Mỹ - Iran đối mặt cuộc đấu sức bền

Mỹ và Iran đang đặt cược vào cuộc đấu sức bền, hy vọng đối phương sẽ lùi bước trước, khi các phương án nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến dần cạn kiệt.

Sau ba tuần ngừng bắn, Mỹ và Iran nối lại giao tranh dữ dội trong những ngày qua, khi hai bên liên tiếp tung những đòn tập kích ăn miếng trả miếng vào nhau. Tổng thống Donald Trump tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển Iran, trong khi Tehran khẳng định sẽ chiến đấu tới "hơi thở cuối cùng".

David S. Cloud, nhà phân tích của WSJ, nhận định cả hai bên đang tìm cách gia tăng áp lực với đối phương, khi sức ép về thời gian đang tăng lên.

Tổng thống Trump muốn đạt giải pháp cho cuộc chiến trước bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11 và trước khi giá xăng dầu tăng vọt trở lại mức có thể ảnh hưởng sâu rộng tới đời sống người Mỹ. Trong khi đó, Iran hy vọng có thể trụ vững lâu hơn ông Trump trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ làm tê liệt nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn, đồng thời tránh kích động một cuộc tấn công quy mô lớn khác từ Mỹ và Israel.

Mỗi bên dường như đều kết luận rằng hướng đi tốt nhất chính là tiếp tục cuộc chiến ở cường độ thấp, kéo dài thời gian để chờ đợi đối phương lùi bước, thay vì theo đuổi nỗ lực đàm phán để chấm dứt xung đột như trước đây, theo Cloud.

"Tình hình hiện tại giữa hai bên là cuộc chiến về sức bền", Hamidreza Azizi, nhà nghiên cứu chuyên về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế Đức, nhận định.

Đối với Tehran, nhiệm vụ trước mắt là duy trì thế gọng kìm tại eo biển Hormuz, sử dụng các đội xuồng cao tốc và tên lửa diệt hạm để ngăn tàu thuyền rời vịnh Ba Tư. Nếu đạt mục tiêu này, họ sẽ gia tăng áp lực lên ông Trump, tương tự những gì họ đã làm sau khi cuộc chiến bắt đầu. Hiện tại, Tehran có thể cảm thấy có lợi thế nhiều hơn khi cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ đã cận kề.

"Iran về cơ bản tin rằng họ chỉ cần tấn công vài tàu thuyền, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz sẽ bị tê liệt", Rosemary Kelenic, giám đốc chương trình Trung Đông tại tổ chức nghiên cứu Defense Priorities ở Mỹ, nói.

Đối với Washington, thách thức là tìm cách tháo gỡ thế bế tắc bằng việc tiếp tục không kích làm suy yếu các cơ sở quân sự của Iran có khả năng đe dọa hoạt động hàng hải ở Hormuz, đồng thời siết nguồn thu từ dầu mỏ của Tehran thông qua việc tái áp đặt phong tỏa cảng biển.

Chiến lược này có hiệu quả hạn chế trong giai đoạn đầu xung đột, nhưng có thể phát huy tác dụng rõ rệt hơn khi sức ép và tổn thất đối với Iran ngày càng gia tăng, theo Cloud.

"Ông Trump dường như cũng nghĩ rằng Mỹ đã tìm ra cách để vận chuyển lượng dầu đáng kể ra khỏi Hormuz, ngay cả khi Iran không hợp tác", Kelenic cho hay.

Quân đội Mỹ cho biết họ đã dọn sạch thủy lôi ở tuyến hàng hải phía nam Hormuz, bên trong lãnh hải Oman, để giúp tàu thương mại ra vào vịnh Ba Tư mà không chịu sự kiểm soát của Iran. Trong hai tháng qua, lực lượng Mỹ đã hỗ trợ hơn 800 con tàu đi qua hải trình này.

Sau khi lệnh ngừng bắn đổ vỡ hôm 7/7, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng tên lửa và máy bay không người lái tấn công, vô hiệu hóa các tàu hàng đi qua tuyến hàng hải Oman. Tehran muốn các tàu chuyển sang sử dụng hải trình phía bắc của eo biển Hormuz, nằm sát bờ biển Iran.

Đợt giao tranh mới giữa Mỹ và Iran đe dọa làm đình trệ hoạt động hàng hải ở khu vực và một lần nữa đẩy giá dầu lên cao, sau khi đã phần nào bình ổn nhờ thỏa thuận ngừng bắn.

Giá dầu thô Brent đã tăng 1,7%, lên 84,73 USD mỗi thùng, vào ngày 14/7 và tăng hơn 11% trong hai ngày qua. Con số này vẫn thấp hơn nhiều so với mức đỉnh đạt được vào đầu xung đột, khi giá dầu vượt ngưỡng 100 USD mỗi thùng.

