Nữ sinh chuyên tiếng Đức giành suất học bổng toàn phần hiếm

Học bổng do Bộ Ngoại giao tài trợ Đức

Trần Lê Hạnh Dung hiện học lớp 12G hệ chuyên tiếng Đức, trường THPT chuyên Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Học bổng mà em nhận được cách đây vài ngày do Bộ Ngoại giao Đức tài trợ, trao cho 116 học sinh, sinh viên trên toàn thế giới.

Theo các giáo viên chuyên Đức, học bổng nói trên chủ yếu dành cho nhóm sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ), số dành cho bậc cử nhân rất hiếm. Dung sẽ được đài thọ tất cả chi phí học tập và sinh hoạt trong thời gian học, hỗ trợ phí bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn, vé máy bay khứ hồi...

Lập hồ sơ tuyển chọn

Dù học chuyên về ngôn ngữ, Hạnh Dung cho hay chọn theo đuổi ngành Kinh tế kỹ thuật tại Đức, vì thích học Toán và Vật lý. Em cũng muốn tìm hiểu cách kiến thức kỹ thuật được ứng dụng thực tế và gắn kết với các yếu tố kinh tế.

"Em nghĩ một kỹ sư không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải hiểu về kinh tế để tạo ra những sản phẩm có giá trị cho xã hội", Dung chia sẻ.

Trong thư động lực gửi hội đồng tuyển chọn, em mở đầu bằng ký ức về sở thích vẽ lại các loại máy giặt, máy rửa bát hay những dây chuyền hỗ trợ bố mẹ làm việc nhà. Nữ sinh nhìn nhận những nét vẽ ngây ngô ngày ấy là dấu hiệu đầu tiên cho thấy sự tò mò của em với thế giới kỹ thuật.

Để có được bản luận ưng ý nhất, Dung đã dành gần hai tháng nghiên cứu tiêu chí của DAAD. Em ghi chép ý tưởng vào sổ tay, viết đi viết lại hơn 20 lần để giải thích rõ vì sao mình chọn nước Đức và sẽ tận dụng cơ hội học tập này như thế nào. Dung tỉ mỉ đến mức kiểm tra kỹ lưỡng từ phông chữ đến cách đặt tên file trước khi nhấn nút gửi.

Tài năng tiếng Đức

Ngoài ra, hồ sơ của nữ sinh còn có điểm trung bình ba năm đạt 9,7-9,8, chứng chỉ tiếng Đức C1 (DSD-II), IELTS 8.5. Em cũng từng giành giải nhất Olympic tiếng Đức của Đại học Quốc gia Hà Nội, giải nhì cuộc thi Grammatikzauber về giảng dạy ngữ pháp tiếng Đức.

Dung còn là Phó chủ tịch Câu lạc bộ tiếng Đức ở trường, tham gia nhiều hoạt động ngoại khóa như Hội chợ khoa học Julience, chương trình High School Help Kit - HSHK giúp các em học sinh cấp 2 thi vào lớp 10...

Với riêng tiếng Đức, Hạnh Dung cho hay lợi thế là được tiếp xúc từ sớm, hồi 2 tuổi, khi bố mẹ làm nghiên cứu sinh ở đất nước này. Cơ duyên này giúp nữ sinh hình thành khả năng phát âm khá tự nhiên. Sau khi trở về Việt Nam, Dung duy trì bằng cách tự học qua các tài liệu, phim tiếng Đức, cố gắng gắn với cuộc sống hàng ngày. Em cũng hay viết ra những suy nghĩ của mình, có động lực tra cứu những từ chưa biết.

"Em yếu nhất ở kỹ năng viết, vì đòi hỏi tư duy phản biện và khả năng quản lý thời gian rất khắt khe", Dung nói. Để cải thiện, nữ sinh đọc nhiều bài mẫu và đề thi để học cách diễn đạt, tích lũy vốn từ và cấu trúc câu. Với từ vựng, em luôn đặt từ trong ngữ cảnh cụ thể hoặc tự tưởng tượng ra một câu chuyện để ghi nhớ lâu hơn.

