QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ DỌC VÀNH ĐAI 4

Thời điểm này, các địa phương đang đẩy mạnh việc lập và triển khai các quy hoạch về phát triển hạ tầng khớp nối cùng các dự án đô thị dọc Vành đai 4.

Hiện đường song hành dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đã định hình. Có thể nhận thấy, quỹ đất dọc tuyến vành đai trọng điểm là tiềm năng lớn trong việc mở rộng không gian phát triển đô thị cho Thủ đô.

Tại khu vực phía Nam, dự án Vành đai 4 dài 7,9km; trong đó, trên địa bàn hai xã Tam Hưng và Bình Minh, đường xuyên qua nhiều khu đô thị hiện hữu đã được phê duyệt hoặc đang đề xuất quy hoạch như: Thanh Hà, Mỹ Hưng, Phân khu đô thị S4, Phân khu đô thị Tây Vành đai 4, đặc biệt là Đô thị Olimpic quy mô hơn 9.171 ha đã chính thức khởi công vào tháng 12/2025. Hiện dự án bắt đầu triển khai các phân khu chính, hướng tới hoàn thành khu thể thao vào năm 2030… Quỹ đất được khai thác hiệu quả, trong tương lai, đây sẽ là khu vực phát triển đô thị lớn của Thủ đô.

Còn tại phân đoạn Vành đai 4 chạy qua xã Sơn Đồng dài 2,7km, quỹ đất hai bên tuyến đường đã được quy hoạch là không gian phát triển đô thị. Khu vực phía Đông, các dự án đô thị đã được Thành phố phê duyệt từ những giai đoạn trước. Khu vực phía Tây có tổng diện tích khoảng 425ha một phần là khu dân cư hiện hữu, ga đường sắt đô thị; phần còn lại thuộc vùng phân, chậm lũ sông Đáy theo quy hoạch là đất dịch vụ hỗ trợ sản xuất và công viên cây xanh, để khai thác hiệu quả, xã Sơn Đồng đang rà soát, kiến nghị điều chỉnh quy hoạch.

Quy hoạch Phân khu đô thị phía Tây Vành đai 4 - phân đoạn 3 từ Đại lộ Thăng Long đến trục đường Ngọc Hồi - Phú Xuyên đang được công khai, lấy ý kiến cộng đồng, trong đó, phường Yên Nghĩa có diện tích phát triển đô thị khoảng 1.164ha. Ngoài các khu đô thị và khu dân cư hiện hữu, quy hoạch điều chỉnh chức năng sử dụng đất với diện tích khoảng 863ha để phát triển đô thị.

Ông Phạm Anh Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Yên Nghĩa cho biết: "Hiện trạng sử dụng đất phía Tây Vành đai 4 hiện nay đa số nằm ngoài đê sông Đáy và trong vùng phân lũ. Sau khi đồ án quy hoạch phía Tây Vành đai 4 được phê duyệt thì sẽ tạo ra được quỹ đất để phường có thể tổ chức đầu tư hạ tầng đấu giá nhằm tạo nguồn lực phát triển cho phường".

Vành đai 4 đi qua địa bàn 16 xã mới của Hà Nội mở ra không gian phát triển đô thị rộng lớn. Trên cơ sở rà soát, phân loại toàn bộ quỹ đất và các quy hoạch đã được duyệt, Thành phố đã phê duyệt điều chỉnh danh mục đề xuất bổ sung vào kế hoạch quy hoạch phân khu đô thị phía Tây Vành đai 4 gồm 4 phân đoạn với quy mô diện tích lên tới khoảng 16 nghìn ha. Cả 4 quy hoạch đều có tỷ lệ 1/2000. Hiện việc lập quy hoạch 1/500 đã được phân cấp cho các xã, phường triển khai - đây sẽ là cơ sở quan trọng để các địa phương đề xuất điều chỉnh phù hợp với thực tiễn địa giới hành chính mới nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất.