Mỹ đã sử dụng máy bay chiến đấu, máy bay không người lái và trực thăng tấn công tuần tra trên eo biển để đánh chặn vũ khí và tàu thuyền của Iran trước khi chúng kịp tấn công tàu di chuyển dọc theo bờ biển Oman. Tuy nhiên, WSJ dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết, do Iran khai hỏa tên lửa hành trình từ cự ly gần, một số cuộc tấn công gần đây diễn ra quá nhanh khiến họ không kịp ngăn chặn, khiến các tàu hàng bị hư hại.

Lầu Năm Góc có thể điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường tham gia nhiệm vụ bảo vệ hàng hải, hộ tống các tàu chở dầu và tàu thương mại rời vịnh Ba Tư.

Song theo các quan chức Mỹ, phương án hộ tống theo đoàn sẽ khó khả thi nếu lệnh phong tỏa cảng biển Iran được thực thi toàn diện. Hải quân Mỹ sẽ cần triển khai các tàu khu trục này tại vịnh Oman để ngăn tàu thuyền đi đến hoặc rời các cảng của Iran, thay vì điều động chúng tham gia hoạt động hộ tống.

Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn quân đội Iran, ngày 15/7 tuyên bố cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ phải "tôn trọng các quyền của Iran và tuân thủ bản ghi nhớ Islamabad", cảnh báo Tehran sẽ không chấp nhận bất kỳ giải pháp nào bị áp đặt bằng sức ép quân sự.

Theo tướng Akraminia, việc Mỹ thiết lập hải trình ở phía nam Hormuz là hành động vi phạm thỏa thuận trong bản ghi nhớ, khẳng định tuyến đường thủy này "sẽ không được mở lại thông qua sự gây hấn hoặc áp lực từ Mỹ".

Các chuyên gia cho rằng trong cuộc đấu trường kỳ, lợi thế phần nào nghiêng về Iran, miễn là nước này có thể giữ xung đột ở cường độ và quy mô như hiện nay.

Dù lệnh phong tỏa nhiều khả năng sẽ tiếp tục giáng đòn mạnh vào nền kinh tế Iran, Tehran đã cho thấy nước này có thể chịu đựng được những tổn thất đó. Iran cũng đang nỗ lực khôi phục kho tên lửa và mạng lưới phòng không, vốn đã bị suy yếu nghiêm trọng sau cuộc xung đột.

"Họ không muốn tình hình leo thang đến mức vượt tầm kiểm soát và khiến ông Trump không còn lựa chọn nào khác ngoài các phương án quân sự quyết liệt hơn", Azizi nói.

Trong khi đó, Alan Eyre, cựu nhà đàm phán cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ và hiện làm việc tại Viện Trung Đông, nhận định Mỹ khó có thể ngăn chặn việc Iran đe dọa hoạt động hàng hải ở eo biển nếu không gia tăng mạnh mẽ nỗ lực quân sự.

Một số đồng minh của Nhà Trắng có chung nhận định.

"Tôi nghĩ Tổng thống sẽ cố gắng phá hủy các năng lực của Iran đang đe dọa eo biển này", Fred Fleitz, cựu chánh văn phòng Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ và hiện là phó chủ tịch mảng an ninh Mỹ của Viện Chính sách Nước Mỹ Trước tiên (AFPI), nhận định.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo chiến lược như vậy sẽ mang lại rủi ro rất lớn cho ông Trump, theo Cloud. Iran có thể sẽ trả đũa các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh và thậm chí cả Israel. Bên cạnh đó, kho tên lửa đánh chặn của Mỹ cũng suy giảm trong xung đột, khiến việc ông Trump muốn kéo dài thời gian giao tranh sẽ là hành động đầy mạo hiểm.

Ngoài ra, cuộc bầu cử giữa kỳ đã cận kề và việc xung đột leo thang có thể khiến đảng Cộng hòa đánh mất ủng hộ từ cử tri. Tệp cử tri cốt lõi của phong trào MAGA vốn không có hứng thú với những động thái can thiệp quân sự ở nước ngoài của Mỹ.

Tuần này, Joe Rogan, người làm podcast từng giúp ông Trump giành được sự ủng hộ từ nhóm nam giới trẻ tuổi trong cuộc bầu cử năm 2024, nói rằng Tổng thống có thể đã dâng chiến thắng cho đảng Dân chủ khi "làm hỏng bét mọi chuyện vì dính vào Iran".

Trong khi đó, nhiều chuyên gia quốc phòng lo ngại Mỹ có thể sa lầy trong một cuộc xung đột kéo dài và hỗn loạn, chủ yếu dựa vào các đợt không kích nhưng không đủ mức độ leo thang để tạo ra thay đổi đáng kể đối với cục diện trên thực địa ở Iran, theo Katy Balls, nhà bình luận của The Times.

