Chiến sự Ukraine 22/5: Tình huống nghịch lý chưa từng có ở Zaporizhia

Sự kháng cự quyết liệt của lính dù Nga đã khiến Ukraine không thể ổn định khu vực Zaporizhia. Tuy nhiên, mối nguy hiểm đối với lực lượng Moscow vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt.

MiG-31I Nga mang tên lửa hạt nhân lần đầu diễn tập

Kênh Military Summary đưa tin, cuộc tập trận hạt nhân chung quy mô lớn giữa Nga và Belarus đang diễn ra với sự tham gia của hơn 64.000 binh sĩ, hơn 200 hệ thống tên lửa, 140 máy bay, 73 tàu chiến và 13 tàu ngầm. Lần đầu tiên phiên bản tiêm kích MiG-31I mang tên lửa siêu vượt âm Kinzhal (có khả năng gắn đầu đạn hạt nhân) được sử dụng trong các khoa mục của cuộc tập trận.

Đồng thời quân đội Nga (RFAF) cũng thử nghiệm tên lửa đạn đạo liên lục địa Sarmat. Tổng thống Nga Vladimir Putin xác nhận các phát triển cuối cùng của 2 dòng vũ khí tối tân gồm Poseidon và Burevestnik đã hoàn tất.

Quân đội Ukraine (AFU) tập kích đường không vào Nga với tổng cộng 121 UAV, trong đó nhà máy lọc dầu Saratov bị đánh trúng và bốc cháy. Nga đáp trả bằng 117 UAV, nhằm vào Dnipro, Kharkov, Chuhuiv.

Trên thực địa, quân đội Ukraine giành được lợi thế ở cánh tây Zaporizhia. Ngược lại, lực lượng Moscow siết chặt vòng vây gần Huliaipole trên cánh đông, tiếp tục tiến công, mở rộng vùng kiểm soát, đồng thời gây sức ép rất mạnh lên Velyka Novosilka và các làng lân cận.

Ở Pokrovsk - Chasov Yar, RFAF giành được những thắng lợi nhỏ, trong khi tại Kharkov, họ cũng chiếm được các khu định cư mới, quân đội Ukraine phản công.

Ukraine tập kích các nhà máy lọc dầu của Nga hơn 150 lần

Theo dữ liệu do hãng truyền thông Vot Tak có trụ sở tại Ba Lan tổng hợp, quân đội Ukraine đã tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga 158 lần kể từ khi Moscow phát động cuộc chiến toàn diện ở Ukraine vào năm 2022.

Thống kê này, được công bố vào ngày 21/5, xuất hiện trong bối cảnh Kiev tiếp tục gia tăng tần suất các cuộc tấn công vào các cơ sở dầu mỏ của Nga nhằm làm suy yếu khả năng tiếp tục tiến hành chiến tranh của Moscow. Kiev coi các cơ sở năng lượng là mục tiêu quân sự hợp lệ, vì chúng cung cấp nhiên liệu và nguồn tài chính cho cỗ máy chiến tranh của Điện Kremlin.

Theo Vot Tak, quân đội Ukraine, thông qua sự kết hợp giữa các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV được phát động trong suốt cuộc chiến toàn diện, đã tập kích ít nhất 24 trong số 33 nhà máy lọc dầu của Nga có khả năng chế biến từ 1 triệu tấn dầu mỗi năm trở lên. Các con số này bao gồm tất cả những nhà máy lọc dầu lớn nằm trong khu vực châu Âu của Nga.

Kyiv Independent chưa thể xác nhận ngay lập tức báo cáo này.

Những số liệu mới nhất được đưa ra sau hàng loạt vụ tập kích của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu trong những ngày gần đây. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận lực lượng Kiev đã tấn công nhà máy lọc dầu Syzran của Rosneft vào đêm 21/5.

Một ngày trước đó, Ukraine đã đánh phá một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga gần thị trấn Kstovo, tỉnh Nizhny Novgorod, theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, đánh dấu vụ tấn công thứ hai được báo cáo vào địa điểm này trong vòng một tuần.

Vot Tak lưu ý rằng vụ tấn công vào nhà máy lọc dầu Syzran đánh dấu lần thứ 11 như vậy, sau các nhà máy lọc dầu Ryazan và Saratov, mỗi nhà máy đã bị tấn công 15 lần khác nhau.

Ông Zelensky ngày 21/5 cũng tuyên bố UAV Ukraine đã tấn công trụ sở Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) tại Kherson, khu vực do Moscow đang kiểm soát.

“Một sở chỉ huy của các sĩ quan FSB Nga đã bị tấn công, và một hệ thống phòng không Pantsir-S1 đã bị phá hủy”, ông Zelensky thông báo.

Ông Zelensky cho biết cuộc tấn công nói trên đã gây ra khoảng 100 thương vong cho phía Nga, bao gồm các binh sĩ thiệt mạng và bị thương, đồng thời nhắm mục tiêu vào làng Henicheska Hirka, gần bờ biển Azov.

Theo Tổng thống Zelensky, lực lượng đặc nhiệm thuộc Trung tâm Tác chiến Đặc nhiệm “A” của Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã thực hiện cuộc tấn công này.

Tình huống nghịch lý chưa từng có ở Zaporizhia

Theo kênh Readovka, sự kháng cự quyết liệt của Sư đoàn dù xung kích cận vệ số 7 RFAF đã làm thất bại kế hoạch của Ukraine nhằm ổn định khu vực cánh đông Zaporizhia.