"Học ngôn ngữ không chỉ là học cách nói, mà còn là học về văn hóa và cách nhìn thế giới", em chia sẻ. "Chỉ cần đủ kiên trì, từng bước nhỏ cũng có thể đưa mình đến những giấc mơ rất lớn".

Theo cô Nguyễn Ngọc Lan, giáo viên chủ nhiệm lớp, Hạnh Dung là lớp phó học tập gương mẫu, có tính kỷ luật và khả năng tự lập cao.

"Dù phải cân bằng giữa việc học trên lớp, ôn thi các chứng chỉ quốc tế và chuẩn bị hồ sơ du học, Hạnh Dung vẫn luôn giữ được sự tập trung và tinh thần trách nhiệm", cô Lan nói.

Tháng 8 tới, Dung sẽ sang Đức học một năm dự bị trước khi chính thức bước vào chương trình đại học.

Du học nghề “đánh vật” với tiếng Đức

Đức đang là điểm nóng du học trên thế giới

Đặc biệt là nhóm đào tạo nghề, trong bối cảnh thiếu hụt lao động do già hóa dân số. Học viên được trả thù lao trong thời gian thực tập, có cơ hội ở lại làm việc sau tốt nghiệp và nhận lương khởi điểm ngang mức trung bình (2.300-3.500 Euro, tương đương 71-108 triệu đồng một tháng). Khoảng 4.000 người Việt đang ở Đức theo diện này, chiếm 80% tổng số du học sinh Việt Nam.

Đánh vật

Minh Hòa, 25 tuổi, du học nghề ngành Thuế tại Tiểu bang Baden-Württemberg được 5 tháng. Trước đó, cô đã tự học tiếng Đức một năm và vượt qua trình độ B2.

Tuy nhiên, khi phải giao tiếp với người bản địa về thủ tục hành chính, mua sắm hay thực tập tại doanh nghiệp, Hòa luôn "không biết mình có hiểu đúng không". Tự ti với khả năng tiếng, nhiều lúc cô phải chuyển sang trao đổi bằng tiếng Anh để đảm bảo thông tin.

Hòa thấy "ngợp" nhất là khi nghe giảng. Dù đã nhập học từ tháng 9, nữ sinh người Việt vẫn gần như không thể theo kịp bài giảng vì tốc độ thầy cô nói quá nhanh, kèm phương ngữ. Các bạn trong lớp đều là người Đức hoặc thành thạo tiếng hơn, nên dù muốn, Hòa vẫn thấy khó hòa nhập, luôn cảm thấy ngại ngùng.

Em thường xuyên phải nhờ tới ChatGPT để dịch tài liệu và bài tập. "Những lúc thấy nản, mình chỉ muốn mua vé bay về Việt Nam", Hòa nói.

Trọng Hoàng, 21 tuổi, du học nghề Đầu bếp cách đây hơn một năm, cũng từng chới với trong những ngày đầu. Khác với những câu đầy đủ văn phạm đã học ở Việt Nam, Hoàng nhận ra người Đức nói vừa nhanh, vừa ngắn gọn, từ ngữ ít hoa mỹ hơn so với sách vở.

Còn Anh Phương, du học ngành Nhà hàng - Khách sạn, cảm thấy nản nhất vì độ dài của từ vựng tiếng Đức.

"Ví dụ như ‘giới hạn tốc độ’ trong tiếng Đức là ‘Geschwindigkeitsbegrenzung’. Một từ thôi mà dài như đường từ nhà mình đến chỗ làm," Phương than thở.

Tình trạng "sốc" ngôn ngữ là rào cản, thách thức lớn 

Nó đã lan truyền âm ỉ trong cộng đồng du học sinh nghề tại Đức thời gian qua. Trên các diễn đàn, nhiều du học sinh thường xuyên than thở vì "không hiểu người Đức nói gì".

Không có khảo sát cụ thể, song chuyên gia nhìn nhận đây là điểm yếu lớn nhất với học viên người Việt.

