BIẾN THỂ COVID “VE SẦU” LÂY LAN TẠI MỸ, NGUY CƠ GÂY LÀN SÓNG DỊCH MỚI

Một biến thể Covid-19 với hàng chục đột biến đang âm thầm lan rộng và khiến giới y tế đặc biệt theo dõi.

Một biến thể Covid-19 mới có biệt danh “Ve sầu” (Cicada) đang thu hút sự chú ý của giới khoa học sau thời gian dài gần như “biến mất”. Đúng như tên gọi gợi liên tưởng đến chu kỳ ngủ đông kéo dài và sự trở lại ồn ào, chủng virus này hiện được cho là đang góp phần khiến số ca nhiễm tăng lên tại nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả Mỹ.

Theo các dữ liệu ban đầu, biến thể này có thể có khả năng lây lan cao hơn, khiến các cơ quan y tế phải nâng mức cảnh giác.

Biến thể “Ve sầu” là gì?

Biến thể “Ve sầu”, tên khoa học BA.3.2, là một nhánh phụ của dòng Omicron thuộc virus SARS-CoV-2, tác nhân gây bệnh Covid-19.

Chủng này được phát hiện lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024, nhưng phải đến tháng 9 năm sau mới bắt đầu lan rộng hơn.

Theo báo cáo gần đây của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), BA.3.2 đã xuất hiện tại 23 quốc gia và chiếm tới 30% số ca mắc ở một số khu vực tại châu Âu.

Tại Mỹ, biến thể này được ghi nhận lần đầu vào tháng 6/2025 ở một hành khách quá cảnh tại sân bay quốc tế San Francisco, đến từ Hà Lan. Tuy nhiên, phải đến tháng 1 năm nay, BA.3.2 mới được phát hiện trong mẫu bệnh phẩm lâm sàng của một bệnh nhân trong nước.

Tính đến ngày 11/2, biến thể “Ve sầu” đã được phát hiện ở 4 hành khách quốc tế và 5 bệnh nhân tại Mỹ. Ngoài ra, dấu vết của nó cũng xuất hiện trong mẫu nước thải và trên máy bay tại 25 bang, bao gồm New York, New Jersey và Connecticut.

Dù vậy, BA.3.2 hiện vẫn chưa phải là biến thể chiếm ưu thế, chỉ chiếm dưới 1% tổng số ca nhiễm trên toàn quốc.

Một chuyên gia y tế nhận định, không loại trừ khả năng biến thể này có thể gây ra một làn sóng dịch vào mùa hè và trở thành chủng phổ biến tại Mỹ, nhưng điều đó vẫn chưa chắc chắn.

Các chuyên gia cho rằng, BA.3.2 có thể lây lan mạnh hơn.

BA.3.2 mang khoảng 70 đến 75 đột biến trên protein gai, bộ phận giúp virus xâm nhập vào tế bào người. Số lượng đột biến lớn này mang lại cho virus khả năng “né miễn dịch”, tức có thể phần nào tránh được sự bảo vệ từ vaccine hoặc miễn dịch tự nhiên sau khi mắc bệnh trước đó.

Điều này đồng nghĩa với việc virus có thể lây lan dễ dàng hơn. Tuy nhiên, do tỷ lệ lưu hành hiện vẫn còn thấp, các nhà khoa học cho rằng còn quá sớm để đánh giá mức độ ảnh hưởng trên diện rộng.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh vaccine hiện tại vẫn được kỳ vọng giúp giảm nguy cơ bệnh nặng, nhập viện và tử vong.

Triệu chứng có gì khác?

Cho đến nay, biến thể “Ve sầu” không cho thấy sự khác biệt rõ rệt về triệu chứng so với các biến thể trước.

Các triệu chứng phổ biến vẫn bao gồm ho, sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau nhức cơ thể, đau họng, hắt hơi và các vấn đề đường hô hấp trên. Một số trường hợp có thể không có triệu chứng.

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy BA.3.2 gây bệnh nặng hơn ở cấp độ cộng đồng, nhưng đây vẫn là câu hỏi đang được tiếp tục theo dõi.

CDC khuyến cáo, nếu nghi ngờ hoặc có kết quả dương tính với Covid-19, người bệnh nên ở nhà, hạn chế tiếp xúc với người khác và đeo khẩu trang chất lượng cao khi cần ra ngoài hoặc tiếp xúc gần.

Bên cạnh đó, cần chú ý nghỉ ngơi, uống đủ nước và sử dụng thuốc không kê đơn để kiểm soát các triệu chứng như sốt hoặc đau.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, đau ngực, lú lẫn hoặc tím tái môi và da, người bệnh cần được cấp cứu ngay lập tức.

Dù đại dịch không còn ở giai đoạn cao điểm, Covid-19 vẫn gây ra ảnh hưởng đáng kể. Riêng trong năm 2025, Mỹ ghi nhận khoảng 290.000 đến 450.000 ca nhập viện và từ 34.000 đến 53.000 ca tử vong liên quan đến căn bệnh này.

4 PHƯƠNG ÁN CHO CÚ ĐÁNH CUỐI CÙNG CỦA MỸ VÀO IRAN

Truyền thông Mỹ đưa tin về phương án lựa chọn cuối cùng của Mỹ đánh chiếm các hòn đảo của Iran ở eo biển Hormuz và mở chiến dịch tấn công trên bộ.

Ynetnews dẫn bài viết của Axios, một ấn phẩm thân cận với Nhà Trắng, tiết lộ về việc Lầu Năm Góc đang chuẩn bị cho một “đòn tấn công cuối cùng” quy mô lớn trong cuộc chiến với Iran, có thể bao gồm việc sử dụng lực lượng mặt đất và một chiến dịch ném bom quy mô lớn.