Một tình huống nghịch lý đã diễn ra ở các khu vực phía đông và phía tây của mặt trận Zaporizhia. Mặc dù Kiev đã đưa ra những tuyên bố được cho là "sai lệch" về thành công trong các trận chiến chống lại Sư đoàn 7 RFAF gần Stepnogorsk, nhưng tình hình thực tế đối với họ lại không mấy khả quan.

Ưu thế về quân số cục bộ mà AFU đạt được trong chiến dịch chống lại mũi nhọn tác chiến phía đông bắc Orekhov của lực lượng Moscow đã mang lại một số kết quả. Họ tiến hành giao tranh trực tiếp tại phần lớn Stepnogorsk và phần phía nam ngôi làng Primorskoye liền kề.

Tuy nhiên, các đơn vị Kiev, được tăng viện bởi lực lượng đặc nhiệm thuộc Tổng cục Tình báo quốc phòng (GUR), không thể hoàn thành mục tiêu chính của mình. Họ gần như bất lực trong việc đánh bật lính dù Nga khỏi thành phố, và do đó, mục tiêu tiến đến tuyến Kamenskoye - Lobkovoye - Stepovoye - Malyye Shcherbaki - Shcherbaki đã không đạt được.

Ngay cả việc điều thêm quân từ Pokrovskoye và sự tham gia của lực lượng đặc nhiệm GUR cũng không thể giải quyết được vấn đề, kết quả đạt được rất hạn chế so với cái giá phải trả quá đắt. Dù vậy, Bộ chỉ huy Kiev vẫn tiếp tục đưa thêm nhiều lực lượng vào tham chiến, hy vọng giành được thắng lợi nhanh chóng.

Nói cách khác, Ukraine đang rất vội vàng, điều này được thể hiện qua việc họ sẵn sàng bỏ qua tổn thất ngay cả đối với lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ của GUR.

Lý do của sự vội vàng này là gì? Có thể giả định rằng mục tiêu chính của Bộ chỉ huy Kiev không chỉ là tiến tới tuyến đã định mà còn phải làm được điều đó một cách nhanh chóng, cho phép tái triển khai các đơn vị đã tham chiến trước đó để chống lại Sư đoàn 7 RFAF nhằm tăng viện cho nhóm bảo vệ các làng Verkhnyaya Tersa và Vozdvizhevka.

Tuy nhiên, do các làng này đã rơi vào tay Nga và tuyến phòng thủ dọc sông Gaichur bị chọc thủng, nên cơ hội cho lực lượng Kiev coi như đã hết. Có thể kế hoạch ban đầu là đánh bại lính dù Nga, sau đó là tái triển khai ngay lập tức các lực lượng sang bờ tây sông Gaichur để cứu vãn tình hình ở Verkhnyaya Tersa và Vozdvizhevka.

Nhưng, AFU không thể "bóp nghẹt" tình hình ở Stepnogorsk, và Tập đoàn quân cận vệ số 5 RFAF đã tiến nhanh về phía quốc lộ T-04-08, xâm nhập vào vành đai bên trong hệ thống công sự dã chiến phía sau Verkhnyaya Tersa, khiến các chiến hào của Ukraine đã xây dựng trước đó trở nên vô dụng một phần.

Nói chung, dựa vào giải pháp "nhanh chóng" cho hai vấn đề lớn cùng một lúc, Kiev thực tế đã không đạt được cả hai, mà phải trả giá rất đắt cho nỗ lực này.

Cần lưu ý, tất cả những điều trên không có nghĩa là mọi sự đã kết thúc. Sư đoàn 7 RFAF kiên cường giao chiến với một đội quân đông hơn và được huấn luyện bài bản. Trong tình hình cực kỳ khó khăn hiện nay, không thể nói chắc chắn rằng lính dù Nga sẽ có thể chiếm lại các vị trí đã mất ở Stepnogorsk và vùng lân cận trong thời gian ngắn, vì Ukraine tiếp tục áp đảo khu vực chiến đấu bằng bộ binh. Nhưng các binh sĩ Sư đoàn 7 RFAF đã làm tất cả những gì có thể.

Kênh Rybar cung cấp thêm một góc nhìn khác về tình hình ở cánh tây Zaporizhia, bằng chứng về tình hình xấu đi lại xuất hiện, lần này là từ Malaya Tokmachka. Theo hình ảnh giám sát khách quan, sự hiện diện của binh sĩ Ukraine đã được phát hiện ở phía nam trại giam và UAV Nga đang cố gắng đánh bật họ.

Hầu hết diện tích Malaya Tokmachka đang nằm dưới sự kiểm soát của AFU hoặc là "vùng xám" với sự hiện diện rải rác của binh sĩ cả hai phía. Và, giống như các tuyến đường tiếp cận phía nam khác đến Orekhov, nó là một chướng ngại vật rất khó vượt qua.

Xét đến việc hoạt động của UAV Ukraine gia tăng đáng kể ở các khu vực phía nam tiền tuyến trong vài tuần qua, cũng như việc nhắm mục tiêu có hệ thống vào các trạm xăng và phương tiện của Nga trên tuyến đường bộ đến Crimea, điều này cho thấy Bộ chỉ huy Kiev đang có kế hoạch tấn công.