QUYẾT LIỆT GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, THÚC ĐẨY ĐẦU TƯ CÔNG

Ngay từ những ngày đầu năm 2026, không khí triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội đã diễn ra khẩn trương, quyết liệt. Trong đó, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục được thành phố xác định là khâu “mở đường” cho đầu tư công, phát triển hạ tầng và tạo dư địa tăng trưởng mới.

Tiến độ đã có bước đột phá

Ghi nhận tại phường Cầu Giấy cho thấy chuyển động mạnh mẽ trong công tác giải phóng mặt bằng Dự án đường Vành đai 2.5 - dự án chậm tiến độ nhiều năm do vướng mắc về nguồn gốc đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Cầu Giấy Nguyễn Việt Trung cho biết, trong nhiều năm trước, tiến độ dự án rất chậm, tỷ lệ phê duyệt phương án bồi thường chỉ đạt khoảng 50%, khiến mặt bằng bị chia cắt, không thể triển khai đồng bộ. Tuy nhiên, từ sau khi thành phố tăng cường chỉ đạo quyết liệt, đặc biệt là sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tiến độ giải phóng mặt bằng đã có bước đột phá. Chỉ trong hơn 7 tháng, khối lượng giải phóng mặt bằng tăng thêm 40%. Theo Chủ tịch UBND phường Cầu Giấy Ngô Ngọc Phương, xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, lãnh đạo phường đã trực tiếp xuống cơ sở, gặp gỡ từng hộ dân, kiên trì đối thoại, giải thích chính sách và nhận được sự chia sẻ của các gia đình, tạo điều kiện cho dự án triển khai đúng tiến độ.

Tương tự, tại các phường Yên Nghĩa, Dương Nội, Kiến Hưng, việc triển khai dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 6 (đoạn Ba La - Xuân Mai), không khí thi công, giải phóng mặt bằng cũng đang diễn ra khẩn trương. Trong đó, phường Yên Nghĩa có khối lượng giải phóng mặt bằng lớn nhất với diện tích khoảng 12,4ha, liên quan đến 622 hộ dân. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Yên Nghĩa Nguyễn Nguyên Quân thông tin, phường thực hiện phương châm “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ”, khó khăn phát sinh đến đâu tháo gỡ ngay đến đó, không để tồn đọng kéo dài.

Tại phường Dương Nội, công tác kiểm đếm, lập phương án bồi thường đang được thực hiện theo hướng gối đầu các phần việc, bảo đảm không lãng phí thời gian. Phó Chủ tịch UBND phường Dương Nội Vũ Thị Ngọc Hiền cho biết, các cơ chế, chính sách mới của Trung ương và thành phố, đặc biệt là việc rút ngắn thời gian công khai phương án bồi thường và thời hạn thu hồi đất..., đang tạo điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.

Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng ở ngoại thành cũng được triển khai với tinh thần “không chờ việc”. Tại xã Hòa Lạc, dự án tuyến đường cao tốc Đại lộ Thăng Long đoạn từ quốc lộ 21 đến cao tốc Hà Nội - Hòa Bình đã hoàn thành kiểm đếm 100% diện tích đất thu hồi, tương ứng 688 thửa đất. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hòa Lạc Đồng Phước An cho biết, ngay khi tiếp nhận nhiệm vụ, xã đã xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công cụ thể đến từng cán bộ, đơn vị. Đến nay, 36 hộ dân đã tự nguyện bàn giao mặt bằng 43 thửa đất, tổng diện tích hơn 6,6ha.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách

Theo thống kê, riêng Hà Nội, vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách do địa phương quản lý trong tháng 1-2026 ước đạt khoảng 7.390 tỷ đồng, tăng hơn 64% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy, quyết tâm rất cao của thành phố trong việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công ngay từ những ngày đầu, tháng đầu của năm.

Tuy nhiên, để đạt tiến độ, đáp ứng yêu cầu của thành phố đề ra đối với công tác giải phóng mặt bằng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương gắn với việc tháo gỡ khó khăn từ cơ sở. Tại xã Dân Hòa, địa phương đang tập trung thực hiện giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án phát triển hạ tầng. Xã đề xuất thành phố sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến quỹ đất tái định cư, quy hoạch tái định cư tổng thể gắn với kế hoạch phát triển trung hạn.