Rào cản về trình độ tiếng Đức là thách thức lớn đối với cả học viên và các trường dạy nghề, theo ông Gerrit Buchhorn, giám đốc điều hành Hiệp hội Khách sạn và Nhà hàng Berlin.

"Nhiều học viên người Việt hầu như không theo kịp bài giảng. Họ cảm thấy bị cô lập và bất an. Điều đó khiến giáo viên gặp nhiều khó khăn và bị quá tải khi phải duy trì lớp học", ông Buchhorn chia sẻ với tờ Rbb24 - kênh tin tức về Berlin và Brandenburg của Đức, hồi tháng 10.

Tại trường nghề Brillat-Savarin, nơi Buchhorn là thành viên ban quản trị, khoảng 700 học viên đến từ Việt Nam. Phần lớn hầu như không nói được tiếng Đức, dù đã có chứng chỉ trình độ B1 trước khi nhập cảnh.

"Tôi không loại trừ khả năng có điều gì đó không ổn", Buchhorn nói.

Ở sự kiện "Chuyến xe hướng nghiệp Đức" hồi cuối tháng 4, ông Oliver Brandt, Viện trưởng Viện Goethe Hà Nội, cũng nêu thực trạng này. Theo ông, các trường nghề và công ty tại Đức rất thích người Việt vì chịu khó học và làm được việc. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất vẫn là ngôn ngữ. Một số trường nghề yêu cầu chứng chỉ tiếng Đức bậc A2 (bậc 3/6), song mức này chưa đủ để du học sinh hòa nhập.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Hoa, nguyên giảng viên cao cấp trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, tiếng Đức khó ở ngữ pháp, do có 4 biến cách (dùng để xác định các bộ phận trong câu) và nhiều động từ bất quy tắc. Ngoài ra, ngôn ngữ đời sống rất khác trong sách vở, kể cả với những câu nói đơn giản. Người Đức còn nói nhanh, hay dùng từ địa phương.

Lời khuyên

Tuy nhiên, về lý do chủ quan từ du học sinh, PGS Hoa nhận định tâm lý nóng vội là nguyên nhân đầu tiên khiến nhiều người chật vật khi sang Đức. Bởi các em chỉ học tiếng để đối phó với kỳ thi chứng chỉ, tìm cách đạt B1 - mức yêu cầu phổ biến để được cấp visa, xuất cảnh.

Kết quả là có trường hợp tuy thi đạt nhưng không thể giới thiệu bản thân rành mạch, hoặc không hiểu cả những câu hỏi cơ bản. Số không ít yếu kỹ năng nói, thiếu vốn từ thực tế, nhưng lại không dám giao tiếp hay tìm môi trường luyện vì tâm lý sợ sai.

PGS Hoa khuyên du học sinh có ý định sang Đức chuẩn bị vững về tiếng, đặc biệt là phát âm và phần quán từ trong ngữ pháp. Họ cũng cần theo học những giáo viên giúp mình có động cơ học tích cực, rèn được phương pháp tự học hiệu quả.

Còn ông Oliver Brandt khuyên sinh viên chuẩn bị và thi chứng chỉ khoảng 10-12 tháng trước khi nhập cảnh.

Về phần mình, sau thời gian hoang mang, Hoàng đã tìm tới các video trên Youtube để luyện nghe tiếng thực tế mỗi ngày. Gạt sự xấu hổ qua một bên, Hoàng mạnh dạn kết bạn, nói chuyện với người Đức để luyện nghe-nói.

"Cho bản thân thời gian và kiên trì luyện tập, dần dần mình thấy bớt khó khăn", Hoàng nói.

Thế giới du học nghề đổ xô tới Đức

Thống kê số lượng

Khoảng 402.000 du học sinh đến Đức năm học 2024-2025, là mức cao nhất từ trước tới nay, chủ yếu theo ngành Kỹ thuật.

Thông tin nằm trong Báo cáo Wissenschaft weltoffen 2025 (Khoa học Mở cửa với Thế giới), do Cơ quan Trao đổi học thuật Đức (DAAD) công bố đầu tháng 12 năm trước.