Nga tiếp tục giành thắng lợi ở Kharkov

Một lần nữa, các báo cáo từ khu vực Burluk thuộc mặt trận Kharkov cho thấy những thành công của Cụm tác chiến phía Bắc RFAF. Việc giải tỏa làng Shesterovka, nằm phía nam thành phố Vovchansk, đã được Bộ Tổng tham mưu Nga công bố.

Tại tuyến Verkhnyaya Pisarevka - Simonovka, lực lượng Moscow đã giao tranh khá lâu trong các vành đai rừng và khu vực nhiều cây cối phía đông sông Seversky Donets, đang cố gắng tiến xa hơn về phía nam hướng tới Bugayevka.

Với việc chiếm được ngôi làng nhỏ Shesterovka, binh sĩ Nga phải đối mặt với một tình thế khó xử: hoặc phát động các cuộc đột phá xa hơn về phía đông qua các khe núi, hoặc tiếp tục tiến công trên một mặt trận rộng hơn về phía nam. Điều này sẽ cho phép họ tiến gần hơn đến các điểm vượt sông gần Staryi Saltiv. Các tuyến đường tiếp tế của AFU phụ thuộc vào chúng, không chỉ ở khu vực Burluk mà còn một phần ở khu vực Kupyansk.

Do đã hiểu rõ các mối đe dọa đang nổi lên, nên các cuộc phản công là điều dễ hiểu, Ukraine có lực lượng dự bị ở đó.

Một khu vực tiềm ẩn nguy hiểm khác vẫn là vùng lân cận Ternovaya, nơi mà, bất chấp nhiều cuộc tấn công bằng UAV và pháo phản lực nhiệt áp của Nga, vẫn còn một lượng lớn các đơn vị AFU tập trung trong rừng. Họ có thể phát động một cuộc tấn công mới về phía Staritsa hoặc cố gắng vượt biên giới gần làng Sereda.

Ukraine đặt mục tiêu gây thương vong cho 200 binh sĩ Nga trên mỗi km2

Mục tiêu chiến lược của Ukraine là gây thương vong cho quân đội Nga lên đến 200 người trên mỗi km2 lãnh thổ tiến công, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết trong một cuộc họp báo kín ngày 16/5.

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh có thông tin cho rằng đầu năm nay, Ukraine đã tạm thời giành được thế chủ động trên chiến tuyến, tái chiếm nhiều lãnh thổ hơn so với số lãnh thổ bị mất vào tay quân đội Nga lần đầu tiên sau khoảng 10 tháng.

Trong khi Nga mất 67 binh sĩ trên mỗi km2 lãnh thổ tiến công trong tháng 10/2025, con số này đã tăng lên 165 vào tháng 1, 244 vào tháng 2, 254 vào tháng 3 và 179 vào tháng 4, theo ông Fedorov.

"Tình hình trên thực địa xác nhận rằng Ukraine đã thành công trong việc làm chậm đáng kể bước tiến của đối phương và đang dần giành lại thế chủ động", Bộ trưởng Fedorov nói.

Tổng tư lệnh quân đội Ukraine, Oleksandr Syrsky, cho biết vào ngày 20/5 rằng kể từ đầu năm, Nga đã mất 141.500 quân nhân, trong đó hơn 83.000 người thiệt mạng.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết vào ngày 10/3 rằng "trong số 100% tổn thất của Nga, 62% là người chết và 38% là người bị thương", trích dẫn các đánh giá tình báo, tỷ lệ gần 2:1.

Số liệu mới nhất của Tướng Syrsky cho thấy tỷ lệ thương vong của Nga thấp hơn một chút: 58% thiệt mạng, 42% bị thương.

Bộ Tổng tham mưu Ukraine không tiết lộ tổn thất của mình trong cuộc chiến, viện dẫn lý do bí mật quân sự.

Một báo cáo của CSIS vào tháng 1 cho biết Ukraine có thể đã chịu tổn thất từ 500.000 đến 600.000 thương vong từ tháng 2/2022 đến tháng 12/2025, trong đó ước tính có từ 100.000 đến 140.000 người thiệt mạng trong chiến đấu.

Phía Nga không bình luận về các con số thống kê do Ukraine công bố.

Bắc Kinh “mặt trời lạnh” của thế giới

Chỉ vài ngày sau chuyến thăm của Donald Trump, đến lượt Vladimir Putin đến Trung Quốc. Một bên tìm đối thoại, bên kia tìm chỗ dựa - nhưng cả hai đều phải đến Bắc Kinh. Từ thương mại, năng lượng đến an ninh quốc tế, Tập Cận Bình đang đặt Trung Quốc vào vị trí của một cực quyền lực mới : hấp dẫn, khó thay thế, nhưng không là đồng minh.

Quan hệ Nga-Trung : Vladimir Putin trong thế yếu trước Tập Cận Bình

Le Figaro nhắc lại, hồi năm 2000 một Vladimir Putin khuôn mặt còn tròn trịa đã chụp ảnh chung với một cậu thiếu niên bên hồ Bắc Hải trong chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên. Một phần tư thế kỷ sau, là một tổng thống Nga hốc hác bên cạnh cậu bé đã trở thành kỹ sư tốt nghiệp một đại học Matxcơva.

