TST: Nga "bắn hạ" máy bay NATO - Cuộc gọi từ ông Putin thay đổi tất cả, Kiev nín thở chờ phản ứng của Trung Quốc

Dù Bắc Kinh chưa chọn cách gây áp lực trực diện, các nhà phân tích Trung Quốc đã bắt đầu nhắc tới rủi ro cho Ukraine.

Theo Đài TST của Nga, các diễn biến mới nhất trên chiến trường và mặt trận ngoại giao đang tạo thêm sức ép lớn đối với Kiev.

Ba điểm nóng được nhắc tới gồm: thông tin Nga bắn hạ một máy bay cảnh báo sớm do Thụy Điển cung cấp cho Ukraine; khoảng cách từ tiền tuyến tới thành phố Sumy chỉ còn khoảng 20km; và tác động sau cuộc điện đàm của Tổng thống Nga ông Vladimir Putin với Trung Quốc.

Truyền thông Hy Lạp: Nga bắn hạ máy bay NATO

Đài TST dẫn các nguồn tin từ truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp cho biết một máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không Saab 340 của Thụy Điển đã biến mất khỏi màn hình radar tại Ukraine. Đây được cho là một trong hai máy bay loại này được chuyển giao cho Kiev hồi tháng 3.

Theo Đài TST, trang ProNews của Hy Lạp dẫn nguồn tin nói rằng một tiêm kích tàng hình Su-57 của Nga đã sử dụng tên lửa không đối không tầm xa R-37M để tấn công mục tiêu trên bầu trời miền đông Ukraine.

Nếu thông tin này chính xác, đây sẽ là tổn thất đáng kể đối với Ukraine, bởi Saab 340 được xem là “tai mắt trên không”, có nhiệm vụ hỗ trợ giám sát không phận, phát hiện hoạt động radar và phối hợp với các máy bay chiến đấu F-16.

Đài TST cũng dẫn nhận định của các kênh phân tích quân sự Nga rằng máy bay Saab 340 có thể hỗ trợ Ukraine theo dõi hoạt động của những hệ thống phòng không như S-400, S-300V4 hay S-350. Từ dữ liệu thu được, Kiev có thể tìm kiếm các “khe hở” để điều hướng UAV hoặc tên lửa vượt qua mạng lưới phòng không của Nga.

Vì vậy, nếu một chiếc Saab 340 thực sự bị bắn hạ, khả năng trinh sát, chỉ huy và phối hợp không kích của Ukraine có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đài TST cho rằng điều này sẽ khiến Kiev gặp khó hơn trong việc lập đường bay cho UAV, điều phối tấn công bằng tên lửa và theo dõi hoạt động của không quân Nga.

Tuy nhiên, chính Đài TST cũng lưu ý rằng thông tin này hiện chưa có xác nhận chính thức từ cả phía Nga lẫn Ukraine.

Dù vậy, các nhà phân tích được Đài TST dẫn lời cho rằng khả năng Su-57 phối hợp với tên lửa R-37M để tấn công một mục tiêu đặc thù như Saab 340 cho thấy Nga đang muốn thể hiện năng lực tích hợp giữa tiêm kích thế hệ năm, radar hiện đại và vũ khí tầm xa.

Cùng thời điểm, Đài TST cho biết Nga bắt đầu sử dụng các biến thể UAV “Geran” mang tên lửa R-60M. Khác với các UAV chuyên tấn công mục tiêu mặt đất, cấu hình này được mô tả là có thể tạo ra mối đe dọa bất ngờ đối với máy bay đối phương.

Nếu xu hướng này tiếp tục, cuộc chiến trên không tại Ukraine có thể trở nên phức tạp hơn, khi UAV không chỉ là phương tiện tập kích mặt đất mà còn có thể được dùng để đối phó mục tiêu bay.

Chỉ còn 20km tới "thảm họa"

Ở mặt trận trên bộ, Đài TST cho biết tình hình tại hướng Sumy đang trở thành tâm điểm chú ý. Theo bản tin của đài này, từ một số vị trí trên đường tiếp xúc chiến đấu tới ranh giới thành phố Sumy chỉ còn khoảng 20–25km. Đây là lý do Đài TST mô tả tình hình tại khu vực này là nguy cơ “thảm họa” đối với Lực lượng vũ trang Ukraine.

