Thiên tài người Việt đầu tiên được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới: Cống hiến hết tài năng và trí tuệ cho dân tộc

Xuyên suốt dòng chảy lịch sử dân tộc, Việt Nam đã sản sinh nhiều bậc hiền tài, trí tuệ và nhân cách vượt thời đại, để lại dấu ấn sâu đậm không chỉ trong văn hóa mà còn trong kho tàng di sản nhân loại. Trong đó, không thể không kể đến anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi.

Năm 1980, UNESCO thông qua nghị quyết cùng Việt Nam kỷ niệm 600 năm ngày sinh Nguyễn Trãi, ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông đối với văn hóa, giáo dục và tư tưởng. Cuộc đời ông gắn liền với những bước ngoặt trọng đại của đất nước ở thế kỷ XV, còn di sản mà ông để lại đã vượt ra ngoài phạm vi lịch sử, trở thành tài sản chung của văn hóa nhân loại.

Nhà chính trị và quân sự lỗi lạc

Nguyễn Trãi, hiệu Ức Trai, sinh năm 1380 tại kinh thành Thăng Long. Ông có quê gốc ở làng Chi Ngại, huyện Phượng Sơn, lộ Lạng Giang (cũ), nay thuộc Hải Phòng.

Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa bảng và yêu nước. Cha là Nguyễn Phi Khanh (tên thật Nguyễn Ứng Long), một nho sĩ nổi tiếng, còn mẹ là Trần Thị Thái, con gái thứ ba của quan Đại Tư đồ Trần Nguyên Đán.

Ngay từ nhỏ, Nguyễn Trãi đã nổi tiếng thông minh, ham học và sớm bộc lộ chí lớn. Năm 1400, ông đỗ Thái học sinh dưới triều Hồ, một năm sau được bổ nhiệm giữ chức Ngự sử đài chánh trưởng.

Tuy nhiên, biến cố lịch sử nhanh chóng xảy đến. Năm 1407, quân Minh xâm lược, Đại Việt rơi vào ách đô hộ. Mang khát vọng cứu nước, Nguyễn Trãi tìm đến Lam Sơn theo phò Bình Định vương Lê Lợi. Tại đây, ông dâng "Bình Ngô sách", trình bày chiến lược đánh giặc và nhanh chóng trở thành mưu sĩ quan trọng của nghĩa quân.

Trong suốt 10 năm khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi vừa góp phần hoạch định chiến lược quân sự, vừa trực tiếp soạn thảo nhiều thư từ ngoại giao gửi các tướng lĩnh nhà Minh, kết hợp sức mạnh quân sự với nghệ thuật "đánh vào lòng người". Những tư tưởng chính trị, quân sự và ngoại giao của ông được đánh giá là góp phần quan trọng đưa cuộc khởi nghĩa đi đến thắng lợi.

Sau khi đất nước giành lại độc lập, Nguyễn Trãi thay mặt vua Lê Lợi soạn thảo "Bình Ngô đại cáo", được xem là áng "Thiên cổ hùng văn".

Tác phẩm không chỉ tổng kết thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân Minh mà còn khẳng định mạnh mẽ chủ quyền, bản sắc và vị thế độc lập của dân tộc Đại Việt. Đây được coi là một trong những bản tuyên ngôn độc lập tiêu biểu nhất trong lịch sử Việt Nam.

Không dừng lại ở việc góp phần giành độc lập, Nguyễn Trãi tiếp tục tham gia xây dựng đất nước dưới triều Lê với mong muốn thực hiện lý tưởng "duy tân đất nước, xây dựng nền thái bình muôn thuở". Ông có nhiều đóng góp trong việc củng cố nền tảng kinh tế, xã hội và xây dựng mối quan hệ hài hòa giữa triều đình với nhân dân.

Học giả và nhà tư tưởng lớn của dân tộc

Theo các nhà nghiên cứu, Nguyễn Trãi là một trong những nhà tư tưởng tiêu biểu của Việt Nam thời Hậu Lê.

