tài chính cho biết.

Cử tri TP.HCM cũng đề xuất nghiên cứu xây dựng Trung tâm dự trữ năng lượng quốc gia riêng, độc lập vì hiện nay nguồn dự trữ quốc gia vẫn phụ thuộc vào kho dự trữ của doanh nghiệp.

Bộ Tài chính dẫn các quy định pháp luật và cho biết, Bộ Công Thương là cơ quan được Chính phủ phân công quản lý danh mục mặt hàng các sản phẩm xăng dầu và dầu thô dự trữ quốc gia.

Tại quyết định phê duyệt Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Công Thương là cơ quan chủ trì triển khai các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra trong quy hoạch. Trong đó có mục tiêu, nhiệm vụ về xây dựng hạ tầng dự trữ quốc gia đối với sản phẩm xăng dầu và dầu thô.

Vì vậy, đối với việc xây dựng Trung tâm dự trữ năng lượng quốc gia riêng, độc lập để quản lý xăng dầu dự trữ quốc gia, Bộ Tài chính đề nghị cử tri TP.HCM có ý kiến đề xuất với Bộ Công Thương.

Bộ Tài chính cho hay sẽ phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ, ngành có liên quan triển khai thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo đúng quy định.

Dân ở khu tái định cư sân bay Long Thành: Vẫn đối mặt với bộn bề khó khăn

(Ảnh minh họa).

Sau hơn hai năm nhường đất cho dự án Cảng hàng không Quốc tế Long Thành, khoảng 1.500 hộ dân (trong tổng số gần 5.500 hộ được tái định cư) đã nhận đất tại khu tái định cư (TĐC) Lộc An - Bình Sơn. Trong số đó, gần 1.000 hộ với trên 3.500 nhân khẩu đã về nơi ở mới nhưng đời sống vẫn bộn bề khó khăn. Những hộ còn lại chưa thể xây dựng nhà cửa nơi ở mới vì hạ tầng chưa... có gì.

Bộn bề khó khăn nơi ở mới

Liên tiếp hai năm liền vợ chồng chị Nguyễn Thị Linh phải vất vả trong việc đưa đón hai con đi học xa bởi khu TĐC vẫn chưa có trường học cấp 2. Hằng ngày, vợ chồng chị phải thay nhau 4 lượt đưa đón con đi học ở điểm học tạm cách nhà hơn 2km. Chị Linh cho hay: “Gia đình tôi từ xã Suối Trầu ra khu TĐC Lộc An - Bình Sơn sinh sống. Thấy khu TĐC quy hoạch nhiều trường học khang trang, hiện đại tôi rất mừng. Nhưng qua hơn hai năm, trường học vẫn chưa xong nên người dân gặp rất nhiều bất tiện trong việc đưa đón con đến trường. Học sinh phải đi học tạm ở cơ sở của trường khác”.

Bà Nguyễn Thị Lan cho hay, sau nhiều năm chờ đợi, chúng tôi được về nơi ở mới khang trang, tuy nhiên đến nay cả khu đô thị hàng ngàn người dân sinh sống lại chưa có chợ, trung tâm thương mại để mua sắm sinh hoạt hằng ngày tất cả đều phụ thuộc vào những tiệm tạp hóa mở ra trong khu dân cư. Gia đình bà Lan vốn ở xã Suối Trầu, có hơn 1 ha đất sản xuất nông nghiệp. Khi về nơi ở mới tại khu TĐC Lộc An - Bình Sơn, bà Lan nhận 1 lô đất xây nhà ở. Ở tuổi đã gần 50, bà Lan không thể xin vào nhà máy làm công nhân, trong khi ở nơi mới không thể chăn nuôi, trồng trọt nên bà chọn mở tiệm tạp hóa buôn bán kiếm sống.

Tuy nhiên, “nhiều người cũng trong hoàn cảnh như vậy nên ở đây có hàng trăm tiệm tạp hóa mở ra, buôn bán rất ế ẩm”, bà Lan nói.

Cả khu TĐC Lộc An - Bình Sơn đang là đại công trường xây dựng nhà ở. Ông Trần Văn Dũng một chủ thầu xây dựng đang chỉ đạo công nhân xây nhà cho biết: “Khu đất này hiện chưa có hệ thống điện, dân phải câu nhờ điện ở xa rất bất tiện, trong khi đó chủ nhà lại đốc thúc tiến độ công trình, chỉ sợ xây dựng xong mà điện chưa có thì cũng rất khó”.