"Nó cứ tiếp diễn mãi thôi", The Times dẫn lời phàn nàn của một người thân cận với chính quyền ông Trump về cuộc chiến Iran.

Chiến sự Ukraine 15/7: Nga tập kích Kiev, Ukraine nêu điểm nóng ở miền Đông

Không chỉ duy trì sức ép ở hậu phương Ukraine thông qua các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV, Nga đang tiếp tục gây sức ép ở tiền tuyến miền Đông Ukraine với hơn 200 đợt tấn công.

Tên lửa đạn đạo Nga tấn công Kiev và Odessa

Theo hãng tin Lenta của Nga, lực lượng vũ trang Nga đã thực hiện nhiều cuộc tấn công chính xác nhằm vào các mục tiêu ở Ukraine. Bộ Quốc phòng Nga xác nhận, các cuộc tấn công nhắm vào các nhà máy thuộc tổ hợp công nghiệp quân sự ở Kiev và một cảng ở vùng Odessa.

Các cuộc tấn công vào các mục tiêu ở Kiev được thực hiện bằng vũ khí tầm xa, chính xác cao, còn ở vùng Odessa, UAV tự sát được sử dụng quy mô lớn. Theo đó, nhà máy Radioizmeritel ở Kiev, nơi sản xuất linh kiện điện tử cho các tên lửa Neptune-MD, Grom-2, FP-7 và FP-9, đã bị tấn công. Công ty này cũng sản xuất thiết bị dẫn đường và hạ cánh, cùng các linh kiện cho ngành công nghiệp hàng không.

Một mục tiêu khác tại thủ đô Kiev là công ty ARMO TECH, một trong những cơ sở sản xuất chính của Ukraine chuyên lắp ráp đầu đạn cho máy bay không người lái và các loại tên lửa Kiev-79 khác nhau. "Công ty này cũng xử lý và đóng gói chất nổ được sử dụng trong sản xuất đạn dược. Nơi này đóng vai trò là trung tâm hậu cần cho việc lưu trữ và vận chuyển thiết bị quân sự, bao gồm xe bọc thép và máy bay không người lái", Bộ Quốc phòng Nga giải thích.

Các vụ tấn công đã khiến nhiều khu vực tại Kiev chìm trong khói sáng 14/7. Nhiều hình ảnh về sự việc này đã được công bố trên các nền tảng mạng xã hội.

Về các đợt tấn công của Nga, Thị trưởng Kiev Vitali Klitschko, cho biết đã có thiệt hại ở quận Holosiivskyi với các nhà kho bị trúng đạn và nổ tung. Cùng thời điểm, cảng Odessa và nhiều trạm xăng ở khu vực Đông Nam Ukraine cùng bị tấn công.

Tại cảng Yuzhny thuộc vùng Odessa, quân đội Nga đã tấn công các cơ sở hạ tầng dùng để dỡ nhiên liệu và dầu bôi trơn, cũng như 7 bể chứa nhiên liệu của Lực lượng vũ trang Ukraine (AFU). Một tàu chở hàng quân sự và một tàu chở dầu đang trên đường tới cảng Odessa cũng bị trúng đạn.

Theo Oleksandr Ganzha, chỉ huy lực lượng quân sự vùng Dnipropetrovsk cho biết, trong ngày 14/7, nhiều địa điểm trong khu vực đã bị tấn công và ít nhất 20 cuộc không kích đã được xác nhận.

"Tại quận Sinelnikovsky, các khu dân cư Sinelnikovsky, Ukrainsky và Petropavlovsky đã bị pháo kích. Nhiều đám cháy đã bùng phát. Một trạm xăng bị hư hại", ông Oleksandr Ganzha cho biết.

Theo nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Nga, hành động tấn công quy mô lớn nêu trên được thực hiện sau tuyên bố chính thức của Tổng thống Vladimir Putin. Nhà lãnh đạo nước Nga từng hứa sẽ đáp trả mạnh mẽ các cuộc tấn công vào lãnh thổ nước Nga. Ông Putin nói rằng lực lượng vũ trang Nga sẽ tiến hành các cuộc tấn công đáp trả với mức độ mạnh mẽ hơn nhiều lần so với các đòn tấn công khiêu khích của Ukraine.

“Phản ứng của chúng ta sẽ luôn tương xứng. Bất cứ nơi nào chúng cố gắng tấn công lãnh thổ Nga, chúng ta sẽ đáp trả bằng hành động tương tự, nhưng mạnh mẽ hơn gấp nhiều lần”, ông Vladimir Putin tuyên bố.

Người đứng đầu nhà nước khẳng định rằng đối phương đã và đang cảm nhận được sức mạnh đáp trả của Nga và “sẽ tiếp tục cảm nhận điều này ở mức độ ngày càng tăng”.