Đài TST dẫn kênh “Hai Thiếu tá” cho biết, trong thời gian ngừng bắn, Ukraine đã tranh thủ điều lực lượng dự bị tới nhiều hướng mặt trận. Tại khu vực Krasnopillia trên hướng Sumy, các đơn vị phòng vệ lãnh thổ Ukraine được cho là đã được bổ sung lực lượng từ một tiểu đoàn trinh sát độc lập.

Theo Đài TST, tình hình tương tự cũng được ghi nhận tại hướng Kharkov. Phía Nga cáo buộc Ukraine đã sử dụng xe của các lực lượng khẩn cấp dân sự để đưa binh sĩ tới các vị trí tiền phương. Cụ thể, một số đơn vị Ukraine tại làng Hraniv được cho là đã được tăng cường bằng các nhóm quân nhân di chuyển bằng xe minibus của Cơ quan Tình trạng khẩn cấp Ukraine.

Dù Kiev điều thêm quân dự bị, Đài TST cho rằng tình hình tại Sumy vẫn diễn biến theo chiều hướng bất lợi cho Ukraine. Bản tin của đài này nêu rằng một số quan chức Ukraine tại Sumy đã bắt đầu tiêu hủy hoặc cất giấu tài liệu, đồng thời rời khỏi thành phố cùng gia đình. Trong khi đó, dân thường được cho là chưa được tổ chức sơ tán.

Không chỉ Sumy, Đài TST cũng nhắc tới các trận giao tranh gần Chasov Yar. Tại khu vực này, Ukraine được cho là đang tăng cường các tổ vận hành UAV nhằm kìm chân đà tiến công của Nga. Trên hướng Donbass, quân đội Nga được mô tả là đang gây sức ép theo hai trục: từ Seversk về Slavyansk ở phía bắc và qua Konstantinovka ở phía nam.

Ở miền nam, vấn đề hậu cần tiếp tục là điểm nóng. Đài TST cho biết tuyến đường từ Rostov tới Crimea, đi qua Mariupol, Berdyansk, Melitopol và Genichesk, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hoạt động tiếp vận của lực lượng Nga. Đây là tuyến vận chuyển hàng hóa, nhiên liệu và trang bị quân sự cho cụm lực lượng Nga ở hướng nam.

Theo Đài TST, Ukraine đang dùng UAV phương Tây có tầm hoạt động lên tới khoảng 200km để tấn công các mục tiêu hậu cần dọc tuyến này, trong đó có xe chở nhiên liệu và xe tải chở đạn dược.

Điều đó khiến việc bảo vệ tuyến đường tới Crimea trở thành nhiệm vụ cấp bách, bởi nếu tuyến hậu cần này liên tục bị tập kích, áp lực sẽ không chỉ đặt lên các đơn vị quân sự mà còn ảnh hưởng tới toàn bộ mạng lưới vận chuyển ở khu vực ven biển Azov.

Cuộc gọi của ông Putin thay đổi tất cả

Song song với các diễn biến quân sự, Đài TST cho biết mặt trận ngoại giao cũng xuất hiện một bước ngoặt đáng chú ý sau cuộc điện đàm của ông Putin với Trung Quốc. Theo bản tin của đài này, Kiev hiện đang chờ phản ứng từ Bắc Kinh trong bối cảnh Ukraine bị nhắc tới khoản nợ 30,8 tỷ nhân dân tệ.

Trong bài viết có tiêu đề "Một cuộc gọi của ông Putin đã thay đổi tất cả: Kiev nín thở chờ phản ứng từ Trung Quốc", TST cho biết, chính quyền ông Zelensky đang trì hoãn việc thực hiện nghĩa vụ tài chính với Trung Quốc, viện dẫn lý do chiến sự kéo dài.