Tại xã Phượng Dực, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Trọng Vĩnh cho rằng, việc chủ động bố trí quỹ đất tái định cư, xây dựng kế hoạch tái định cư theo chu kỳ 5 năm sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong triển khai các dự án.

Tại xã Phú Cát, công tác giải phóng mặt bằng phục vụ Dự án Khu công nghệ cao Hòa Lạc cũng đang được địa phương tập trung chỉ đạo quyết liệt. Chủ tịch UBND xã Phú Cát Hoàng Nguyên Ưng cho biết, tổng diện tích đất thuộc diện thu hồi trên địa bàn xã là hơn 155ha. Đến nay, địa phương cơ bản hoàn thành việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao phần lớn diện tích cho chủ đầu tư. Phú Cát kiến nghị, thành phố, các sở, ngành tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, xác định giá đất sát với thực tế thị trường; đồng thời sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, số hóa hồ sơ địa chính để phục vụ công tác xác minh nguồn gốc đất... Xã đề xuất thành phố nghiên cứu bố trí quỹ đất tái định cư theo hướng chủ động, dài hạn, gắn với quy hoạch phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ...

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Xuân Đại khẳng định, cùng với công tác quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng tiếp tục được xác định là khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ triển khai các dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phục vụ trực tiếp đời sống nhân dân. Thành phố đang triển khai hơn 1.500 dự án với tổng diện tích hàng chục nghìn héc ta, trong đó vẫn còn một phần diện tích chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Sở sẽ đề xuất, tham mưu thành phố tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, từng bước số hóa hồ sơ địa chính, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn.

Ì ẠCH DỰ ÁN ĐƯỜNG NỐI SÂN BAY NGHÌN TỶ Ở HUẾ

Dự án tuyến đường Tố Hữu nối dài đi sân bay Phú Bài - một trong những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm của TP. Huế với tổng mức đầu tư hơn 1.143 tỷ đồng, hiện thi công cầm chừng, trên công trường thưa vắng công nhân, máy móc hoạt động rời rạc, sắt thép vật liệu hoen gỉ, tiến độ chậm so với kế hoạch.

Dự án đường Tố Hữu nối dài đi sân bay Phú Bài có tổng chiều dài khoảng 9,59km, do Ban Quản lý dự án (QLDA) Đầu tư xây dựng và Phát triển đô thị TP. Huế làm chủ đầu tư. Điểm đầu dự án tiếp giáp khu E - Khu đô thị mới An Vân Dương, điểm cuối tại nút giao đường Thuận Hóa với Quốc lộ 1 (phường Phú Bài). Công trình được UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế (nay là UBND TP. Huế) phê duyệt đầu tư năm 2023, thời gian thực hiện trong 4 năm, với tổng mức đầu tư hơn 1.143 tỷ đồng.

Dự án chia làm 2 gói thầu. Gói thầu số 21 gồm đoạn 1 và đoạn 2, dài khoảng 6,1km, quy mô mặt cắt quy hoạch 60m, tổng giá trị hợp đồng hơn 583 tỷ đồng, do liên danh Công ty Cổ phần 456, Công ty Cổ phần Tập đoàn Đồng Tâm, Công ty Cổ phần Tư vấn xây lắp Đầu tư An Phú Quảng Ninh và Công ty Cổ phần FECON thi công. Gói thầu số 20 gồm đoạn 3 và đoạn 4, dài khoảng 3,49km, quy mô mặt cắt 36m, giá trị hợp đồng hơn 132 tỷ đồng, do Công ty Cổ phần Quản lý Đường bộ và Xây dựng Công trình Thừa Thiên Huế, Công ty Cổ phần Đường bộ I Thừa Thiên Huế và Công ty Cổ phần Đầu tư Việt Anh thi công.