Báo chí Nga làm đậm sự kiện này để nhấn mạnh mối quan hệ lâu năm giữa Putin và Trung Quốc. Trong lúc chế độ cộng sản bắt đầu hòa dịu lại với Mỹ, Nga muốn siết chặt tay với người khổng lồ châu Á cần thiết hơn bao giờ hết trong cuộc chiến tranh với Ukraina, đặc biệt là thương lượng về đường ống dẫn khí đốt Xibêri. Reuters dẫn nguồn tin tình báo châu Âu cho biết Trung Quốc còn huấn luyện trên 200 binh sĩ Nga năm ngoái, một số đã được đưa sang chiến trường Ukraina.

Tuy nhiên phía sau những tuyên bố hùng hồn, là tâm lý bất mãn của nước láng giềng từ lâu là thù địch. Theo Financial Times, vài ngày trước Tập Cận Bình từng nói nhỏ với Donald Trump là Vladimir Putin có thể sẽ phải « hối tiếc » về « chiến dịch quân sự đặc biệt » đối với Kiev. Bắc Kinh kịch liệt đính chính thông tin này.

Nga tìm lối thoát qua năng lượng, Trung Quốc tiếp tục ép giá

Những khác biệt chiến lược cũng thấy rõ về Trung Đông : trong khi Matxcơva lợi dụng được giá dầu tăng cao nhờ đóng cửa vùng Vịnh, Bắc Kinh cho rằng cần « khẩn cấp chấm dứt chiến tranh », vì phân nửa lượng dầu được cung cấp là từ khu vực này. Vào lúc eo biển Hormuz bị phong tỏa, Putin tranh thủ hoàn tất thỏa thuận về dự án quy mô Power of Siberia 2, nhằm đưa 50 tỉ mét khối khí đốt sang Trung Quốc mỗi năm thông qua Mông Cổ.

Dự án này dậm chân tại chỗ từ nhiều năm qua vì đối tác Trung Quốc ép giá. Matxcơva cũng nhân cuộc khủng hoảng Iran đã tăng xuất khẩu dầu thô sang Trung Quốc khi Ấn Độ có lúc bị trừng phạt của Mỹ nhắm đến. Vũ khí năng lượng hỗ trợ được Putin đôi chút trong một tương quan lực lượng mà Matxcơva luôn ở thế yếu, bị cuốn vào quỹ đạo Trung Quốc. Tuy thương mại song phương đạt kỷ lục 228 tỉ đô la, xuất khẩu của Nga vào Hoa lục chỉ chiếm được chưa đầy 5 % thị phần, bị Đông Nam Á, châu Âu và Hoa Kỳ bỏ xa.

Bộ Chính trị Trung Quốc đang thận trọng xem xét dự án, vì muốn đa dạng hóa nguồn cung, hơn nữa đang có dự trữ chiến lược quan trọng. Thông cáo chung có đề cập đến nhưng không tiết lộ đột phá nào trong « quan hệ đối tác không giới hạn » giữa gấu và rồng.

Trump rồi Putin : Mọi ngả đường đều hướng đến Bắc Kinh

Trong bài xã luận, Le Figaro nhận định vài ngày sau khi đón tiếp Donald Trump ở Bắc Kinh, Tập Cận Bình lại tiếp Vladimir Putin với nghi thức tương tự. Tuy nhiên một bên là chuyến thăm chính thức đầu tiên từ 9 năm qua, với giọng điệu tôn trọng và những lời khen ngợi của tổng thống Mỹ nhưng ít có kết quả cụ thể ; bên kia là một người thân cận đến thăm lần thứ 25, ký kết khoảng 40 thỏa thuận, nhưng không che giấu được sự phụ thuộc.

Điểm chung của hai sự kiện : đế quốc Trung Hoa lại là trung tâm thế giới. Trước đó từ một năm qua là chủ tịch EU Ursula von der Leyen, thủ tướng Ấn Độ Modi, tổng thống PhápEmmanuel ¬Macron, các thủ tướng Mark Carney, Keir Starmer, ¬Friedrich Metz của Canada, Anh, Đức… Tất cả bị thu hút bởi thi trường khổng lồ mà các nước đều muốn làm ăn đồng thời tự vệ trước năng lực sản xuất thừa, khả năng sáng tạo của đối tác tiềm năng, thế độc quyền đất hiếm không thể bỏ qua, quân sự được nâng cấp một cách đáng ngại…Chưa kể khả năng đương đầu với Mỹ và đường lối ngoại giao độc lập, tỏ ra là một cực ổn định.

Người ta thấy rằng tương quan lực lượng giữa Trump và Tập đã thay đổi, dù đến nay sức mạnh đôi bên vẫn cách biệt. Nền kinh tế và quân sự thứ nhì thế giới đã là một ngôi sao mà hành tinh khác xoay quanh. Nhưng đó là một mặt trời lạnh lẽo, không muốn có kẻ thù và cũng không nhận đồng minh. Tập Cận Bình nổi bật trên trường quốc tế vì ông ta có « những lá bài » trong tay, nói theo kiểu Donald Trump, và đã trắc nghiệm Mỹ về vấn đề Đài Loan với ít nhiều thành công. Tuy vậy Tập không tìm cách soán ngôi hiến binh quốc tế, thay vào đó là lợi dụng sự sa sút của phương Tây để tháo gỡ những cản ngại cho sự cất cánh của mình. Trong thế thượng phong này, Trung Quốc không đưa ra được mô hình nào, đó chính là sự hạn chế của Bắc Kinh.