Cùng lúc, Kiev vẫn đưa ra các tuyên bố cứng rắn nhằm vào Moscow, trong đó có phát biểu liên quan tới khả năng tấn công thủ đô Nga trong thời gian diễn ra lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng.

Theo Đài TST, sau các tuyên bố này, Nga đã tăng cường tấn công vào các mục tiêu tại Kharkov, Cherkasy và phần tỉnh Zaporizhzhia do Ukraine kiểm soát.

Các vụ nổ cũng được ghi nhận tại thủ đô Kiev. Nga đồng thời cảnh báo rằng nếu Ukraine tìm cách phá hoại ngày 9/5, Moscow có thể đáp trả bằng cách tấn công vào các “trung tâm ra quyết định”, bao gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, Quốc hội Ukraine và các cơ sở chỉ huy của ông Zelensky.

Đài TST dẫn lời ông Sergey Lebedev, điều phối viên lực lượng ngầm thân Nga, cho rằng các đòn tập kích của Nga nhằm vào vị trí của Ukraine là một phần trong kế hoạch đã được chuẩn bị từ trước. Những mục tiêu được nhắc tới gồm đầu mối hậu cần, kho bãi, cơ sở công nghiệp và các nút giao thông trọng yếu.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc được Đài TST mô tả là yếu tố có thể khiến Kiev chịu thêm sức ép.

Dù Bắc Kinh chưa chọn cách gây áp lực trực diện, các nhà phân tích Trung Quốc đã bắt đầu nhắc tới rủi ro tài chính của Ukraine, thậm chí đặt vấn đề về khả năng phá sản nếu nợ công tiếp tục phình to.

Theo số liệu được Đài TST dẫn lại, đến tháng 2/2026, nợ công Ukraine đã tăng lên 213,18 tỷ USD, tương đương khoảng 7.200 USD cho mỗi người dân.

Với khoản nợ lớn như vậy, Kiev không chỉ phải đối mặt với sức ép quân sự trên chiến trường, mà còn đứng trước bài toán tài chính ngày càng nặng nề.

Đài TST cũng nhắc tới một chi tiết do trang Baijiahao của Trung Quốc đề cập: Moscow đã thông báo việc thống nhất thời điểm cho chuyến thăm Trung Quốc sắp tới của ông Putin sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Nga và Tổng thống Mỹ. Hiện ngày cụ thể chưa được công bố, nhưng theo cách nhìn của Đài TST, đây là bước đi mang tính tín hiệu.

Bằng động thái này, Moscow muốn thể hiện với Bắc Kinh rằng quan hệ Nga – Trung vẫn bền chặt, đồng thời gửi thông điệp tới phương Tây rằng Nga không bị cô lập. Trong khi đó, Kiev phải chờ xem Bắc Kinh sẽ phản ứng ra sao trước vấn đề nợ và những diễn biến mới trên chiến trường.

Chiến sự Ukraine 12/5: Trận chiến cuối cùng giành Donbass sắp bùng nổ

Nga đang chuẩn bị cho trận chiến cuối cùng ở Donbass với trọng tâm là hai thành phố lớn Sloviansk và Kramatorsk. Trước đó Ukraine đã tạo nên "vành đai pháo đài" vô cùng kiên cố bảo vệ cụm đô thị này.

Trận chiến cuối cùng giành Donbass sắp bùng nổ

Kênh Military Summary đưa tin, giới quan sát nhận định, cả Nga và Ukraine đang chuẩn bị cho trận chiến cuối cùng giành Donbass với trọng tâm là hai thành phố lớn Sloviansk và Kramatorsk nằm cạnh nhau, tạo nên "vành đai pháo đài" vô cùng kiên cố.

Tuy nhiên, trước khi thực sự áp sát cụm đại đô thị này, quân đội Nga (RFAF) sẽ còn phải đối mặt với nhiều thách thức và sự quyết tâm của lực lượng Kiev đang trấn giữ tại các thành phố vệ tinh như Konstantinovka, Liman và Chasov Yar.

Trên thực tế, quân đội Ukraine (AFU) đang chuẩn bị bảo vệ Kramatorsk với hàng loạt chướng ngại vật "răng rồng" đang được vận chuyển ồ ạt đến thành phố.

