NGẬP ÚNG ĐÔ THỊ, TRÁCH NHIỆM THUỘC VỀ AI?

Tình trạng úng ngập đô thị mỗi khi có mưa lớn đã diễn ra từ nhiều năm nay, ảnh hưởng đến đi lại, cuộc sống của người dân và gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế. Để giải quyết úng ngập, cần phải làm rõ trách nhiệm của từng khâu, từng đơn vị liên quan mới có thể giải quyết căn cơ.

PV/VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, Nguyên Cục trưởng Cục hạ tầng kỹ thuật, Bộ Xây dựng, xung quanh nội dung này.

PV: Thưa ông, hàng năm các đô thị đều có những chương trình kế hoạch triển khai để thoát nước và phòng chống úng ngập, tuy nhiên xảy ra tình trạng, cứ mưa là ngập. Vậy theo ông, trách nhiệm để xảy ra úng ngập sẽ thuộc về cơ quan, đơn vị nào?

PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến: Về mặt trách nhiệm, đầu tiên là chính quyền. Chính quyền phân giao cho cơ quan chuyên môn nào, cơ quan ấy phải chịu trách nhiệm.

Khi xây dựng kế hoạch chương trình có tính khả thi hay không? Khi các chương trình, kế hoạch được phê duyệt, trong các chương trình kế hoạch phải làm rõ vốn từ đầu tư ra, lộ trình hoặc giai đoạn có vốn đó để làm.

Còn nếu chương trình kế hoạch dự kiến nguồn vốn nhưng cuối cùng không có vốn để triển khai thực hiện thì không để làm gì cả. Cho nên các chương trình, kế hoạch phải có tính khả thi, không giống như quy hoạch.

Các công ty vận hành thoát nước không hoàn toàn có lỗi. Các công ty thoát nước là các công ty vận hành, làm theo nhiệm vụ, đơn đặt hàng, đấu thầu hoặc theo kế hoạch

Do vậy, chính quyền cần lựa chọn các khu vực ưu tiên đầu tư và huy động mọi nguồn lực để đầu tư cho hiệu quả, không nên vạch ra kế hoạch rồi không thực hiện và sẽ khó trong công tác đánh giá triển khai thực hiện và quy trách nhiệm cho ai. Quy trách nhiệm cho người làm kế hoạch hay người tổ chức, triển khai thực hiện hay lúc đó lại đổ lỗi cho những khó khăn.

PV: Vậy thưa ông, để hoàn thiện hệ thống thoát nước của đô thị, đẩy nhanh các dự án chậm triển khai sẽ lấy nguồn vốn từ đâu?

PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến: Bộ Xây dựng hiện đang xây dựng Luật Cấp, thoát nước, trong đó khẳng định thoát nước là dịch vụ công ích thì Nhà nước (Trung ương và địa phương) phải có trách nhiệm, phải ưu tiên vốn đầu tư theo kế hoạch đã được duyệt. Bây giờ nếu không ưu tiên, không có trách nhiệm đầu tư vốn vào, thì lấy vốn ở đâu. Vốn ODA không còn, rất ít các nhà đầu tư đầu tư vào thoát nước, mà chủ yếu vẫn là nguồn vốn của nhà nước là chính.

Cần phải khẳng định, đầu tư vào thoát nước là đầu tư từ Nhà nước. Ví dụ như tại Nhật Bản, 50% ngân sách đầu tư cho thoát nước từ Trung ương và 50% còn lại của địa phương. Đầu tư cho quản lý vận hành 100% của địa phương. Rõ ràng người ta gắn trách nhiệm trung ương và địa phương vào với nhau. Nhà nước xác định nguồn vốn và Nhà nước tổ chức triển khai thực hiện.

Lĩnh vực thoát nước khác với lĩnh vực khác và có đặc thù riêng. Chúng ta có thể kiểm đếm trong thời gian vừa qua có rất ít các nhà đầu tư đầu tư vào thoát nước và xử lý nước thải. Chúng ta huy động các nguồn lực đầu tư PPP, đầu tư tư nhân nhưng hầu như không có nhà đầu tư nào tham gia nên vẫn phải ưu tiên từ nguồn vốn đầu tư nhà nước và phải đúng nghĩa của ưu tiên là “đúng, đủ, kịp thời” thì mới tổ chức, triển khai được.