Đài Loan chông chênh trước những tín hiệu từ Washington

Về phía Đài Bắc, Le Figaro cho rằng « Nguy cơ bị Mỹ bỏ rơi khiến tổng thống Đài Loan yếu thế hơn ». Đảo quốc 23 triệu dân trông cậy vào sự ủng hộ của Hoa Kỳ, nhưng khi trả lời Fox News sau chuyến thăm Trung Quốc, tổng thống Mỹ tỏ ra dè dặt về thương vụ lịch sử bán vũ khí 14 tỉ đô la. Nhưng Donald Trump dường như còn nói theo luận điệu tuyên truyền của Bắc Kinh, coi ông Lại Thanh Đức (Lai Ching Te) như nhân tố gây rối.

Đây là cú đòn nặng nề cho tổng thống Đài Loan dù ông đã cố gắng tăng cường mối quan hệ với chính quyền Trump. Đài Bắc cam kết tăng ngân sách quốc phòng, ủng hộ đầu tư của các doanh nghiệp chiến lược vào Hoa Kỳ đặc biệt là TSMC, viên ngọc kỹ nghệ của Đài Loan, sản xuất các chip bán dẫn tân tiến nhất thế giới. Theo ông Christian Whiton, cựu cố vấn bộ ngoại giao trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Đài Bắc đã chọn sai người trung gian, đồng minh và cơ quan vận động hành lang. Nhà chính trị học Lev Nachman cho rằng đảng Dân Tiến gặp khó khăn cho đến cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ.

Bắc Kinh không thắng, nhưng những lời của tổng thống Mỹ có ảnh hưởng chính trị lớn trong khi lòng tin của người Đài Loan vào đồng minh chủ chốt đã giảm đi. Trung Quốc hy vọng lợi dụng sự chia rẽ ở đảo quốc để « thống nhất » mà không phải bắn một phát súng nào, và các tuyên bố của Trump khiến Dân Tiến lao đao. Tổng thống Lại Thanh Đức tuy vậy vẫn giữ hy vọng mong manh về một cuộc điện đàm với Donald Trump – nếu có, sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 2016. Vào thời đó, cuộc nói chuyện 10 phút với bà Thái Anh Văn khiến cả Quốc dân đảng lẫn Dân Tiến đều tin tưởng Hoa Kỳ hơn.

Châu Âu giữa ba cực quyền lực

Về phần châu Âu, nhà chính trị học François Heisbourg cảnh báo trên Le Figaro « Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nga đều coi châu Âu là con mồi ». Đối với JD Vance, châu Âu là một tập hợp các quốc gia phi dân chủ mà ông muốn thay đổi sâu sắc và để tự chịu trách nhiệm an ninh. Với Nga, châu Âu là nơi để bành trướng sang, và đối với Trung Quốc, là con mồi cả về kinh tế, thương mại lẫn ý thức hệ.

Trước ba kẻ săn mồi này, châu Âu ở thế thủ và biết cách hành động. Đe dọa « bazooka » thương mại đã ngăn được tham vọng của Trump ở Groenland, châu Âu xử trí đại dịch Covid tốt hơn Hoa Kỳ, Trung Quốc hay Nga. Tại Ukraina, châu Âu đã thay chân người Mỹ, và mười mấy nước hợp tác với Pháp và Anh trong vấn đề răn đe nguyên tử. Châu lục tiến lên thông qua các liên minh tình nguyện – năm, bảy nước mở đầu và các nước khác đi theo.

NATO lo cho kỷ nguyên không còn chiếc dù Mỹ bảo vệ

Cũng theo Le Figaro, « châu Âu đang đứng trước thách thức Mỹ rút dần khỏi NATO ». Những đe dọa của chính quyền Trump đang được cụ thể hóa trong bối cảnh chiến tranh Trung Đông tiêu thụ số vũ khí tương đương nhiều năm sản xuất của Mỹ. Số lượng 80.000 lính viễn chinh trú đóng ở châu Âu bị giảm dần. Viễn cảnh này sẽ khiến cuộc thảo luận của ngoại trưởng 32 quốc gia thành viên NATO tại Helsingborg (Thụy Điển) trong hai ngày 21 và 22/05 thêm phần kịch tính.

Châu Âu đang hoang mang sau khi Donald Trump quyết định rút 5.000 quân nhân Mỹ khỏi Đức để trả đũa phát biểu của thủ tướng Friedrich Merz, hủy bỏ việc triển khai một tiểu đoàn trang bị hỏa tiễn Tomahawk. Bất ngờ còn lớn hơn khi Washington hoãn việc điều động một lữ đoàn 4.000 lính Mỹ đến Ba Lan. Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara đầu tháng Bảy hứa hẹn sẽ còn gay go hơn. Pháp và Đức không từ chối việc san sẻ gánh nặng quốc phòng, nhưng khó chấp nhận những lời lăng mạ của Donald Trump, coi Liên minh Bắc Đại Tây Dương là « cọp giấy ». Việc rút 5.000 trong tổng số 36.000 quân Mỹ ở Đức không gây lo ngại bằng lỗ hổng tạo ra bởi sự thiếu vắng hỏa tiễn Tomahawk, mà cựu lục địa sẽ phải mất nhiều năm mới có được khả năng tấn công tầm xa.