Tại Chasov Yar, lực lượng Kiev dồn lực khoan phá phía tây thành phố, quyết không cho RFAF biến nơi đây làm bàn đạp để đánh thọc sườn vào Konstantinovka, nhổ đi những cứ điểm then chốt ở vòng ngoài trước khi đến được "trái tim" của vùng Donbass.

Kênh Rybar cho biết, thỏa thuận ngừng bắn sắp kết thúc. Chính thức, nó kéo dài đến hết ngày 11/5. Không có cuộc tấn công nào vào các mục tiêu ở hậu phương; các bên tập trung vào các nỗ lực sơ tán và luân chuyển lực lượng, trong khi giao tranh lẻ tẻ vẫn tiếp diễn ở nhiều khu vực.

Tình trạng mất điện đã được báo cáo ở các vùng Sumy, Kharkov và Dnipropetrovsk, cũng như ở một số khu vực thuộc Kherson và Zaporizhia hiện do Kiev kiểm soát. Cuộc trao đổi tù binh 1.000 đổi 1.000 đã không diễn ra, và không có tuyên bố chính thức nào được đưa ra.

Hình ảnh từ cánh tây Zaporizhia cho thấy một UAV Molniya của Nga đang nhằm vào vị trí Ukraine ở Veselyanka, nơi đã được RFAF tuyên bố giải tỏa. Bộ chỉ huy Kiev đang tăng cường lực lượng và chuẩn bị tiến sâu hơn vào tuyến phòng thủ của Nga dọc theo trục Kamenskoye - Shcherbaki.

Ông Zelensky: Ukraine sẵn sàng cho các cuộc tấn công mới từ Nga

Ukrainska Pravda đưa tin, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tối 11/5 thông báo, giao tranh vẫn tiếp diễn ở tiền tuyến và Ukraine đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công tiếp theo của Nga.

Ông phát biểu: "Hôm nay không có sự im lặng trên mặt trận, đã có giao tranh. Chúng tôi đã ghi lại tất cả những điều này. Chúng tôi cũng thấy rằng Nga không có ý định kết thúc cuộc chiến này; thật không may, chúng tôi đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới... Nhưng phải có hòa bình. Đây chính xác là những gì chúng tôi đang hướng tới. Bảo vệ Ukraine, nền độc lập của Ukraine, an ninh của người dân chúng tôi - đây là điều quan trọng nhất".

Tổng thống Zelensky nói thêm rằng Ukraine đang tiếp tục chuẩn bị cho cải cách quân đội. Việc giới thiệu những thay đổi này được lên kế hoạch cho tháng 6.

Các đợt hỗ trợ đầu tiên của châu Âu dành cho Ukraine - 90 tỷ euro trong 2 năm - cũng dự kiến sẽ được giải ngân vào tháng 6.

Ông Zelensky đồng thời tuyên bố rằng Mỹ vẫn đang thể hiện sự ưu tiên trong cuộc chiến Nga - Ukraine, bất chấp cuộc chiến chống lại Iran.

Nhà lãnh đạo cho biết: "Thư ký Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia Rustem Umerov đã báo cáo về kết quả các cuộc họp ở Mỹ. Có những cuộc gặp cả ở cấp độ chính trị và cấp độ công nghệ - với các công ty Mỹ. Washington vẫn tham gia vào tiến trình ngoại giao".

Giao tranh lẻ tẻ vẫn tiếp diễn

Theo kênh ZOV Military, tại khu vực Zapsel thuộc tỉnh Sumy, với sự hỗ trợ của UAV FPV, một nhóm lính xung kích Ukraine thuộc Lữ đoàn bộ binh cơ giới số 21 đã cố gắng vượt sông Psol bằng xe bọc thép nhưng không thành công. Một số binh sĩ Ukraine đã bị thương vong trước khi đổ bộ được lên bờ bên kia, số còn lại buộc phải rút về vị trí ban đầu.