Tiền tuyến đang bị kéo căng

Liên quan tới tình hình chiến trường, theo một kênh Telegram, quân đội Nga đã tiến hành một loạt cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở AFU tại Kherson.

"Các cuộc tấn công quy mô lớn đã được thực hiện tại quận Korabelny thuộc tỉnh Kherson", "Go and See" cho biết. Hậu quả là thành phố Kherson đã mất điện một phần sau đợt tấn công.

Trước đó, ông Volodymyr Saldo, thống đốc vùng Kherson thuộc Nga, tuyên bố rằng các đơn vị quân đội Nga đã làm tê liệt các tuyến đường của AFU gần Kherson. Ông nói thêm rằng các phương tiện của Ukraine không cơ động trên tỉnh lộ nối tới Mykolaiv.

Tình hình tại Zaporizhzhia cũng tương tự, khi quân đội Nga đang tích cực tấn công từ phía Đông và giành kiểm soát một số khu định cư nhỏ. Cụ thể, Quân đội Nga kiểm soát Rivne và Kopani. Giao tranh cũng đang diễn ra ở phía tây Vesyole.

Trước đó, có thông tin về một cuộc tiến công mạnh mẽ của lực lượng Nga gần Konstantinovka. Trong vòng 24 giờ, các đơn vị Nga đã kiểm soát một số khu vực gần Alekseevo-Druzhkovka.

Liên quan đến các đợt tấn công quy mô lớn bằng UAV của Ukraine nhằm vào lãnh thổ Nga, lực lượng cứu hộ đã dập tắt gần như toàn bộ đám cháy tại Khu phức hợp hóa dầu Salavat, cơ sở lọc dầu lớn nhất ở Nga. Lãnh đạo Cộng hòa Bashkortostan, Radiy Khabirov đã thông tin về đợt tấn công bằng UAV của Ukraine.

Theo đó, không ai bị thương trong cuộc tấn công của AFU. Các chuyên gia đang tìm kiếm những chiếc UAV bị bắn hạ trong đợt tấn công. Trước đó, có thông tin cho rằng cuộc tấn công của AFU vào Khu phức hợp hóa dầu Salavat, bao gồm cả một nhà máy lọc dầu, là cuộc tấn công lớn nhất từ trước đến nay.

Ukraine đang cạn nhiên liệu do các đợt tấn công chính xác của Nga

Do các cuộc tấn công của Lực lượng vũ trang Nga, số lượng trạm xăng ở Ukraine ngày càng giảm. Thông tin này được điều phối viên của một tổ chức ở Mykolaiv cho hay.

Tờ Tsargrad đăng tải: "Theo điều phối viên của tổ chức ngầm ở Mykolaiv, Sergei Lebedev, hơn 205 trạm xăng ở Ukraine đã bị tấn công bằng UAV Geran của Nga và máy bay không người lái FPV. Các cuộc tấn công đã được báo cáo ở Chernihiv, Sumy, Kharkov, Dnipropetrovsk, Zaporizhia, Mykolaiv, Odessa và các khu vực khác".

Ông Sergei Lebedev nhấn mạnh rằng đây là tin xấu vì trong thời chiến, trạm xăng không chỉ là nơi cung cấp nhiên liệu cho phương tiện dân sự, mà còn là những điểm tiếp vận quan trọng cho lực lượng quân sự trong khu vực. Xe bán tải, xe tải, xe cứu hộ, đội sửa chữa, máy phát điện, máy bay không người lái, thiết bị liên lạc cung cấp cho mặt trận đều cần nhiên liệu.

Hiện tại, UAV Geran hiện đại đang được sử dụng rộng rãi trong các đợt tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng của Ukraine, còn phiên bản cũ Geran-2 được sử dụng nhằm vào các mục tiêu cố định, dễ tổn thương hơn như trạm xăng, xe tải, nhà kho, điểm cung cấp địa phương và các cơ sở đường sắt.

"Kiev không còn tâm trạng để cười đùa nữa. Thay vì vui mừng và phấn khích trước tình trạng thiếu nhiên liệu tạm thời của Nga, họ đang vắt óc suy nghĩ cách đối phó với những khó khăn của chính mình. Và vấn đề chính là hầu như không có hàng người xếp hàng tại các trạm xăng. Bởi vì không có chỗ để xếp hàng và các trạm xăng đang cạn kiệt nguồn cung", tờ Tsargrad đăng tải.

Ukraine tuyên bố điểm nóng xung đột tại miền Đông

Báo Pravda.ua đăng tải, Bộ Tổng tham mưu AFU xác định trong tâm xung đột tại miền Đông hiện tại ở vùng Donetsk. Đã có 202 cuộc đụng độ được ghi nhận trên mặt trận, trong đó có 29 cuộc ở hướng Pokrovske và 23 cuộc ở hướng Slavyansk.