Tư tưởng của ông là sự kết tinh giữa Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo, trong đó Nho giáo giữ vai trò chủ đạo nhưng luôn được vận dụng linh hoạt phù hợp với hoàn cảnh Đại Việt. Điểm nổi bật nhất trong hệ thống tư tưởng của Nguyễn Trãi là tinh thần yêu nước, thương dân và lấy nhân nghĩa làm gốc.

Đối với ông, sức mạnh của quốc gia không chỉ nằm ở binh lực mà còn ở lòng dân. Quan điểm ấy được thể hiện xuyên suốt trong sự nghiệp chính trị cũng như các tác phẩm để đời.

Đồng thời, Nguyễn Trãi cũng là một học giả có ảnh hưởng sâu rộng đối với nền văn học Việt Nam.

Ở lĩnh vực văn chính luận, ông để lại nhiều tác phẩm tiêu biểu như Quân trung từ mệnh tập, tập hợp những văn thư gửi các tướng nhà Minh trong thời kỳ khởi nghĩa Lam Sơn; Bình Ngô đại cáo, Chí Linh sơn phú cùng nhiều chiếu biểu khác. Các tác phẩm này được đánh giá cao nhờ lập luận chặt chẽ, sắc bén, vừa cương quyết vừa thấu tình đạt lý.

Trong lĩnh vực lịch sử, ông gắn với Lam Sơn thực lục với ghi chép về 10 năm khởi nghĩa Lam Sơn theo lệnh vua Lê Thái Tổ. Dù đến nay vẫn còn những ý kiến khác nhau về tác giả, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng Nguyễn Trãi là người biên soạn. Ngoài ra, ông còn viết Vĩnh Lăng thần đạo bi kể lại thân thế và sự nghiệp của vua Lê Thái Tổ.

Ở lĩnh vực địa lý, Dư địa chí được xem là bộ sách địa lý cổ nhất của Việt Nam còn lưu giữ đến ngày nay, ghi chép về địa lý, sản vật và con người Đại Việt thế kỷ XV.

Đặc biệt, trong lĩnh vực thơ ca, Nguyễn Trãi để lại dấu ấn sâu đậm với hai tập thơ nổi tiếng. Ức Trai thi tập gồm 105 bài thơ chữ Hán, trong đó có tác phẩm nổi tiếng Côn Sơn ca. Còn Quốc âm thi tập gồm 254 bài thơ chữ Nôm, được xem là tập thơ Nôm cổ nhất còn lại của Việt Nam. Chính với tác phẩm này, Nguyễn Trãi được đánh giá là người đặt nền móng cho nền văn học chữ Nôm.

Ngoài ra, ông còn sáng tác Băng Hồ di sự lục kể về cuộc đời Trần Nguyên Đán và nhiều trước tác khác về lễ nghi, luật pháp, văn hóa. Dù phần lớn di sản đã thất lạc, những cống hiến của Nguyễn Trãi vẫn được lịch sử ghi nhận như biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần nhân nghĩa và trí tuệ Việt Nam.

Nhiều tác phẩm sân khấu, văn học và điện ảnh lấy cảm hứng từ ông như Bí mật vườn Lệ Chi, Nguyễn Trãi ở Đông Quan, Đêm của bóng tối, Vạn Xuân, Nguyễn Trãi, Thiên mệnh anh hùng...

Xem tiếp tại đường Link =>https://share.google/LHu89vKev32mZP9uJ

Biến nguồn lực 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài thành động lực phát triển

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho rằng, trong kỷ nguyên mới, cần chuyển từ “vận động nguồn lực” sang “kết nối và đồng kiến tạo giá trị”, đưa tiềm năng của người Việt Nam ở nước ngoài thành nguồn lực cụ thể phát triển đất nước.

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 và Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 diễn ra trong thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác đối ngoại: vừa phát huy vai trò tiên phong, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, vừa nâng tầm đối ngoại địa phương, huy động nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển nhanh và bền vững.