Chưa thể xây nhà để ở

Kết quả giám sát mới đây của Ban Dân vận Tỉnh ủy Đồng Nai ghi nhận, tại khu TĐC Lộc An - Bình Sơn dù đã có hàng ngàn nhân khẩu đang sinh sống, nhưng tiến độ thi công các công trình xã hội để phục vụ đời sống người dân vẫn rất chậm, nhất là trường học.

Đề đạt với các cấp chính quyền tỉnh Đồng Nai, người dân tại khu TĐC Lộc An - Bình Sơn nêu nhiều khó khăn cần được quan tâm như xây dựng hạ tầng, đặc biệt là công trình nước sạch, giáo dục; văn hóa - xã hội, dịch vụ, đào tạo nghề... Ngoài thiếu trường học, khu TĐC chưa có chợ và trung tâm văn hóa, một số khu vực chưa có hạ tầng điện để người dân về sinh sống.

UBND huyện Long Thành cho biết, UBND xã Lộc An đã tiếp nhận 1.494 hồ sơ thông báo khởi công xây nhà ở của các hộ dân tại khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn.

Trong số này, đã có 1.480 hộ đã và đang xây nhà ở. Trong đó gần 1.400 hộ được đấu nối cung cấp nước sinh hoạt và lắp đặt đồng hồ điện. Tuy nhiên, tại các phân khu I, II và XII (đang được điều chỉnh quy hoạch), các cơ quan chức năng của huyện Long Thành đã tổ chức cho người dân bốc thăm nhưng tại thực địa chưa có hệ thống đường, điện, hệ thống thoát nước… điều này đang gây khó khăn cho người dân khi xây dựng nhà ở, công tác quản lý trật tự xây dựng.

Do đó, UBND huyện Long Thành kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh (chủ đầu tư) khẩn trương thực hiện để cung cấp điện cho người dân tái định cư.

Đã “trảm” nhưng vẫn rất chậm

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai, dự án thành phần xây dựng các công trình hạ tầng xã hội tại khu TĐC Lộc An - Bình Sơn có 11 công trình tương ứng với 11 gói thầu xây dựng gồm: 8 trường học, 1 chợ, 1 trung tâm văn hóa và 1 trụ sở UBND xã. Tổng mức đầu tư của các dự án lên đến hơn 407 tỷ đồng. Phần lớn các công trình đều đã được khởi công xây dựng vào thời điểm cuối năm 2020 và đầu năm 2021.

Tuy nhiên, do gặp nhiều khó khăn vì ảnh hưởng của dịch bệnh, biến động giá vật liệu nên đến năm 2022, toàn bộ dự án mới chỉ có 3 công trình hoàn thành xây dựng. Với 8 công trình còn lại, trong một thời gian dài, việc thi công đình trệ do các nhà thầu gặp nhiều khó khăn.

Tháng 9/2022, UBND tỉnh đã cho phép Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh, chủ đầu tư dự án chấm dứt, thanh lý hợp đồng với các nhà thầu tại 6 công trình do thi công chậm tiến độ. Đồng thời, chủ đầu tư rà soát khối lượng đã hoàn thành thi công, chỉ định thầu để chọn nhà thầu mới tiếp tục triển khai hoàn thành xây dựng các công trình.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh cho hay, cuối tháng 4/2023, sau khi hoàn thành công tác chỉ định thầu, các gói thầu trước đó đã chấm dứt, thanh lý hợp đồng với nhà thầu cũ đã được khởi động thi công trở lại.

Các công trình hạ tầng xã hội tại khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn dù đã được tái khởi động nhưng việc triển khai thi công các gói thầu vẫn đang gặp khó khăn về nguồn vốn do nguồn vốn dự án đã hết niên hạn. Ngoài ra, do điều chỉnh bố trí lại khu tái định cư nên một số khu vực của dự án khu TĐC Lộc An - Bình Sơn phải xây dựng hạ tầng, các công trình điện, nước phải được đầu tư nên ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Dở dang dự án hạ tầng cụm công nghiệp trăm tỉ

Sau hơn 2 năm khởi công, dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp H.Can Lộc (Hà Tĩnh) có tổng mức đầu tư hơn 120 tỉ đồng vẫn đang là bãi đất trống để người dân tận dụng chăn thả trâu bò.