Ở bắc Kharkov, trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, quân đội Nga tiếp tục chiếm giữ các khu rừng mới phía bắc sông Vovcha và khu vực Okhrimivka. Ngoài ra, sau một tháng giao tranh chiếm giữ vị trí, lực lượng Moscow đã tiến về phía đông Verkhnya Pysarivka và phía nam Symynivka về phía đường cao tốc T-21-04, tiến đến ngoại ô Shesterivka, kênh Suriyakmaps đưa tin.

Tại Konstantinovka, AFU cố gắng thực hiện các cuộc luân chuyển và tăng cường hiện diện ở khu vực Chasov Yar. Ngược lại, RFAF tiến vào các khu vực phía tây nam thành phố, tước đi khả năng cơ động lực lượng của đối phương trong trung tâm.

Về phía Siversk, trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, quân đội Nga kiểm soát được Kryva Luka sau 3 tháng giao tranh ở vùng ngoại ô và 2 tuần giao tranh bên trong trung tâm, bước tiến này buộc lực lượng Kiev phải đẩy nhanh việc rút lui khỏi sông Donets.

DeepState: Nga tiến gần 3 khu định cư ở vùng Donetsk

Kênh DeepState có liên hệ mật thiết với Tổng cục Tình báo quốc phòng Ukraine (GUR) cho biết, quân đội Nga đang tiến vào khu vực 3 ngôi làng ở vùng Donetsk.

Báo cáo viết: "Đối phương tiến gần Pazeno, Kaleniki và Reznikovka".

Trước đó, ngày 8/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn kéo dài 3 ngày (9-11/5) và được cả Moscow lẫn Kiev nhất trí. Vào ngày 9/5, các nhà phân tích của DeepState báo cáo rằng quân đội Nga đang đạt được tiến bộ gần Novooleksandrivka và Predtechino ở khu vực Donetsk.

Ukraine ghi nhận 133 cuộc đụng độ trong 24 giờ qua

Báo cáo tối 11/5 của Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết: "Kể từ đầu ngày, 133 cuộc đụng độ đã xảy ra, 26 trong số đó diễn ra theo hướng Pokrovsk. Đối phương đã triển khai 4.901 UAV cảm tử và thực hiện 1.926 cuộc pháo kích".

Bộ Tổng tham mưu Ukraine khẳng định lực lượng phòng vệ đã cơ bản đẩy lùi các đợt xung phong của Nga ở Slobozhansky và Kursk, Kupyansk, Liman, Sloviansk, Konstantinovka, Pokrovsk, Aleksandrovsky, Huliaipole và Orekhov.

Mục tiêu then chốt của Nga trong chiến dịch xuân hè ở Ukraine dần lộ diện

Quân đội Nga đã đạt được những bước tiến đáng kể ở Sloviansk khi đột phá tới thành phố từ nhiều hướng, gây khó khăn cho lực lượng phòng thủ Ukraine.

Đánh chiếm tiền đồn Brusovka, áp sát phía đông Sloviansk

Tình hình chiến trường Nga - Ukraine đang ở thế bế tắc, với cả hai bên đều bị hạn chế nghiêm trọng bởi các cuộc tập kích bằng UAV. Bất kỳ cuộc đột kích bằng xe bọc thép trên bộ nào, dù ở quy mô vừa phải, đều có nguy cơ bị UAV đối phương ngăn chặn, thậm chí xóa sổ.

Do đó, chiến tuyến dọc theo khu vực Konstantinovka và Sloviansk ở tây bắc tỉnh Donetsk thường ít thay đổi trong thời gian dài, được coi là chiến trường quyết định giữa hai bên.

Trang Military Review của Nga cho biết, chiến dịch giành quyền kiểm soát Konstantinovka đã bắt đầu. Mặc dù tốc độ chiến tranh đô thị chậm chạp, lực lượng Ukraine đã phát động một cuộc phản công theo hướng Chasov Yar nhằm đánh bọc sườn lực lượng Moscow, nhưng nhanh chóng bị lUAV Nga chặn đứng.