Tuy nhiên, dọc tim tuyến đường Tố Hữu nối dài, hiện trường thi công không tương xứng với quy mô dự án nghìn tỷ. Những ngày này, thời tiết tại Huế rất thuận lợi cho hoạt động thi công hạ tầng giao thông, nhưng trên công trường dự án đường Tố Hữu nối dài vẫn diễn ra cầm chừng, máy móc chuyên dụng bất động, sắt thép vật liệu hoen gỉ giữa mưa nắng.

Tại điểm đầu tuyến, khu vực giao với đường liên phường Thanh Thủy thuộc gói thầu số 21, hạng mục móng cầu thi công dang dở. Hai bên tuyến là đường công vụ dài vài trăm mét nằm lọt thỏm giữa ruộng đồng. Trên công trường chỉ lác đác vài công nhân làm việc, máy móc hoạt động thưa thớt.

Ở cuối tuyến thuộc gói thầu số 20, tình hình thi công trên công trường cũng không khá hơn. Một số công nhân đang thi công hệ thống thoát nước dọc tuyến, hai cống hộp và vài đoạn kè bê tông được làm dở dang, chưa hoàn thiện. Theo ghi nhận của phóng viên, nhiều đoạn tuyến của dự án vẫn chỉ là đất trống, chưa được đắp nền đường.

Theo Ban QLDA Đầu tư xây dựng và Phát triển đô thị TP. Huế, gói thầu số 20 khởi công từ ngày 1/11/2024, tiến độ thi công theo hợp đồng là 720 ngày. Gói thầu số 21 khởi công ngày 20/1/2025, tiến độ thực hiện 900 ngày.

Chủ đầu tư cho biết, đến nay dự án đã được bàn giao 43,10 ha/47,07 ha mặt bằng đất lúa (đạt khoảng 90,3%). Dự án có 821 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó mới có 508 hộ bàn giao mặt bằng, còn 313 hộ chưa bàn giao. Riêng gói thầu số 20, chủ đầu tư mới tiếp nhận được 6,31/13,13 ha mặt bằng.

Trên diện tích mặt bằng được bàn giao này, nhà thầu đã thi công một số hạng mục chính như 80 cọc khoan nhồi tại các cầu Hói Sai Thượng, kênh Nam sông Hương và cầu Lợi Nông; hoàn thành mố M1 cầu Hói Sai Thượng; làm đường công vụ khoảng 3,1/6 km, mở rộng Tỉnh lộ 3 và triển khai một số vị trí cọc thử xi măng đất. Phần mặt bằng đường Quang Trung hiện trạng dài khoảng 1,2 km, rộng 27 m đã thi công cơ bản hoàn thành khoảng 2/3 số cống ngang đường. Tổng giá trị thực hiện đạt khoảng 32 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo chủ đầu tư, tiến độ công trình vẫn chậm, ngoài yếu tố mưa lũ kéo dài vào cuối năm 2025 khiến dự án gián đoạn thi công, nguyên nhân chính được xác định do lỗi chủ quan của nhà thầu, đặc biệt là Công ty Cổ phần Tập đoàn Đồng Tâm. Ban QLDA đã có văn bản cảnh cáo và thông báo xử phạt do vi phạm tiến độ hợp đồng.

Dù doanh nghiệp đề xuất mức phạt khoảng 100 triệu đồng, việc thi công vẫn cầm chừng, ảnh hưởng dây chuyền đến các hạng mục khác. Ban QLDA cho biết hiện theo dõi sát tiến độ và sẽ xem xét chấm dứt hợp đồng đối với nhà thầu nếu tình trạng chậm trễ tiếp diễn.

DỰ ÁN HƠN 9.000 TỈ Ở CẦN THƠ: CẮT NHIỀU HẠNG MỤC, GIÃN TIẾN ĐỘ THÊM 4 NĂM

Dự án 3 của TP Cần Thơ sau 10 năm thực hiện nay được HĐND TP điều chỉnh chủ trương, cắt giảm nhiều hạng mục và giảm tổng vốn đầu tư, nhưng vốn đối ứng của TP tăng thêm gần 1.000 tỉ đồng.