Tomahawk có thể đánh vào những mục tiêu đến 2.500 kilomet, là trụ cột trong chiến lược răn đe đối với Matxcơva. Một nguồn tin quân sự cho biết phải mất 10 năm để triển khai hỏa tiễn loại này, còn mối đe dọa từ Nga có thể trở thành sự thật trước năm 2030. Nhưng Mỹ đã dùng hết 1/3 kho hỏa tiễn tầm xa trong chiến tranh với Iran, theo tính toán của CSIS. Trong khi đó Les Echos quan tâm đến việc « Nga dương oai giễu võ, loan báo cuộc tập trận chưa từng thấy của lực lượng nguyên tử », nhằm tái khẳng định vị thế đại cường, xóa mờ sự yếu kém sau 5 năm sa lầy ở Ukraina.

Khi « công xưởng thế giới » trở thành đối thủ của châu Âu

Trên lãnh vực kinh tế, xã luận của Libération nhấn mạnh « Báo động đỏ ». Trung Quốc đang ở thế mạnh nhờ được châu Âu chuyển giao công nghệ ồ ạt trong những thập niên vừa qua, để đối lấy việc dịch chuyển sản xuất sang Hoa lục, nơi có lực lượng lao động giá rẻ và không thể phản đối dưới chế độ độc tài. Đặc biệt trong ngành hàng không và nguyên tử dân sự, tập đoàn Pháp EDF chuyển giao một cách dễ dãi các công nghệ giúp Bắc Kinh phát triển hệ thống nhà máy điện hạt nhân cũng như xe hơi. Và giờ đây châu Âu phải trả gá, trở thành nạn nhân bị công nghiệp Trung Quốc hùng mạnh tấn công.

Riêng trong ngành xe hơi, có thể nói đó là một cuộc khủng hoảng toàn diện. Ngành kỹ nghệ châu Âu đang bị « công xưởng thế giới » nghiền nát, nhất là xe điện, do Trung Quốc kiểm soát nguồn cung cấp các đất hiếm và ba phần tư thị trường bình điện. Phản ứng có phần muộn màng, năm 2024 châu Âu quyết định vào áp thuế lên tới 37,6 % đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc. Nhưng Bắc Kinh đã có ý tưởng tuyệt vời : thiết lập quan hệ đối tác với các hãng xe châu Âu để sản xuất tại địa phương, và nhờ đó tránh được thuế quan. Đây chính là mục đích phía sau sự hợp tác được công bố tuần này giữa công ty Trung Quốc Dongfeng và công ty Pháp Stellantis.

Từ Matxcơva đến Teheran : Những bóng ma đang đe dọa

Không chỉ có Nga. Libération báo động « Iran là mối đe dọa dai dẳng cho châu Âu về khủng bố ». Từ đầu cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran, châu lục đã lo ngại và hôm qua, thứ Tư, Vệ binh Cách mạng dọa sẽ mở rộng chiến tranh ra ngoài vùng Trung Đông. Vệ binh Cách mạng có ngân sách chính thức 10 tỉ đô la, với ít nhất 125.000 thành viên có đủ phương tiện để phá rối, chưa kể nguồn tiền từ những giao dịch ngầm, và các lực lượng dân quân tay sai.

Teheran coi Pháp là « một trong những chiếc nôi » của phong trào « Phụ nữ, cuộc sống, tự do ». Một lý do nữa khiến nước Pháp thế tục bị chế độ thần quyền thù địch, là sự hiện diện của một phần gia tộc cựu vương Pahlavi và phong trào Moudjahidine trên đất Pháp. Tình báo Pháp từng ngăn chận được một số vụ khủng bố, như tháng 6/2018 Teheran định đánh bom một cuộc mít-tinh đông người của đối lập Iran. Các cơ sở của người Do Thái tại châu Âu cũng bị nhắm đến.

Bên cạnh các lực lượng ủy nhiệm như dân quân Shia, Hezbollah ở Liban, Houthi ở Yemen, Iran còn dựa vào một mạng lưới các cá nhân tuyển mộ theo kiểu dây chuyền. Do đó, đôi khi có tới bốn, năm, hoặc thậm chí sáu cấp độ giữa người ra lệnh tấn công và người thi hành, vốn có thể hoàn toàn không biết mình đang làm việc cho ai. Một số lực lượng ủy nhiệm mà Vệ binh Cách mạng sử dụng gần đây là mạng lưới tội phạm ở Thổ Nhĩ Kỳ. Mediapart và European Investigative Collaborations cho biết đã phát hiện được các nhóm khủng bố, tội phạm hình sự chuẩn bị ám sát các thành viên trong cộng đồng Do Thái ở Đức và Pháp, thậm chí còn nhắm đến đoàn vận động viên Olympic của Israel.

'Kế hoạch B' chống Nga của châu Âu đáng vứt vào thùng rác

Theo tờ Junge Welt của Đức, việc Tổng thống Donald Trump quyết định rút bớt quân Mỹ khỏi châu Âu đã làm suy yếu nghiêm trọng chiến lược của NATO chống lại Nga và Trung Quốc, khiến giới lãnh đạo “Lục địa già” lo lắng trước viễn cảnh không mấy tốt đẹp trong cuộc chiến chống Nga.

Tờ báo chỉ ra tin tức về việc rút 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức và hủy bỏ việc triển khai 4.000 binh sĩ đến Ba Lan đã gây chấn động ở các nước Baltic và nếu việc giảm quân số của Mỹ tiếp tục diễn ra, chiến lược chiến tranh chống lại Nga và Trung Quốc sẽ tan biến.

Tờ báo này cũng lưu ý ngay cả ở nước Đức, một trong những đầu tàu của NATO ở châu Âu, niềm tin vào một chiến thắng trước Nga của Đức chỉ dựa trên cơ sở của “sự mê tín”.