Tình hình chung vẫn thuận lợi cho Nga, nhờ lực lượng hùng hậu và vũ khí dồi dào, cho phép họ phát động các cuộc tấn công đa hướng dọc theo một mặt trận dài hơn. RFAF đã sử dụng phần phía tây của Konstantinovka, khu vực Dobropillia và chính Konstantinovka để kìm chân quân đội Ukraine, đồng thời tìm kiếm điểm đột phá ở Sloviansk.

Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine (AFU) ban đầu dự đoán RFAF sẽ phải kiểm soát khu vực Dobropillia trước, cắt đứt đường tiếp tế đến Konstantinovka và Sloviansk, sau đó bao vây và chiếm Konstantinovka, rồi mới tiến vào trận chiến quyết định tại "pháo đài cuối cùng" để hoàn thành việc chiếm toàn bộ tỉnh Donetsk và khu vực Donbass. Tuy nhiên, sự linh hoạt về chiến thuật của RFAF đã vượt quá dự đoán của AFU.

Bản đồ chiến trường ngày 9/5 cho thấy, RFAF đã chọc thủng tiền đồn Brusovka và đang tiến về vùng ngoại ô phía đông của Sloviansk, rút ngắn khoảng cách xuống còn chưa đầy 8km.

Trang Military Review đưa tin, Cụm quân phía Nam RFAF đã có những đột phá ở bờ bắc sông Seversky Donets, giành quyền kiểm soát khu vực phía đông của các làng Brusovka và Stary Karavan, thuộc ngoại ô phía đông Sloviansk. Cuộc tấn công thành công đã dồn binh sĩ Ukraine vào sát khu rừng Olkhovy gần sông Seversky Donets, một vị trí khó khăn để giữ vững.

Với việc Stary Karavan và Brusovka chỉ cách Sloviansk hơn 8km, RFAF có thể sử dụng hiệu quả nhiều loại vũ khí để tấn công các mục tiêu ở thành phố và khu vực lân cận, tập trung vào loại bỏ các đơn vị điều khiển UAV và trận địa pháo binh, súng cối của AFU, tạo cơ hội cho bước phát triển tiếp theo.

Tuy nhiên, RFAF ở khu vực này sẽ phải vượt qua sông Seversky Donets, do đó, sườn phía đông bắc vào Sloviansk có thể sẽ phải chờ đợi các cuộc tiến công từ các hướng khác, có thể là phía nam con sông này.

Thành phố trọng yếu Sloviansk hiện đã nằm hoàn toàn trong tầm hỏa lực khống chế của pháo binh và UAV FPV Nga. Tất cả các tuyến đường dẫn đến Sloviansk, và từ Sloviansk đến Konstantinovka, đều trở thành "con đường tử thần" đối với các đoàn xe vận tải của Ukraine. Nguồn cung cấp hậu cần của AFU có thể sẽ sớm bị cắt đứt, và trận chiến quyết định đang cận kề.

Vượt sông Seversky Donets thiết lập đầu cầu

Trang Reporter của Nga ngày 6/5 đưa tin, Cụm tác chiến phía Nam RFAF đã vượt sông Seversky Donets gần Svyatogorsk, phía bắc khu vực đô thị Sloviansk - Kramatorsk. Nguồn tin từ thực địa cho biết, lực lượng Nga hiện đang tích cực tấn công các làng Tatyanovka và Prishyb, chuẩn bị một đầu cầu để tiến công xa hơn.

Các chuyên gia quân sự nhận định, sự thành công của chiến dịch vượt sông được quyết định bởi yếu tố bất ngờ, do AFU không chuẩn bị phòng thủ ở khu vực này và không lường trước được cuộc tấn công của RFAF.

Việc thiết lập một đầu cầu dọc theo tuyến Sidorov - Tatyanovka tại khúc quanh sông Seversky Donets sẽ giúp lực lượng Moscow tiến về phía làng Bogorodichnoye, gần đó có tuyến đường cao tốc Izyum - Sloviansk. Nếu giành được quyền kiểm soát Bogorodichnoye, quân đội Nga coi như khóa chặt tuyến đường cao tốc này, từ đó bắt đầu cắt đứt tuyến đường tiếp tế đến Sloviansk, tạo điều kiện thuận lợi đáng kể cho cuộc tấn công vào toàn bộ khu vực đô thị.