"Đối phương đã thực hiện 53 cuộc không kích sử dụng 161 quả bom dẫn đường, sử dụng 5.633 máy bay không người lái cảm tử để tấn công và thực hiện 2.176 cuộc tấn công vào các vị trí của AFU và khu dân cư của chúng ta”, Bộ Tổng tham mưu AFU thông tin.

Cụ thể, theo hướng Bắc-Slobozhansk và Kursk, phía Nga đã tấn công các vị trí phòng thủ của Ukraine 1 lần; theo hướng Nam-Slobozhansk - 11 lần; theo hướng Kupyansk - 3 lần; theo hướng Lymansk - 5 lần; theo hướng Slavyansk - 23 lần; theo hướng Kramatorsk - 1 lần; theo hướng Kostyantynivska - 11 lần; theo hướng Pokrovsk - 29 lần; theo hướng Oleksandrivska - 3 lần, theo hướng Hulyaipolsk- 12 lần và theo hướng Orekhosk - 3 lần.

Ngày 14/7, Quốc hội Ukraine (Verkhovna Rada) đã ủng hộ dự luật do Tổng thống Volodymyr Zelensky đệ trình về việc gia hạn thiết quân luật và huy động quân sự từ ngày 2/8 đến ngày 31/10/2026.

311 đại biểu quốc hội đã bỏ phiếu tán thành dự thảo luật "Về việc phê chuẩn Sắc lệnh của Tổng thống Ukraine "Về việc gia hạn thời hạn tổng động viên" số 15402.

Trước đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã gửi dự thảo luật đến quốc hội để gia hạn thiết quân luật và huy động quân sự thêm 90 ngày.

Dòng tia khiến châu Âu hứng chịu nắng nóng kéo dài

Các nhà nghiên cứu phát hiện hai kiểu mô hình dòng tia đang thúc đẩy hình thành các vòm nhiệt kéo dài ở châu Âu.

Dòng tia liên tục thay đổi có thể giữ không khí ấm phía trên châu Âu, dẫn đến các đợt nắng nóng kéo dài từ hai tuần trở lên. Theo Prevention Web, dòng tia là các dải gió tập trung ở tầng thượng quyển, di chuyển quanh Trái Đất ở Bắc và Nam bán cầu vị trí chính xác của chúng không cố định, có thể dịch chuyển về phía bắc hoặc nam và thay đổi hướng đi để phản ứng với sự thay đổi vị trí và cường độ của hệ thống thời tiết áp cao và áp thấp.

Theo New Scientist, do chỉ có dữ liệu khí quyển hàng ngày của khoảng 20 đợt nắng nóng kéo dài, Duncan Pappert, nghiên cứu sinh tại Đại học Bern ở Thụy Sĩ và đồng nghiệp Olivia Martius, mô phỏng 1.900 đợt nắng nóng ngắn ngày bằng mô hình khí hậu tiên tiến và phân tích. Họ phát hiện những giai đoạn nắng nóng này thường chịu ảnh hưởng từ hai kiểu mô hình khí quyển.

Trong cả hai loại, sóng Rossby đều thay đổi dòng tia vùng cực, vành đai gió mạnh trên cao ở khoảng 60 độ vĩ bắc. Sóng Rossby là những luồng sóng uốn lượn khổng lồ trong khí quyển và đại dương của Trái Đất, hình thành do sự tự quay của hành tinh và đóng vai trò cốt lõi trong điều hòa nhiệt độ toàn cầu bằng cách chuyển không khí ấm về phía vùng cực và không khí lạnh về phía xích đạo.

Ở kiểu 1, dòng tia trở nên lượn sóng hơn, uốn cong về phía bắc quanh nước Anh và Scandinavia trước khi đổi hướng về phía nam, tạo thành hình dạng giống chữ cái omega (Ω) trong bảng chữ Hy Lạp. Một rãnh áp cao bền vững hình thành trong khối chặn omega này, tạo điều kiện vòm nhiệt tồn tại dai dẳng phía trên Tây Âu. Thay vì phá vỡ rãnh, các cơn bão từ Đại Tây Dương tăng cường hoàn lưu xoáy áp thấp ở đầu khối omega, kéo không khí nóng từ vùng cận nhiệt đới lên phía bắc khi nó xoay tròn.

Trong kiểu 2, dòng tia di chuyển về phía vùng cực, sau đó hướng về phía bắc của Anh nhưng theo đường thẳng hơn, kéo theo rãnh áp cao hình thành phía trên châu Âu. Bão chuyển động men theo dòng tia, chuyển hướng các hệ thống áp thấp về phía bắc lục địa trong khi không khí nóng từ vùng cận nhiệt đới tràn vào từ phía nam.