“Việc rút quân Mỹ khỏi châu Âu sẽ làm suy yếu chiến lược của NATO chống lại Nga và Trung Quốc. Liên minh này đang phải vật lộn để duy trì tâm lý chống Nga trong khu vực và các cuộc đàm phán Mỹ-Trung đang làm dấy lên những nghi ngờ trong giới tinh hoa chính trị”, Junge Welt cảnh báo.

“Tại Đức, chứng cuồng tín bài Nga đã nhiều lần đẩy tầng lớp cầm quyền đến bờ vực tự hủy diệt, niềm tin vào chiến thắng trước Nga dựa trên sự mê tín, đặc biệt là ở Đức”, bài báo nêu rõ.

Ngoài tờ Junge Welt của Đức, các ấn phẩm khác của châu Âu cũng có các bài viết về chủ đề xây dựng một cơ cấu hiệu quả trong cuộc chiến chống Nga, trong bối cảnh không thể dựa vào một nước Mỹ không chắc chắn và không đáng tin cậy.

Trong số đó, tờ "The Economist" của Anh đặc biệt lưu ý Liên minh châu Âu (EU) hiện đang khẩn trương cố gắng xây dựng một “Kế hoạch B”, mà trong đó, họ sẽ đối đầu với Nga mà không có sự tham gia của Mỹ.

Phương án khả thi nhất là xây dựng một Lực lượng Viễn chinh, tức là một liên minh quân sự giữa Anh với các quốc gia Bắc Âu và Baltic với trụ sở đặt gần London.

Liên minh này có khả năng thu thập thông tin tình báo và liên lạc, có thể hoạt động mà không cần sự đồng thuận tuyệt đối của tất cả các thành viên NATO.

Tuy nhiên, bài báo nhấn mạnh rằng, vấn đề chính là nó không bao gồm Pháp, Đức và Ba Lan, trong khi bản thân Anh lại thiếu nguồn lực. Nếu thực thi theo hướng này thì có thể nói rằng, bản “Kế hoạch B” hời hợt này chỉ đáng vứt vào sọt rác.

Tuy nhiên, nếu mời thêm các cường quốc NATO ở châu Âu như: Pháp, Đức, Italia…, tham gia vào liên minh thì chắc chắn sức mạnh của nó sẽ được nâng cao nhưng London sẽ mất đi vai trò lãnh đạo.

Như vậy, bản “Kế hoạch B” này dù diễn ra theo kịch bản nào thực sự cũng không đáng tin cậy như chính nước Mỹ, bởi nếu chỉ dựa vào các nước châu Âu vốn cũng đang kiệt quệ, không nước nào có đủ năng lực và sức mạnh để làm thủ lĩnh, thì liên minh chống Nga này cũng sẽ nhanh chóng sụp đổ.

Chiến sự Trung Đông ngày 84: Rộ tin Lãnh tụ tối cao Iran ra chỉ thị về kho uranium; Ngoại trưởng Mỹ lên tiếng về NATO và đàm phán

Rộ tin Lãnh tụ tối cao Iran ra chỉ thị về kho uranium; Mỹ tiếp tục chỉ trích NATO về vấn đề Iran; Ông Rubio nói có “tín hiệu tích cực” về khả năng đạt thỏa thuận Mỹ - Iran.

Reuters: Lãnh tụ tối cao Iran ra chỉ thị về kho uranium

Hãng Reuters ngày 21-5 dẫn 2 nguồn tin Iran (yêu cầu không tiết lộ danh tính) cho biết Lãnh tụ tối cao Iran - ông Mojtaba Khamenei đã ban hành chỉ thị nhấn mạnh rằng kho dự trữ uranium làm giàu của nước này không được chuyển ra nước ngoài.

Một trong hai nguồn tin nói rằng: “Chỉ thị của lãnh tụ tối cao, cũng như sự đồng thuận trong giới lãnh đạo, là kho dự trữ uranium làm giàu không được rời khỏi lãnh thổ Iran”.

Các nguồn tin cho biết giới chức cấp cao Iran tin rằng việc chuyển vật liệu này ra nước ngoài sẽ khiến nước này dễ tổn thương hơn trước các cuộc tấn công trong tương lai từ Mỹ và Israel.

Họ cũng cho biết tại Iran đang tồn tại “sự nghi ngờ sâu sắc” rằng việc tạm ngừng giao tranh chỉ là một “chiến thuật đánh lừa” của Mỹ nhằm “tạo cảm giác an toàn” trước khi nối lại các đợt tấn công.

Một nguồn tin nói vẫn có “những công thức khả thi” để giải quyết vấn đề uranium làm giàu của Iran, chẳng hạn làm loãng kho dự trữ dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).

Theo ước tính của IAEA, Iran hiện sở hữu hơn 440 kg uranium được làm giàu ở mức tinh khiết 60%. Kho dự trữ này được cho là đang nằm dưới đống đổ nát của các cơ sở hạt nhân Iran bị Mỹ và Israel oanh kích trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày hồi tháng 6-2025.

Trong khi đó, hãng tin ISNA của Iran ngày 21-5 đưa tin Tehran đang chuẩn bị phản hồi đối với dự thảo đề xuất mới nhất do Mỹ gửi nhằm chấm dứt xung đột.