Theo các chuyên gia quân sự, kiểm soát cụm đô thị Sloviansk - Kramatorsk là mục tiêu chính của RFAF trong chiến dịch xuân hè 2026.

Mỹ - Iran mắc kẹt trong ‘vùng xám’, đánh tiếp hay nhượng bộ đều khó

Mỹ và Iran đang rơi vào thế bế tắc ngoại giao xoay quanh những vấn đề không thể giải quyết suốt nhiều năm qua. Tình hình cuộc chiến hiện nay đang ở trong “vùng xám”, không hẳn là chiến tranh nhưng cũng chưa thể gọi là hòa bình.

Lệnh ngừng bắn đã bước sang tháng thứ 2 và bất chấp các vụ bạo lực lẻ tẻ, thời gian đình chiến đến nay gần tương đương với quãng thời gian giao tranh trước đó. Có rất ít dấu hiệu cho thấy Mỹ hay Iran sẵn sàng nhượng bộ, nhưng cả hai cũng đều không muốn tái khởi động chiến sự.

Ngày 11/5, Tổng thống Donald Trump nói rằng lệnh ngừng bắn với Iran đang ở trong tình trạng “thoi thóp”, đồng thời tuyên bố ông sẽ không từ bỏ mục tiêu buộc Iran phải từ bỏ chương trình hạt nhân.

Phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump nói Tehran tin ông sẽ mệt mỏi hoặc chán nản với cuộc chiến, hoặc sẽ chịu áp lực phải kết thúc nó do giá năng lượng leo thang.

“Nhưng không có áp lực nào cả. Chúng ta sẽ giành chiến thắng hoàn toàn”, ông nói.

Trong khi đó, Iran tiếp tục khẳng định họ là bên chiến thắng, khi chế độ vẫn đứng vững, còn chương trình tên lửa và hạt nhân vẫn tồn tại.

Ngày 11/5, một quan chức cấp cao Iran cảnh báo Mỹ không nên leo thang căng thẳng. “Các lực lượng vũ trang của chúng tôi sẵn sàng đáp trả thích đáng bất kỳ hành động gây hấn nào”, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên mạng xã hội X.

Tuy nhiên, thay vì tiếp tục giao tranh, cả hai bên gia tăng các biện pháp phong tỏa đối đầu lẫn nhau - những biện pháp rất khó đảo ngược nếu không có bên nào chịu xuống thang trước. Chính quyền Mỹ siết chặt phong tỏa các cảng và tàu thuyền Iran, trong khi Tehran vẫn duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Theo bà Minor, nếu muốn nhanh chóng chấm dứt thế đối đầu hiện nay, Washington có thể sẽ phải hạ thấp các mục tiêu cốt lõi của họ. “Chính quyền Tổng thống Trump sẽ buộc phải lựa chọn”, bà nói.

Chỉ cách đây 1 tuần triển vọng ngoại giao vẫn lạc quan, khi các quan chức Mỹ và bên trung gian cho biết hai bên đang tiến gần tới thỏa thuận khung.

Đến nay, sự lạc quan đó đã phai nhạt phần nào. Theo những người hiểu tình hình, vẫn còn khác biệt lớn giữa lập trường của Mỹ và Iran về cách thức quản lý eo biển Hormuz cũng như mức độ hạn chế mà Tehran chấp nhận đối với hoạt động hạt nhân trong tương lai.

“Tôi hoàn toàn không chắc Mỹ có thể thuyết phục Iran đưa ra những nhượng bộ đáng kể về chương trình hạt nhân, ngoài việc khôi phục quyền tiếp cận rộng hơn ở eo biển Hormuz”, bà Suzanne Maloney, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc chương trình chính sách đối ngoại tại Viện Brookings, nhận định.

Trong nội bộ chính quyền Iran đã xuất hiện những rạn nứt về thiệt hại kinh tế vì chiến tranh. Tuy nhiên, đề xuất mới nhất của Tehran cho thấy Iran tin rằng những lời đe dọa leo thang của ông Trump chỉ là “đòn gió”, trong khi Tehran đủ kiên nhẫn cho một cuộc đối đầu kéo dài hơn Nhà Trắng.