Hai trường hợp nêu trên đều dẫn đến vòm nhiệt hoạt động không ngừng ở Tây Âu. Trên bề mặt Trái Đất, không khí di chuyển từ hệ thống áp cao đến các khu vực áp thấp. Khi không khí khô dồn từ trên cao xuống, nó bị nén lại và nóng lên, tương tự quá trình bơm lốp xe đạp. Không khí ẩm không thể bốc lên cao để tạo thành mây, vì vậy bầu trời trong xanh và ánh nắng liên tục làm nóng tầng khí quyển thấp hơn. Ánh nắng cũng nung nóng mặt đất, làm khô lớp đất và giảm bay hơi, tạo thành vòng lặp liên tục.

Hai kiểu mô hình dòng tia này là xu hướng phổ biến và không mang tính tuyệt đối. Theo Pappert, vòm nhiệt phía sau đợt nắng nóng kỷ lục hồi tháng 6 khiến khoảng 20.000 người chết ở châu Âu là kiểu 2 trước khi biến đổi thành kiểu 1. Đợt nắng nóng hiện nay tại châu Âu chủ yếu giống kiểu 1, với một rãnh áp thấp ở phía tây của rãnh áp cao phía trên châu Âu.

Các đợt nắng nóng kéo dài ít nhất một tuần nguy hiểm hơn so với sự kiện vài ngày vì cơ thể người chịu áp lực lâu hơn. Cơ sở hạ tầng như đập thủy điện và nông nghiệp cũng chịu ảnh hưởng. Việc hiểu rõ về mô hình khí quyển có thể giúp chuyên gia đưa ra cảnh báo sớm về đợt nắng nóng kéo dài, giúp người dân, doanh nghiệp và nhà chức trách có thêm thời gian chuẩn bị ứng phó.

Các đợt nắng nóng đang trở nên gay gắt, thường xuyên và kéo dài hơn do quá trình ấm lên toàn cầu đang nâng cao nhiệt độ nền. Theo nghiên cứu công bố năm 2022 trên tạp chí Nature Communications, nắng nóng ở châu Âu tăng nhanh gấp 3-4 lần so với những nơi khác ở vĩ độ trung bình của Bắc bán cầu như Mỹ hoặc Canada.

Một số nghiên cứu chỉ ra khối chặn áp cao liên quan đến dòng tia sẽ trở nên phổ biến và dai dẳng hơn ở châu Âu trong khi các mô hình khác cho thấy sự thay đổi. Dòng tia đang bắt đầu dịch chuyển về phía bắc, có thể mang lại điều kiện khô hơn ở miền nam châu Âu. Nếu kiểu mô hình 1 và 2 xuất hiện nhiều hoặc kéo dài hơn, nó sẽ gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế và sức khỏe con người.

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), cơ quan chuyên môn của LHQ về thời tiết, khí hậu và tài nguyên nước, cảnh báo thế giới cần chuẩn bị cho sự trở lại sắp tới của El Nino. Hiện tượng này có thể khiến thời tiết biến động mạnh. Không chỉ châu Âu, châu Á dự kiến cũng là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng, khi nắng nóng, hạn hán gia tăng có thể gây sức ép lớn lên nông nghiệp, lưới điện và nguồn nước.

Chính thức khởi công dự án siêu sân bay quốc tế quy mô 110 triệu khách/năm, vốn đầu tư hơn 328.000 tỷ đồng, dự kiến vận hành từ 2030

Ethiopia đã chính thức khởi công sân bay quốc tế Bishoftu với tổng vốn đầu tư 12,5 tỷ USD. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng trở thành sân bay lớn nhất châu Phi, có công suất thiết kế lên tới 110 triệu lượt hành khách mỗi năm.

Theo kế hoạch, sân bay quốc tế Bishoftu được xây dựng cách thủ đô Addis Ababa khoảng 40-45km. Dự án khởi công từ tháng 1/2026 và sẽ được triển khai theo nhiều giai đoạn. Công trình chính thức khởi công vào tháng 1/2026 và giai đoạn đầu dự kiến đi vào hoạt động năm 2030, với khả năng phục vụ 60 triệu hành khách mỗi năm, trước khi mở rộng lên 110 triệu lượt ở giai đoạn cuối.

Dự án được xem là hạt nhân trong chiến lược đưa Ethiopia trở thành trung tâm trung chuyển hàng không hàng đầu châu Phi và vươn tầm thế giới.

Quy mô ngang các sân bay lớn nhất thế giới

Theo kế hoạch, khi hoàn thành toàn bộ dự án, sân bay sẽ có 4 đường băng, 270 vị trí đỗ máy bay và công suất 110 triệu lượt khách mỗi năm, vượt xa mọi sân bay hiện có tại châu Phi.

Thiết kế của Bishoftu do Zaha Hadid Architects, hãng kiến trúc nổi tiếng với nhiều công trình biểu tượng trên thế giới, đảm nhiệm.