Đến thời điểm này trở đi mưa sẽ nhiều và khả năng mưa trên diện rộng, có những cơn mưa rất bất chợt và có những cơn mưa rất lớn, kéo dài và khả năng gây ngập úng sẽ tiếp tục

Năm nào cũng như vậy, khi bị úng ngập cả xã hội quan tâm. Nhưng khi hết ngập, đâu đó lại trở lại bình thường. Tốc độ triển khai các dự án chậm, các công trình vẫn tiếp tục mọc lên, công tác duy tu, duy trì nạo vét sông, kênh mương, là những nơi trục chính thoát nước rất hạn chế, sông Nhuệ, sông Đáy, sông Tô Lịch hàng năm nạo vét như thế nào? Bao nhiêu bùn thải, bao nhiêu lấp sông, bao nhiêu bùn thải, cản trở dòng chảy rất nhiều.

Nếu không nạo vét, chính những con sông đó trở thành không thoát nước được, chưa kể kết nối qua những con sông đó có vấn đề.

NHIỀU DỰ ÁN NƯỚC SẠCH HÀ TĨNH “LỤT” TIẾN ĐỘ

Từ năm 2022 đến nay, tỉnh Hà Tĩnh quyết định đầu tư xây dựng 17 nhà máy cấp nước sạch sinh hoạt vùng nông thôn với tổng kinh phí hơn 473 tỉ đồng, song đến nay nhiều dự án vẫn bị chậm tiến độ.

Liên tục gia hạn

Dự án nhà máy nước sạch H.Hương Khê (Hà Tĩnh) phê duyệt chủ trương đầu tư vào tháng 5.2016 với tổng kinh phí trên 229 tỉ đồng, do UBND H.Hương Khê làm chủ đầu tư. Dự án được xây dựng đầu nguồn nước sông Tiêm (thuộc địa phận xã Phú Gia, H.Hương Khê).

Theo thiết kế, nhà máy có công suất 13.700 m3/ngày đêm, cung cấp nguồn nước sạch đảm bảo vệ sinh cho người dân ở 1 thị trấn và 8 xã trên địa bàn H.Hương Khê. Dự án được khởi công tháng 2.2020, dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng vào tháng 8.2022.

Tuy nhiên, do gặp khó khăn về mua sắm vật tư, trang thiết bị và phải lắp đặt hệ thống đường ống dẫn nước trải dài trên nhiều xã nên tiến độ thi công bị ảnh hưởng. Mặc dù được UBND tỉnh Hà Tĩnh cho gia hạn 2 lần song đến nay nhà máy nước sạch này mới chỉ hoàn thành khoảng 98% khối lượng.

Theo chủ đầu tư, đến nay vẫn còn 2,2 km đường ống dẫn nước chưa thi công được do vướng mắc về mặt bằng. Ngoài ra, dự án có lắp đặt đấu nối 9.435 cụm hộp đồng hồ vào từng hộ dân nhưng hiện chưa đủ điều kiện bàn giao, đưa vào vận hành khai thác để cấp nước sinh hoạt đến hộ dân.

Ông Nguyễn Văn Nhân, Chủ tịch UBND xã Phú Gia, cho biết từ trước đến nay, hơn 1.300 hộ dân với 5.200 nhân khẩu trên địa bàn xã phải sử dụng nước để sinh hoạt từ giếng đào và giếng khoan không mấy đảm bảo vệ sinh. Người dân rất vui mừng, phấn khởi kể từ khi có dự án nhà máy nước được xây dựng trên địa bàn xã. Tuy nhiên, sau nhiều năm xây dựng, đến nay nhà máy vẫn chưa thể đưa vào hoạt động.

"Dự án chưa thể hoàn thành theo dự kiến do còn một đoạn đường ống chưa thể lắp đặt vì vướng phải dự án làm đường ở trung tâm huyện. Mặc dù gặp khó nhưng UBND huyện vẫn đang nỗ lực để hoàn thành, dự kiến sẽ đưa nhà máy đi vào hoạt động để cấp nước sạch cho các hộ dân vào tháng 9 năm nay", ông Nhân thông tin.

Tương tự, dự án nhà máy nước sạch sinh hoạt Khe Xai (đóng tại xã Thạch Xuân, H.Thạch Hà, Hà Tĩnh) với công suất thiết kế 600 m3/ngày đêm được UBND tỉnh Hà Tĩnh phê duyệt đầu tư xây dựng với kinh phí 44 tỉ đồng. Thời gian thực hiện dự án từ năm 2020 - 2022. Sau khi hoàn thành, nhà máy cung cấp nước sạch cho khoảng 1.500 hộ dân vùng phía tây nam H.Thạch Hà.

Dự án sau đó bị chậm tiến độ và đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh gia hạn 3 lần. Lần 1 đến ngày 31.12.2022, lần 2 đến ngày 30.9.2023 và lần 3 đến ngày 30.6.2024.