Cuối năm 2020, Công ty CP Tân Hà Đô được UBND tỉnh Hà Tĩnh chấp thuận cho làm dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp H.Can Lộc với tổng mức đầu tư hơn 120 tỉ đồng.

Được khởi công vào đầu năm 2021 trên khu đất rộng hơn 24 ha thuộc địa phận xã Thiên Lộc và TT.Nghèn (H.Can Lộc), quy mô dự án gồm: hệ thống hạ tầng kỹ thuật với diện tích gần 21 ha; các công trình hạ tầng kỹ thuật 0,24 ha; diện tích giao thông 2,45 ha và diện tích cây xanh 2,61 ha.

Chủ đầu tư cam kết sẽ làm các hạng mục như đường, điện, nước, hệ thống xử lý nước thải, rác thải… nhằm thu hút các nhà sản xuất thứ cấp vào thuê mặt bằng để sản xuất may mặc và chế biến lương thực. Dự án dự kiến hoàn thành, đưa vào sử dụng trong tháng 12.2022 và thời gian vận hành là 50 năm.

Để có mặt bằng thực hiện dự án, H.Can Lộc đã phải thu hồi hơn 24 ha đất sản xuất nông nghiệp của 100 hộ dân xã Thiên Lộc. Tuy nhiên, sau khi mở được tuyến đường vành đai dài hơn 2 km và còn dang dở việc đổ đất san lấp mặt bằng, bất ngờ chủ đầu tư dừng thi công.

Hơn 2 năm kể từ thời điểm khởi công, đến nay, toàn bộ khu đất làm cụm công nghiệp vẫn đang là bãi đất trống bị bỏ hoang, trở thành nơi chăn thả trâu bò của người dân. Một số nhỏ diện tích của dự án đang được người dân xã Thiên Lộc tận dụng sản xuất lúa.

Thiếu khả năng triển khai thì cần chấm dứt dự án

Ông Nguyễn Hữu Thoan, Bí thư Chi bộ thôn Trung Hải (xã Thiên Lộc), cho biết người dân trong thôn sau khi nhường đất nông nghiệp cho chủ đầu tư thực hiện dự án thì rất kỳ vọng sau khi hạ tầng cụm công nghiệp hoàn thành sẽ thu hút được các nhà đầu tư về mở nhà máy sản xuất. Con em địa phương nhờ vậy cũng sẽ có việc làm mà không phải "tha phương cầu thực".

"Bây giờ dự án vẫn chưa đâu vào đâu khiến bà con rất thất vọng. Đất đai bị bỏ hoang nhiều năm như vậy rất lãng phí", ông Thoan nói.

Ông Đặng Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc, cho hay sau khi triển khai thi công trong thời gian ngắn, không rõ lý do vì sao chủ đầu tư lại cho rút toàn bộ máy móc đi nơi khác. Dự án hạ tầng cụm công nghiệp đến nay mới chỉ dừng lại ở công đoạn san lấp mặt bằng, toàn bộ diện tích đang là bãi đất trống để cho cỏ dại mọc.

"Dự án thu hồi đất của người dân đã lâu, sau thời gian dài thi công vẫn đang dang dở khiến bà con rất bức xúc. Việc thu hồi số diện tích đất nông nghiệp lớn, song lại bị doanh nghiệp bỏ hoang như thế rất lãng phí. Chính quyền địa phương đã nhiều lần kiến nghị lên cấp trên đốc thúc chủ đầu tư sớm hoàn thành dự án để sử dụng hiệu quả diện tích đất đã thu hồi của người dân", ông Tuấn chia sẻ.

Theo ông Trần Sỹ Hùng, Phó trưởng phòng Kinh tế hạ tầng H.Can Lộc, khi dự án được xây dựng, huyện cũng rất kỳ vọng vì cụm công nghiệp sẽ thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương, tạo công ăn việc làm cho người dân ở vùng xung quanh.

"Hiện nay, chủ đầu tư thiếu vốn nên dự án bị chậm tiến độ và việc này khiến huyện chưa có cơ sở để thu hút các doanh nghiệp vào cụm công nghiệp. Chúng tôi cũng đã có báo cáo với các sở, ngành cấp tỉnh để đề nghị chủ đầu tư tiếp tục triển khai lại dự án, sớm hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật như đã cam kết. Nếu chủ đầu tư thiếu khả năng triển khai dự án thì cần thực hiện thủ tục chấm dứt theo quy định", ông Hùng nói.

Nguồn: Vnexpress; Vietnamnet; CafeF; Thanh Niên