Với quy mô này, Bishoftu sẽ đứng ngang hàng với các sân bay bận rộn nhất toàn cầu. Theo bảng xếp hạng của ACI World năm 2025, sân bay Atlanta (Mỹ) phục vụ 106,3 triệu hành khách, Dubai đạt 95,2 triệu, còn Tokyo Haneda đón 91,7 triệu lượt khách.

Không chỉ là sân bay, mà là "thành phố sân bay"

Dự án không chỉ bao gồm nhà ga hành khách mà còn được quy hoạch thành một "thành phố sân bay" với khách sạn, khu thương mại, trung tâm logistics hàng không, khu vận tải hàng hóa và hệ thống giao thông kết nối tốc độ cao.

Theo Ethiopian Airlines, khoảng 80% lượng hành khách tại Bishoftu sẽ chỉ quá cảnh để nối chuyến đến các điểm đến khác, thay vì lưu trú tại Ethiopia. Điều này cho thấy sân bay được định vị trở thành một trung tâm trung chuyển quốc tế quy mô lớn, tương tự Dubai hay Doha.

Vì sao Ethiopia cần một sân bay mới?

Sân bay quốc tế Addis Ababa Bole, cửa ngõ hàng không lớn nhất Ethiopia hiện nay, đang đối mặt với tình trạng quá tải và gần như không còn dư địa mở rộng do bị bao quanh bởi khu đô thị.

Trong khi đó, Bishoftu được xây dựng trên khu đất rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng trong tương lai và đáp ứng nhu cầu tăng trưởng dài hạn của ngành hàng không.

Dự án cũng là một phần trong chiến lược Tầm nhìn 2035 của Ethiopian Airlines nhằm mở rộng mạng lưới toàn cầu. Hiện hãng hàng không quốc gia Ethiopia khai thác các chuyến bay tới hơn 160 điểm đến trong và ngoài nước, bao gồm cả vận tải hành khách và hàng hóa.

Hoàn thành theo nhiều giai đoạn

Theo kế hoạch, giai đoạn đầu của sân bay sẽ hoàn thành vào năm 2030 với công suất 60 triệu hành khách mỗi năm, đủ để đưa Bishoftu trở thành một trong những trung tâm hàng không lớn nhất thế giới ngay khi đi vào khai thác.

Ở giai đoạn cuối, công suất sẽ tăng lên 110 triệu hành khách mỗi năm, biến đây thành sân bay lớn nhất châu Phi.

Tổng vốn đầu tư của dự án ước tính 12,5 tỷ USD (tương đương 328.150 tỷ đồng). Ethiopian Airlines sẽ tự thu xếp khoảng 30% kinh phí, phần còn lại dự kiến huy động từ các tổ chức tài chính quốc tế.

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) đã cam kết tài trợ 500 triệu USD và đang phối hợp huy động thêm khoảng 8,7 tỷ USD để hỗ trợ dự án.

Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed Ali gọi đây là "dự án hạ tầng hàng không lớn nhất trong lịch sử châu Phi".

Đón đầu sự bùng nổ của hàng không châu Phi

Dự án Bishoftu được triển khai trong bối cảnh ngành hàng không châu Phi được dự báo tăng trưởng mạnh trong nhiều thập kỷ tới.

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), lượng hành khách hàng không tại châu Phi sẽ tăng trung bình 3,7%/năm trong giai đoạn 2023 đến 2043, tương đương tăng thêm khoảng 179 triệu lượt khách.

Trong khi đó, Air Transport Action Group ước tính ngành hàng không hiện đóng góp khoảng 75 tỷ USD cho GDP châu Phi và tạo ra 8,1 triệu việc làm. Đến năm 2043, các con số này có thể tăng lên lần lượt 190 tỷ USD và 16 triệu việc làm, mở ra dư địa lớn cho những trung tâm trung chuyển quy mô như Bishoftu.

5 nước mua dầu mỏ Nga nhiều nhất sẽ bị Mỹ áp thuế nặng

Phiên bản ban đầu đề xuất áp mức thuế tới 500% lên các nước mua dầu mỏ Nga. Nhưng theo phiên bản mới cập nhật, thuế quan sẽ được giảm xuống còn 'tối đa 100%' đối với năm nước nhập khẩu nhiều nhất.

Ông Trump lạc quan dự luật sẽ được thông qua

Ngày 15-7, báo India Today đưa tin: Quan hệ thương mại giữa Ấn Độ và Mỹ có thể đối mặt với phép thử mới sau khi Tổng thống Donald Trump bày tỏ ủng hộ dự luật trừng phạt sâu rộng nhằm vào Nga.