Ngày 10-2, Kỳ họp thứ 9 HĐND TP Cần Thơ đã thông qua nghị quyết về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án Phát triển TP Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị (thường gọi Dự án 3).

Vốn đối ứng tăng gần 1.000 tỉ dù tổng vốn giảm

Các nội dung điều chỉnh chủ trương đầu tư gồm: giảm quy mô khu tái định cư An Bình xuống còn 28,28 ha; cắt giảm ba tuyến rạch nội ô gồm Mương Lộ 91B, Ông Đạo, Cây Me và điều chỉnh cục bộ một số tuyến kênh rạch để đảm bảo điều kiện thi công, an toàn công trình. Dự án cũng cắt giảm hạng mục trang thiết bị hỗ trợ trung tâm Quản lý giao thông đô thị TP Cần Thơ trực thuộc Sở GTVT (nay là Sở Xây dựng).

Đồng thời, TP không thực hiện nâng cấp mặt đường Cách Mạng Tháng Tám và không nâng cao độ lan can đoạn kè sông Cần Thơ từ Nhà khách số 2 đến cầu Ninh Kiều.

Ngược lại, dự án bổ sung các hạng mục mới gồm trang thiết bị cho trạm bơm âu thuyền Cái Khế (thiết bị kỹ thuật, máy bơm, hệ thống điện...); đoạn đường sau kè sông Cần Thơ và công viên từ cống Tham Tướng đến Vincom dài 170m.

Sau điều chỉnh, tổng mức đầu tư dự án là hơn 8.971 tỉ đồng (giảm hơn 196 tỉ đồng). Dù vốn vay ODA và vốn ODA không hoàn lại giảm, nhưng vốn đối ứng của TP tăng thêm hơn 961 tỉ đồng. Thời gian thực hiện dự án được kéo dài từ năm 2016 đến ngày 31-12-2028.

Nhiều hạng mục chưa hoàn thành

Theo tờ trình của UBND TP, Dự án 3 được Thủ tướng phê duyệt danh mục đầu năm 2016. Dự án được Ngân hàng Thế giới và SECO cam kết tài trợ, do UBND TP Cần Thơ làm chủ đầu tư. Đại diện chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức, TP Cần Thơ (Ban ODA).

Dự án gồm ba hợp phần: kiểm soát ngập lụt và vệ sinh môi trường; phát triển hành lang đô thị; tăng cường quản lý đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo kế hoạch cũ, dự án kết thúc vào ngày 30-6-2024. Tuy nhiên, đến thời điểm này các hạng mục xây lắp vẫn chưa hoàn thành mà nguyên nhân chính là vướng giải phóng mặt bằng.

Cụ thể, với hạng mục vốn ODA, có 17/26 gói thầu xây lắp đã hoàn thành, 8 gói chưa xong và một gói chưa đấu thầu. Đối với các gói thầu tư vấn và hợp phần quản lý đô thị, vẫn còn một số hạng mục dở dang do các gói thầu thi công kênh rạch nội ô chưa hoàn tất.

Hạng mục nâng cấp mặt đường Cách Mạng Tháng Tám không thực hiện do đã được lồng ghép vào dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 91. Riêng hạng mục trang thiết bị hỗ trợ trung tâm Quản lý giao thông đô thị chưa triển khai vì hệ thống quản lý giao thông thông minh (ITS) giai đoạn 1 chưa được đầu tư.

Về vốn đối ứng, hiện còn tồn đọng 116 hồ sơ giải phóng mặt bằng đã phê duyệt nhưng chưa chi trả kinh phí với số tiền khoảng 43,84 tỉ đồng. Ngoài ra, TP cần thanh toán khoảng 28,8 tỉ đồng để mua 202 lô nền của Công ty Cổ phần Bất động sản Cửu Long và xử lý một số trường hợp chưa bàn giao mặt bằng. Lũy kế giải ngân của dự án hiện đạt 82,76%.

Nguồn: Hà Nội Online; CafeF; Tiền Phong; Pháp Luật