Hai yêu cầu này có mối quan hệ chặt chẽ. Vai trò tiên phong của đối ngoại phải được thể hiện bằng kết quả cụ thể trong bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, mở rộng không gian phát triển và huy động nguồn lực bên ngoài. Ngược lại, hiệu quả đối ngoại địa phương là thước đo khả năng chuyển hóa quan hệ, tiềm năng và cam kết quốc tế thành nguồn lực thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và từng địa phương.

Nguồn lực đặc biệt của đối ngoại Việt Nam

Trong bài viết gửi tới hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh rằng, cộng đồng hơn 6,5 triệu đồng bào ta ở nước ngoài có vị trí rất đặc biệt. Là bộ phận không tách rời của dân tộc Việt Nam, kiều bào đồng thời cũng là nguồn lực quan trọng về kinh tế, tri thức, khoa học - công nghệ, kinh nghiệm quản trị, mạng lưới hợp tác và uy tín ở các nước sở tại. Kiều bào vừa là đối tượng của công tác chăm lo, hỗ trợ và bảo hộ, vừa là chủ thể tham gia thực hiện các nhiệm vụ đối ngoại, kết nối nguồn lực quốc tế với nhu cầu phát triển của quốc gia và của từng địa phương.

Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định, “mọi người con đất Việt - dù sinh sống ở đâu, dù quá khứ thế nào - đều có thể đồng hành, chung sức, góp phần xây dựng một tương lai tươi sáng cho dân tộc. Đảng và Nhà nước luôn nhất quán mở rộng vòng tay, trân trọng mọi đóng góp, lắng nghe mọi tiếng nói xây dựng, đoàn kết từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài - những người đang góp phần kết nối Việt Nam với thế giới”.

Ngày nay, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được quyết định bởi dân số, tài nguyên hay vốn đầu tư, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng tiếp cận tri thức, công nghệ, thị trường và các mạng lưới hợp tác quốc tế. Với phạm vi cư trú trải khắp hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có những lợi thế đặc biệt trong kết nối Việt Nam với thế giới.

Không chỉ đóng góp nguồn lực tài chính với dòng kiều hối ổn định và các dự án đầu tư, kiều bào còn đóng góp tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị, thông tin thị trường và khả năng tiếp cận các xu hướng phát triển mới. Đây là những nguồn lực thiết yếu khi Việt Nam đang đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đóng góp nổi bật của cộng đồng còn nằm ở khả năng hình thành mạng lưới kết nối toàn cầu của người Việt Nam. Mỗi doanh nhân mở thêm thị trường cho hàng hóa Việt Nam, mỗi nhà khoa học chuyển giao tri thức, mỗi chuyên gia kết nối một dự án công nghệ, mỗi trí thức đóng góp sáng kiến chính sách đều góp phần mở rộng không gian phát triển của đất nước.

“Đứng trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, ngoại giao không chỉ làm cầu nối, mà phải trở thành chất xúc tác gắn kết thế mạnh của kiều bào với những nhu cầu ưu tiên của đất nước, của từng địa phương”, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng khẳng định.

Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần chủ động phát hiện, tập hợp và kết nối doanh nhân, trí thức, chuyên gia và các hội đoàn có tiềm năng. Các địa phương trong nước cần xác định rõ nhu cầu, xây dựng danh mục dự án và cơ chế tiếp nhận phù hợp. Khi hai chiều cung - cầu được kết nối hiệu quả, nguồn lực của kiều bào mới có thể được chuyển hóa thành giá trị phát triển thực chất.

Cùng với việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đồng bào, cần xác lập rõ trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan trung ương, cơ quan đại diện và địa phương. Công tác người Việt Nam ở nước ngoài phải được triển khai thống nhất trong toàn ngành Ngoại giao, đồng thời gắn chặt với chiến lược phát triển ngành, lĩnh vực và địa phương.

Chuyển đổi số cần trở thành công cụ quan trọng để xây dựng cơ sở dữ liệu, kết nối chuyên gia, tiếp nhận sáng kiến, cung cấp thông tin và theo dõi hiệu quả hợp tác. Mỗi kết nối cần hướng tới một sản phẩm cụ thể; mỗi hoạt động phải tạo thêm cơ hội đầu tư, thương mại, công nghệ, tri thức hoặc tăng cường quan hệ hữu nghị.