Theo ISNA, dự thảo của Mỹ đã phần nào thu hẹp những khác biệt hiện có, song để tiếp tục thu hẹp khoảng cách, Washington cần từ bỏ “cám dỗ chiến tranh”.

ISNA cho biết Iran hiện đang đàm phán tại Tehran về một khuôn khổ tổng thể, một số chi tiết cụ thể và các biện pháp xây dựng lòng tin đóng vai trò bảo đảm.

Mỹ tiếp tục chỉ trích NATO về vấn đề Iran

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 21-5 tiếp tục chỉ trích Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vì không ủng hộ cuộc chiến của Mỹ nhằm vào Iran, trước khi lên đường tham dự cuộc họp các ngoại trưởng liên minh tại TP Helsingborg (Thụy Điển), theo hãng tin AFP.

“Có nhiều quốc gia trong NATO đồng tình với chúng tôi rằng Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân, rằng Iran là mối đe dọa đối với thế giới” - ông Rubio nói với các phóng viên tại bang Miami trước chuyến đi.

Theo ông Rubio, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố Washington “sẽ làm điều gì đó về vấn đề này”.

“Ông ấy không yêu cầu họ đưa quân. Ông ấy cũng không yêu cầu họ điều chiến đấu cơ tham chiến. Nhưng họ từ chối làm bất cứ điều gì. Chúng tôi rất thất vọng về điều đó” - Ngoại trưởng Mỹ nói.

Ngoại trưởng Mỹ chỉ ra việc Tây Ban Nha từ chối cho chính quyền Trump sử dụng các căn cứ quân sự của nước này trong cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran, coi đây là một phần nguyên nhân khiến Washington ngày càng bất mãn với NATO.

“Tôi là người luôn ủng hộ mạnh mẽ NATO trong suốt sự nghiệp của mình” - ông Rubio nói.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "Tôi biết lý do NATO tốt cho châu Âu, nhưng tại sao NATO lại tốt cho Mỹ? Bởi vì liên minh này cung cấp cho chúng ta các căn cứ trong khu vực, cho phép chúng ta triển khai sức mạnh trong các tình huống khẩn cấp ở Trung Đông hoặc những khu vực khác”.

"Vì vậy, khi đó là lý do cốt lõi giải thích tại sao chúng ta lại ở trong NATO, và rồi chúng ta lại có những quốc gia như Tây Ban Nha từ chối cho chúng ta sử dụng các căn cứ này, vậy thì tại sao Mỹ phải tiếp tục ở trong liên minh? Đó là một câu hỏi rất chính đáng" - ông Rubio nói.

Ngoại trưởng Mỹ cũng cho biết một số quốc gia khác đã hợp tác tích cực hơn, đồng thời từng công khai khen ngợi Bồ Đào Nha vì sự hỗ trợ dành cho Washington.

Mỹ và Israel đã phối hợp tấn công Iran hôm 28-2. Ông Trump không tham vấn NATO trước chiến dịch quân sự này, trong khi nhiều đồng minh châu Âu bày tỏ hoài nghi về sự cần thiết của cuộc chiến. Các tuyên bố của Mỹ và Israel về mối đe dọa hạt nhân cận kề từ Iran cũng bị tranh cãi gay gắt, còn các đòn đáp trả của Tehran khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez lên án cuộc chiến là bất hợp pháp và từ chối cho phép máy bay Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự tại nước này.

Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng Iran đang “làm bẽ mặt” Mỹ trong các cuộc đàm phán, khiến ông Trump tức giận. Chính quyền Mỹ sau đó nhanh chóng thông báo sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi các căn cứ tại Đức.

Ông Rubio nói có “tín hiệu tích cực” về khả năng đạt thỏa thuận Mỹ - Iran

Ngày 21-5, Ngoại trưởng Rubio cho biết đã xuất hiện “một số tín hiệu tích cực” cho thấy Washington và Tehran có thể đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt căng thẳng kéo dài sau cuộc chiến hồi đầu năm nay, theo kênh Al Jazeera.

Phát biểu với các phóng viên, ông Rubio cho biết các quan chức Pakistan sẽ tới Tehran trong ngày để tiếp tục thúc đẩy tiến trình đàm phán.

“Vì vậy, hy vọng điều đó sẽ giúp đưa tiến trình này tiến xa hơn” - ông Rubio nói.

Theo Ngoại trưởng Mỹ, ông Trump vẫn ưu tiên giải pháp đàm phán thay vì leo thang đối đầu quân sự.

“Tổng thống ưu tiên đạt được một thỏa thuận tốt, đó luôn là ưu tiên của ông ấy. Nếu chúng tôi có thể đạt được một thỏa thuận tốt, điều đó sẽ rất tuyệt” - ông Rubio nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo Washington vẫn để ngỏ các phương án khác nếu đàm phán thất bại.

“Nếu không thể đạt được một thỏa thuận tốt, tổng thống đã nói rất rõ rằng ông ấy có những lựa chọn khác. Tôi sẽ không nói cụ thể đó là gì, nhưng mọi người đều hiểu những lựa chọn đó là gì” - ông nói.

Dù vậy, Ngoại trưởng Mỹ tỏ ra thận trọng trước triển vọng đàm phán.

“Có một số tín hiệu tích cực, nhưng tôi cũng không muốn quá lạc quan. Hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra trong vài ngày tới” - ông Rubio cho biết.

Nguồn: Dân Trí; RFI; Việt Nam; Pháp Luật