Phiên bản ban đầu của dự luật này cho phép áp thuế quan lên tới 500% đối với các quốc gia mua dầu mỏ của Nga. Nếu được thực thi, Ấn Độ - một trong những khách hàng mua dầu thô lớn nhất của Matxcơva - có thể trở thành tâm điểm trong chiến dịch gia tăng sức ép kinh tế mới nhất của ông Trump.

Nhà Trắng xác nhận với Hãng tin ANI rằng ông Trump ủng hộ dự luật này, trong lúc giới quan sát nghi ngờ về tương lai của dự luật sau khi Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Lindsey Graham - người bảo trợ - qua đời.

Dự luật có tên Đạo luật Trừng phạt Nga (Sanctioning Russia Act), sẽ trao cho tổng thống Mỹ quyền áp thuế quan thứ cấp rất cao đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia tiếp tục làm ăn với lĩnh vực năng lượng của Nga.

Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những biện pháp cứng rắn nhất của Mỹ nhằm cắt giảm nguồn thu từ dầu mỏ của Nga kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022.

Trước các phóng viên tại Nhà Trắng ngày 14-7, Tổng thống Trump bày tỏ lạc quan rằng dự luật sẽ được thông qua và trở thành luật.

"Điều này là để tưởng nhớ Lindsey. Đây là tâm huyết của ông ấy. Ông ấy mong muốn điều này hơn bất cứ điều gì. Các vị đều biết ông ấy đã tâm huyết với dự luật này như thế nào, và khả năng cao là nó sẽ được thông qua" - ông Trump nói.

Phiên bản cập nhật của dự luật: Giảm mức thuế từ 500% xuống còn 100%

Đầu ngày 15-7, Hãng tin Reuters cập nhật: Các thượng nghị sĩ Mỹ vừa công bố phiên bản sửa đổi của dự luật trừng phạt Nga do cố thượng nghị sĩ Lindsey Graham khởi xướng, trong đó giảm mức thuế dự kiến áp lên Trung Quốc, Ấn Độ và các nước khác nhập khẩu dầu khí của Nga so với đề xuất ban đầu.

Theo phiên bản mới, mức thuế quan thứ cấp có thể áp lên các nước thứ ba mua dầu và khí đốt tự nhiên của Nga được giảm xuống còn tối đa 100% đối với 5 nước nhập khẩu lớn nhất, thay vì mức 500% áp dụng đồng loạt như trong đề xuất trước đó.

Dự luật cũng cho phép ngoại lệ đối với các quốc gia nhập khẩu dưới 15% tổng lượng khí đốt tự nhiên xuất khẩu của Nga và đang có những bước đi đáng kể nhằm cắt giảm lượng nhập khẩu này. Nhật Bản, Pháp, Hungary và Bỉ là những nước nằm trong số này.

Theo các trợ lý tại Thượng viện Mỹ, 5 nước mua dầu thô Nga nhiều nhất là Trung Quốc, Ấn Độ, Slovakia, Hungary và Azerbaijan. Năm nước nhập khẩu khí tự nhiên của Nga nhiều nhất là Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hungary và Bỉ.

Dự luật được các thượng nghị sĩ của cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ ủng hộ, nhằm áp lệnh trừng phạt đối với các quan chức Nga, đồng thời sử dụng thuế quan để gây sức ép buộc Trung Quốc và Ấn Độ giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga.

Ông Graham đột ngột qua đời hôm 11-7. Chỉ một ngày trước đó, ông đã thông báo trong chuyến thăm Ukraine rằng ông đã đạt được thỏa thuận với Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc thúc đẩy dự luật, hơn một năm sau khi đề xuất.

Các trợ lý tại Thượng viện Mỹ cho biết dự luật hiện có 26 nghị sĩ đồng bảo trợ. Họ bày tỏ lạc quan về khả năng dự luật được thông qua. "Chúng tôi khá tự tin về triển vọng của dự luật" - một trợ lý nói.

Dự luật đã được sửa đổi so với phiên bản ban đầu do ông Graham, thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa từ bang South Carolina, và ông Richard Blumenthal, thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ từ bang Connecticut, đề xuất vào tháng 4-2025.

Dự luật cho phép áp lệnh trừng phạt đối với các tàu chở dầu của Nga cùng các tổ chức tài chính của Nga, bao gồm Ngân hàng Trung ương Nga, và các dự án năng lượng lớn của nhà nước như Yamal LNG và Arctic LNG 1, 2 và 3.

Ngoài ra, phiên bản mới còn bổ sung điều khoản cho phép Tổng thống Trump miễn áp dụng các lệnh trừng phạt nếu ông cho rằng điều đó phục vụ lợi ích quốc gia của Mỹ.

Chưa rõ dự luật này sẽ tiếp tục được điều chỉnh hay không.

Nguồn: Vnexpress; Dân Trí; Người Quan Sát; Tuổi Trẻ