Nguồn lực để nâng cao vị thế quốc tế, lan tỏa giá trị Việt Nam

Ở khía cạnh khác, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao chia sẻ thêm, những năm gần đây, nhiều địa phương đã rất chủ động và tích cực trong công tác đối ngoại và công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài.

Địa phương là nơi trực tiếp triển khai các mục tiêu phát triển, tiếp nhận đầu tư, ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường và chăm lo đời sống nhân dân. Vì vậy, nâng tầm đối ngoại địa phương phải gắn với năng lực huy động, tiếp nhận và sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc tế, trong đó có nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Mỗi địa phương có nhu cầu và lợi thế và chiến lược phát triển khác nhau. Để tối ưu hóa nguồn lực, cần tăng cường phối hợp giữa các địa phương với Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các hội đoàn kiều bào; xây dựng cơ sở dữ liệu về chuyên gia, doanh nhân và đối tác; hình thành các đầu mối đủ năng lực theo dõi, kết nối và hỗ trợ dự án từ khi đề xuất đến khi triển khai.

Đồng thời, các chương trình xúc tiến địa phương cần chuyển từ giới thiệu tiềm năng chung sang cung cấp thông tin cụ thể về dự án, cơ chế, chính sách và đầu mối thực hiện. Điều kiều bào cần không chỉ là lời mời gọi, mà là môi trường minh bạch, thủ tục thuận lợi và sự đồng hành thực chất.

“Khi đối ngoại địa phương chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn và gắn chặt hơn với nhu cầu phát triển, nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài sẽ được huy động đúng địa chỉ, phát huy đúng thế mạnh và tạo ra những kết quả có thể đo lường được”, bà Hằng nhận định. 

Vai trò tiên phong của đối ngoại không chỉ thể hiện trong huy động nguồn lực phát triển, mà còn trong chủ động tạo dựng môi trường hòa bình, củng cố lòng tin, mở rộng quan hệ hữu nghị và tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng quốc tế.

Xem tiếp tại đường Link =>Biến nguồn lực 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài thành động lực phát triển

Yêu cầu hoàn thiện chính sách về quốc tịch, nhà ở và đầu tư đối với người Việt Nam ở nước ngoài

Ngày 02/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Theo đó, tại mục III.2 Nghị quyết 23-NQ/TW, Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài theo hướng đồng bộ, minh bạch, ổn định, kiến tạo, phục vụ.

Đồng thời, Nghị quyết yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách đột phá nhằm thu hút, kết nối và phát huy hiệu quả nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là đội ngũ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ.

Đáng chú ý, Nghị quyết xác định cần tạo thuận lợi trong giải quyết các vấn đề về quốc tịch, nhà ở và đầu tư, phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng và quy định của pháp luật trong các lĩnh vực liên quan.

Bên cạnh đó, Bộ Chính trị cũng yêu cầu tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ công liên quan đến công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Không chỉ tập trung vào việc hoàn thiện chính sách, Nghị quyết còn định hướng tạo điều kiện để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia tích cực, có trách nhiệm vào đời sống chính trị, kinh tế - xã hội của đất nước.

Theo đó, Nghị quyết yêu cầu hoàn thiện cơ chế để người Việt Nam ở nước ngoài có thể trở thành thành viên của một số tổ chức chính trị - xã hội ở trong nước; tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chủ trương, đường lối, chính sách; đồng thời tham gia các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Xem tiếp tại đường Link =>Yêu cầu hoàn thiện chính sách về quốc tịch, nhà ở và đầu tư đối với người Việt Nam ở nước ngoài

Quán Việt ở Mỹ ghi điểm với bánh mì, cà phê sữa

Không gian nhỏ, thực đơn đậm hương vị quê nhà cùng lời khen “đáng quay lại” giúp quán ăn Việt trở thành địa chỉ ẩm thực được nhiều thực khách tại bang New York (Mỹ) ghé thăm.