Khoảng 402.000 sinh viên nước ngoài đăng ký học tại Đức trong học kỳ mùa đông 2024/25, tăng 6% so với năm học trước. Trong đó, hơn 116.000 là du học sinh mới. Số theo hệ đại học khoảng 270.000 người. Phần lớn học các ngành Kỹ thuật (43%), Kinh tế, Luật và Khoa học xã hội (25%).

Du học sinh tới nhiều nhất từ Ấn Độ (59.000), tăng 20% so với năm học 2023/2024. Số này cách xa so với nhóm từ Trung Quốc (38.600). Ba vị trí còn lại trong top 5 là Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Áo, có khoảng 16.000-20.000 sinh viên, cũng đều tăng so với năm ngoái.

Số du học sinh người Việt không được đề cập, nhưng theo một báo cáo khác của DAAD, nhóm này ổn định, với khoảng 5.800 người.

Nhìn chung, du học sinh từ châu Á-Thái Bình Dương chiếm tỷ lệ lớn nhất trong tổng số sinh viên quốc tế theo học tại Đức (33%). Châu Phi cũng đóng góp đáng kể, là quê hương của khoảng một phần tư tổng số.

Số sinh viên quốc tế tới Đức đã tăng trưởng liên tiếp trong một thập kỷ qua. Gần đây, trong khi Australia, Mỹ, Anh và đặc biệt là Canada có nhiều chính sách hạn chế du học sinh thì Đức ngược lại. Ngoài bậc cử nhân, quốc gia này còn thành công trong thu hút nghiên cứu sinh thạc sĩ, tiến sĩ, chiếm 26-28% tổng số học viên ở bậc này.

Chương trình giáo dục đào tạo hấp dẫn ở Đức

Tiến sĩ Marcus Beiner từ Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Giáo dục Đại học Đức (DZHW), chia sẻ với ICEF Monitor rằng điều này cho thấy vai trò trung tâm khoa học của Đức đang tiếp tục phát triển.

Điều này kéo theo tăng trưởng về quy mô nhân sự, chương trình đào tạo ở Văn phòng giáo dục quốc tế ở các đại học. Theo DAAD, hiện các đại học có gần 2.400 chương trình bằng tiếng Anh được công nhận, bao gồm khoảng 420 chương trình cử nhân (chiếm 4%) và 1.930 chương trình thạc sĩ (18%).

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang thiếu lao động tay nghề cao trầm trọng, dự đoán lên tới 7 triệu người vào năm 2035, do già hóa dân số.

DAAD từng kêu gọi chính phủ, các đại học và doanh nghiệp xây dựng chiến lược thu hút và tăng gấp đôi tỷ lệ sinh viên quốc tế ở lại sau tốt nghiệp, lên khoảng 50.000 người mỗi năm vào năm 2030.

Theo Study in Germany, cổng thông tin về du học Đức, có ba lý do chính khiến nước này hấp dẫn sinh viên nước ngoài.

Đầu tiên, các đại học công lập miễn học phí, sinh viên chỉ mất một khoản phí hành chính 150-250 euro mỗi năm. Trong khi đó, chất lượng giáo dục đại học Đức được đánh giá cao, khoảng 50 trường vào bảng xếp hạng đại học thế giới của THE.

Thứ hai, chi phí sinh hoạt trung bình của sinh viên quốc tế tại Đức chỉ khoảng 930 euro/tháng (1.000 USD), thấp hơn đáng kể so với du học sinh tại Anh (1.500 USD) hay Mỹ (1.250 USD).

Cuối cùng, sau khi tốt nghiệp, sinh viên có cơ hội ở lại làm việc lên tới 18 tháng với giấy phép cư trú mở rộng. Kết quả khảo sát cũng cho thấy gần 70% du học sinh muốn ở lại Đức tìm việc sau tốt nghiệp.

Nguồn: Báo Giáo dục và Thời Đại; Vn Express

Đức Việt Online