Theo các nhà phân tích, đề xuất này gần như không cho thấy Iran linh hoạt với những yêu cầu của Washington về việc đóng cửa chương trình hạt nhân. Iran muốn giải quyết các vấn đề hạt nhân sau khi các điều khoản liên quan tới việc kết thúc chiến tranh được thống nhất và thực hiện, đồng thời sớm được nới lỏng trừng phạt.

Các quan chức Iran cũng muốn họ và một số nước trong khu vực tham gia xây dựng các quy tắc mới cho hoạt động qua lại eo biển Hormuz, có thể bao gồm phí lưu thông hoặc các cơ chế khác nhằm tạo nguồn thu mà Tehran gọi là “bồi thường chiến tranh”. Ngoài ra, Tehran muốn việc kết thúc chiến tranh phải gắn liền với lệnh ngừng bắn bền vững tại Li-băng, nơi quân đội Israel đang giao tranh với lực lượng Hezbollah.

“Iran không sẵn sàng quay lại nguyên trạng trước chiến tranh và đòi hỏi bảo đảm kinh tế và an ninh dài hạn rằng chiến sự sẽ không tái diễn, đồng thời nước này phải có thể thu được lợi ích kinh tế từ tình hình hiện nay”, ông Zimmt nói.

Tình trạng lơ lửng kéo dài

Tuần này, ông Trump sẽ tới Trung Quốc, nơi ông có thể sẽ thúc ép Bắc Kinh hỗ trợ tìm lối thoát cho tiến trình đàm phán đình trệ với Tehran. Trung Quốc có ảnh hưởng đáng kể với Tehran, nhưng mọi hỗ trợ từ Bắc Kinh nhằm giải quyết tình hình có thể đi kèm cái giá nào đó.

Ông Trump đang chịu áp lực ngày càng lớn trong nước phải tìm ra cách thoát khỏi thế bế tắc hiện nay.

Nhiều nghị sĩ Cộng hòa có ảnh hưởng đã công khai kêu gọi ông Trump khởi động lại “Chiến dịch Tự do” nhằm hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz, hoặc thậm chí tái phát động chiến sự với Iran.

Ngược lại, phe hoài nghi lại thúc giục ông Trump nhanh chóng tuyên bố chấm dứt chiến tranh, trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ suy giảm và tâm lý bất an về nền kinh tế gia tăng. Một số đồng minh vùng Vịnh của Washington cũng đang kêu gọi Nhà Trắng không nối lại xung đột.

Tình thế bế tắc này có thể thay đổi bất cứ lúc nào. Nhà Trắng có thể chấp nhận một thỏa thuận không đáp ứng đầy đủ các mục tiêu cốt lõi của họ, hoặc ông Trump có thể kết luận rằng chỉ có sức mạnh quân sự mới khiến Iran phải lùi bước. Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu Maloney, khả năng cao là tình trạng lửng lơ hiện nay sẽ kéo dài.

Các quan chức Mỹ giàu kinh nghiệm về Trung Đông nhận định, chính quyền Tổng thống Trump đã đạt được những thắng lợi chiến thuật đáng kể trong cuộc chiến, bao gồm làm suy yếu nghiêm trọng bộ máy lãnh đạo, nền công nghiệp quốc phòng và hải quân Iran, nhưng cho đến nay vẫn chưa đạt được bất kỳ mục tiêu chiến lược nào, bao gồm buộc Tehran phải từ bỏ hoàn toàn chương trình vũ khí hạt nhân, tên lửa đạn đạo hay ngừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực mà Mỹ coi là khủng bố.

“Tôi nghĩ cả Washington lẫn Tehran vẫn đang cố đạt được những mục tiêu tối đa, hoặc gần như tối đa, thông qua tiến trình đàm phán, những điều mà họ không thể đạt được bằng chiến tranh”, nhà nghiên cứu Maloney nói.

Nguồn: Soha; Dân Trí; Tiền Phong