Ông Nguyễn Huy Hà, Chủ tịch UBND xã Thạch Xuân, nói rằng toàn xã có khoảng 6.000 hộ dân với 7 thôn, trong đó một số thôn phải sử dụng nguồn nước giếng khoan, giếng đào bị nhiễm phèn. Thời gian qua, việc công trình cấp nước sinh hoạt Khe Xai chậm tiến độ là do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là vì có phát sinh một số hạng mục được tỉnh chấp thuận muộn và việc nhập vật tư từ nước ngoài về chậm.

"Việc nhà máy nước thi công kéo dài đồng nghĩa với việc người dân vẫn đang phải sử dụng nguồn nước không đảm bảo. Người dân đã rất kỳ vọng và mong mỏi nhà máy nước sớm đi vào hoạt động. Hiện nay, chất lượng nước đầu vào của nhà máy đang cần phải kiểm tra lại. Dự kiến khoảng 1 tháng nữa mới hoàn thành việc đấu nối đường ống, lắp hệ thống công tơ để đưa vào hoạt động", ông Hà nói.

Chậm tiến độ chủ yếu do… khách quan

Theo báo cáo của Sở NN-PTNT tỉnh Hà Tĩnh, giai đoạn từ 2022 đến nay, tỉnh Hà Tĩnh quyết định đầu tư, xây dựng 17 công trình cấp nước sinh hoạt với tổng kinh phí hơn 473 tỉ đồng nhưng nhiều dự án đang bị chậm tiến độ.

Đến nay, mới có 6 dự án đã triển khai thi công; 7 dự án đã được UBND tỉnh phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật, báo cáo nghiên cứu khả thi; 3 dự án đang trình thẩm định, phê duyệt và 1 dự án đang trình thẩm định báo cáo kinh tế kỹ thuật, báo cáo nghiên cứu khả thi.

Sở NN-PTNT tỉnh Hà Tĩnh cho rằng, việc chậm tiến độ của các dự án nước sạch nông thôn hiện nay chủ yếu là do nguyên nhân khách quan vì vướng nhiều thủ tục liên quan đến quy hoạch, điều chỉnh quy mô.

Ngoài ra, địa bàn thực hiện trải dài trên nhiều địa phương khác nhau nên gây phát sinh một số vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Cạnh đó, các địa phương chậm bố trí nguồn vốn đối ứng theo quy định làm ảnh hưởng đến công tác phê duyệt dự án, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có văn bản chỉ đạo về việc đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện các công trình cấp nước được đầu tư từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2022 - 2025.

VẬN HÀNH METRO NHỔN - GA HÀ NỘI

Từ 8h ngày 8/8, đoạn trên cao từ Nhổn đến Cầu Giấy dài 8,5km thuộc tuyến đường sắt đô thị số 3 đoạn Nhổn - ga Hà Nội chính thức vận hành thương mại, phục vụ hành khách.

Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB), đoạn trên cao được vận hành từ Nhổn đến Cầu Giấy bao gồm 8 ga từ S1 đến S8, lần lượt là các ga: Nhổn, Minh Khai, Phú Diễn, Cầu Diễn, Lê Đức Thọ, Đại Học Quốc Gia, Chùa Hà, Cầu Giấy.

Trong 3 tháng đầu, đơn vị vận hành sẽ mở tuyến từ 5h30 để đón khách và kết thúc vào lúc 22h hàng ngày, tàu chạy đều đặn 10 phút/chuyến. Riêng ngày đầu tiên vận hành là ngày 8/8, tàu bắt đầu đón khách từ 8h.

Trong thời gian tiếp theo, tùy theo nhu cầu hành khách, đơn vị vận hành sẽ điều chỉnh cho phù hợp để đáp ứng tốt nhất nhu cầu đi lại của hành khách trên tuyến.

Trong 15 ngày đầu tuyến đi vào khai thác thương mại, toàn bộ hành khách được phục vụ miễn phí theo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội.

Sau 15 ngày, giá vé tuyến metro Nhổn - Cầu Giấy được quy định là 8.000 đồng cho chặng đi một ga và 12.000 đồng/lượt đi cả tuyến. Vé ngày có giá là 24.000 đồng, có giá trị trong ngày và không hạn chế số lượt di chuyển.

Người dân cũng có thể mua vé tháng với giá 200.000 đồng/tháng, ưu tiên dành cho học sinh, sinh viên với mức 100.000 đồng/tháng. Nếu mua tập thể và không thuộc đối tượng ưu tiên, giá vé tháng là 140.000 đồng.