Ben Thanh Vietnamese Bistro, quán ăn Việt tại thành phố Watervliet, bang New York (Mỹ), đang nhận được sự quan tâm của thực khách địa phương nhờ bún chả, cà phê sữa đá và nhiều món ăn đậm hương vị quê nhà.

Dù chỉ có hơn chục chỗ ngồi và hiện mở cửa vào cuối tuần, quán vẫn được Times Union đánh giá cao về chất lượng món ăn và cách phục vụ gần gũi.

Quán do vợ chồng Lan và Tom Skiff điều hành. Lan Skiff là người Việt, sang Mỹ cùng gia đình khi mới 7 tuổi. Bà cho biết việc mở quán không chỉ nhằm kinh doanh mà còn xuất phát từ mong muốn giới thiệu ẩm thực và văn hóa Việt đến cộng đồng địa phương.

Nằm trong một mặt bằng nhỏ trên đường 19, Ben Thanh Vietnamese Bistro không có khu bếp nhà hàng quy mô và đang hoạt động với lượng nhân sự hạn chế. Tuy vậy, thực đơn vẫn khá phong phú, gồm bún chả, phở, bánh mì, nem rán, gỏi cuốn, cà phê Việt cùng nhiều loại bánh và đồ uống.

Trong số đó, bún chả là món để lại ấn tượng rõ nhất. Phần ăn được bày trên khay tre, gồm bún, thịt xá xíu, chả viên, bạc hà, rau mùi, rau xanh và hành phi. Đi kèm là nước chấm có cà rốt, củ cải muối chua, để thực khách tự kết hợp bún, thịt và rau theo khẩu vị. Times Union mô tả món ăn mang lại cảm giác cuốn hút đến mức gần như quên đi không gian xung quanh.

Nem rán cũng được đánh giá cao nhờ lớp vỏ vàng giòn, phần nhân thịt lợn đậm vị và nước mắm chua nhẹ giúp cân bằng độ béo. Trong khi đó, gỏi cuốn kết hợp đậu phụ, bún, rau xà lách, cà rốt và dưa chuột, tạo cảm giác thanh mát hơn.

Bánh mì đặc biệt của quán gồm chả lụa, giăm bông, xá xíu, pa-tê, mayonnaise tự làm, đồ chua, dưa chuột, rau mùi và ớt jalapeño. Dù phần vỏ bánh được nhận xét hơi khô, lượng nhân đầy đặn cùng sự kết hợp giữa vị mặn, chua và cay vẫn tạo nên tổng thể đậm đà.

Cà phê sữa đá là điểm nhấn đặc biệt trong thực đơn. Thức uống có độ béo từ sữa đặc, vị đậm và hậu đắng nhẹ đặc trưng của hạt Robusta rang. Một ly có giá 5,8 USD. Khách có thể gọi nóng hoặc lạnh, đen hoặc pha sữa, đồng thời lựa chọn mức độ đậm nhạt.

Ngoài cà phê, quán còn phục vụ trà, sinh tố và một số đồ uống theo mùa. Nước dứa pha quất, gừng và đường mía được bổ sung hạt chia, đậu phộng rang, tạo sự cân bằng giữa vị ngọt của trái cây và độ cay ấm của gừng.

Phần tráng miệng có món bánh nhiều lớp làm từ bột sắn, lá dứa và đậu xanh. Lớp trên trong, dai nhẹ, phần giữa mềm mịn và béo, trong khi lớp dưới có màu xanh đậm hơn. Kết cấu này giúp món bánh khác biệt với các loại bánh ngọt phổ biến tại Mỹ.

Không gian quán được bài trí giản dị với sàn gạch, thực đơn phủ gần kín một bức tường và nhiều hình ảnh về Việt Nam. Nổi bật nhất là bức ảnh chợ Bến Thành ở TP.HCM, nguồn cảm hứng cho tên gọi của nhà hàng.

Xem tiếp tại đường Link =>Quán Việt ở Mỹ ghi điểm với bánh mì, cà phê sữa

Nguồn: CafeF; Báo Đầu Tư; Luật Việt Nam; Zing News