Thực hiện chính sách theo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội, vé được miễn phí cho trẻ em dưới 6 tuổi, người có công, người cao tuổi trên 60 tuổi, người khuyết tật.

Theo Ban Quản lý dự án đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội là tuyến đường hướng tâm, chạy từ khu vực ven thủ đô vào sâu trong nội thành. Dự án được kỳ vọng giúp giao thông Hà Nội giảm được áp lực phương tiện, ùn tắc, giảm áp lực cho các tuyến buýt cùng lộ trình.

Theo phương án tăng cường kết nối, trung chuyển hành khách bằng xe buýt được Trung tâm Quản lý và điều hành giao thông thành phố Hà Nội hoàn thiện, dọc trục tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội có 36 tuyến buýt đang hoạt động.

Trong đó, 33 tuyến trợ giá và 3 tuyến không trợ giá; hai điểm trung chuyển khách tại Cầu Giấy và Nhổn; 32 điểm dừng xe buýt với chiều Cầu Giấy - Nhổn có 16 điểm dừng, chiều Nhổn - Cầu Giấy có 16 điểm dừng.

Trước đó ngày 30/7, Cục Đường sắt Việt Nam (Bộ GTVT) đã ban hành Giấy chứng nhận thẩm định hồ sơ an toàn hệ thống đường sắt đô thị cho đoạn trên cao của metro Nhổn - ga Hà Nội.

Toàn tuyến hiện còn đoạn ngầm từ Cầu Giấy đến ga Hà Nội chưa hoàn thiện. Ngày 30/7, máy đào hầm TBM bắt đầu hoạt động.

Dấu mốc vận hành đoạn trên cao tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội đã kết thúc chuỗi ngày "đơn độc" của tàu điện Cát Linh - Hà Đông. Sự bổ trợ giữa hai tuyến metro được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thói quen sử dụng phương tiện công cộng của người dân thủ đô.

Về hướng tuyến, metro Nhổn - ga Hà Nội và Cát Linh - Hà Đông sẽ kết nối với nhau tại Cát Linh. Hà Nội đã có phương án xây hầm đi bộ cắt qua phố Hào Nam để hành khách từ ga Cát Linh có thể đi sang ga ngầm S10.

Theo Quy hoạch thủ đô thời kỳ 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2050, vừa được HĐND TP Hà Nội thông qua ngày 29/3, Hà Nội định hướng đầu tư xây dựng 14 tuyến đường sắt đô thị, tăng 4 tuyến so với quy hoạch cũ.

Trong khi đó, đề cập tại dự thảo Đề án tổng thể đầu tư xây dựng hệ thống đường sắt đô thị thủ đô, Hà Nội vạch ra lộ trình đến năm 2030, thành phố phấn đấu xây dựng và đưa vào khai thác khoảng 96,8km đường sắt đô thị. Tổng mức đầu tư giai đoạn này khoảng 14.602 tỷ USD.

CỰU BÍ THƯ THÀNH PHỐ HÒA BÌNH BỊ KHỞI TỐ, TẠM GIAM

Ông Ngô Ngọc Đức, cựu bí thư Thành ủy thành phố Hòa Bình, bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi đánh bạc.

Ngày 7-8, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, một lãnh đạo tỉnh Hòa Bình cho biết Cơ quan an ninh điều tra, Bộ Công an đã khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với ông Ngô Ngọc Đức (50 tuổi, trú tại tỉnh Hòa Bình), cựu bí thư thành phố Hòa Bình (tỉnh Hòa Bình), để điều tra về hành vi đánh bạc.

Trước đó, Ban Tổ chức Tỉnh ủy Hòa Bình ban hành công văn về việc thông tin kỳ họp Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh.

Theo đó, ngày 12-4-2023, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã họp, thống nhất để ông Ngô Ngọc Đức thôi giữ các chức vụ ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hòa Bình, ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hòa Bình và chức danh bí thư Thành ủy Hòa Bình nhiệm kỳ 2020-2025 theo nguyện vọng cá nhân, liên quan đến một việc khác về trách nhiệm nêu gương người đứng đầu.

Ông Ngô Ngọc Đức, 50 tuổi, quê huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.

Ông Đức có trình độ chuyên môn đại học, chuyên ngành xây dựng cầu đường, cử nhân chính trị, chuyên ngành tổ chức.

Ông Đức từng giữ chức giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Hòa Bình trước khi làm bí thư Thành ủy thành phố Hòa Bình.

Nguồn: CafeF; Thanh Niên; Dân Trí; Tuổi Trẻ