“Nguy cơ leo thang quân sự nghiêm trọng sẽ gia tăng nếu không có tiến triển nào trong các cuộc đàm phán ngoại giao và đặc biệt là nếu eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa”, bài viết cho biết.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng các quan chức Mỹ đều nghiêng về ý tưởng dùng một cuộc phô trương sức mạnh tàn khốc để chấm dứt giao tranh và coi đó là biện pháp tạo ra nhiều đòn bẩy hơn trong các cuộc đàm phán hòa bình hoặc đơn giản là cho Tổng thống Donald Trump một cái cớ để tuyên bố chiến thắng.

Trong một cuộc phỏng vấn với Axios, các quan chức quen thuộc với các cuộc thảo luận đã vạch ra 4 lựa chọn “đòn kết liễu” khả thi.

Bài báo nêu phương án thứ nhất là đánh chiếm hoặc phong tỏa đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran.

Kịch bản khả thi thứ hai là cuộc tấn công đánh chiếm đảo Larak, cứ điểm tiền tiêu này đang giúp Iran củng cố quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Iran đã triển khai tại hòn đảo các hầm trú ẩn, tàu tấn công có khả năng đánh chìm tàu chở hàng và radar giám sát giao thông trong eo biển Hormuz.

Kịch bản thứ ba liên quan đến việc chiếm giữ hòn đảo chiến lược Abu Musa và hai hòn đảo nhỏ hơn, nằm ở cửa phía Tây của eo biển. Các hòn đảo này do Iran kiểm soát thực tế nhưng cũng bị UAE tuyên bố chủ quyền.

Axios nêu lựa chọn cuối cùng là chặn hoặc bắt giữ các tàu xuất khẩu dầu của Iran ở phía Đông eo biển Hormuz, khi chúng đã đi qua vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Bài báo nhấn mạnh Quân đội Mỹ cũng đã chuẩn bị kế hoạch cho các hoạt động trên bộ sâu bên trong lãnh thổ Iran để thu giữ uranium được làm giàu cao được lưu trữ tại các cơ sở hạt nhân.

Tuy nhiên, thay vì tiến hành một chiến dịch phức tạp và đầy rủi ro như vậy, ưu tiên lựa chọn đầu tiên của giới chức Lầu Năm Góc là có thể phát động các cuộc không kích quy mô lớn vào các cơ sở này để phá hủy chúng, ngăn chặn vĩnh viễn Iran tiếp cận với vật liệu này.

Bài báo cũng nêu rõ rằng, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa quyết định về bất kỳ kịch bản nào trong số này và các quan chức Nhà Trắng gọi bất kỳ hoạt động trên bộ tiềm năng nào đều là “ý tưởng giả định”.

Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết, vị Tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ cũng bày tỏ quan điểm “sẵn sàng leo thang xung đột” nếu các cuộc đàm phán với Iran không mang lại kết quả cụ thể trong thời gian ngắn.

BA DẤU HIỆU CẢNH BÁO KHẨN CHO ÔNG TRUMP LIÊN QUAN CUỘC CHIẾN IRAN

Mức tín nhiệm của công chúng Mỹ dành cho Tổng thống Donald Trump đang bị xói mòn dần dần từ khi ông trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025.

Mặc dù một phần của sự sụt giảm này là điều thường thấy đối với các tổng thống Mỹ trong nhiệm kỳ thứ hai, nhưng bước lùi ban đầu của ông Trump cũng phản ánh sự bất mãn kéo dài của công chúng đối với giá cả leo thang và chi phí sinh hoạt – những yếu tố đã giúp Đảng Dân chủ giành ngày càng nhiều chiến thắng trong các cuộc bầu cử vào năm qua.

Theo dữ liệu từ trang web phân tích bầu cử The Downballot, Đảng Dân chủ đạt kết quả trung bình tốt hơn 13% trong các cuộc bầu cử đặc biệt đầy cạnh tranh trong năm 2025 so với kết quả của chính họ tại các khu vực đó trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.

Cuộc chiến ở Iran chỉ càng làm những mối lo kinh tế này trầm trọng hơn.

Công ty thăm dò ý kiến Ipsos cho thấy 43% công chúng Mỹ ủng hộ cách điều hành kinh tế của ông Trump vào đầu nhiệm kỳ thứ hai. Đến ngày 23/06/2025, con số này đã giảm xuống còn 35% và duy trì quanh mức đó trong suốt thời gian còn lại của năm.

Sau ba tuần chiến tranh tại Iran, giá xăng đã tăng vọt lên mức trung bình gần 4 USD/gallon (một gallon tương đương 3,785 lít).

Cùng lúc, tỷ lệ ủng hộ về kinh tế của ông Trump đã rơi xuống mức 29%.

Con số này thấp hơn bất kỳ mức thấp nào mà ông Joe Biden từng đối mặt trong 4 năm tại Nhà Trắng ở nhiệm kỳ trước khi người dân Mỹ phải chịu đựng làn sóng lạm phát sau đại dịch Covid.

Mối lo của cử tri về kinh tế từng góp phần vào thất bại của Đảng Dân chủ vào năm 2024, giúp Đảng Cộng hòa kiểm soát cả ghế Tổng thống và hai viện Quốc hội. Giờ đây, chính điều này dường như đang trở thành lực cản đối với tỷ lệ ủng hộ ròng của ông Trump.

Vào đầu nhiệm kỳ thứ hai, theo mức trung bình thăm dò của nhà phân tích chính trị Nate Silver, ông Trump được 52% ủng hộ.

Dù đây không hẳn là một "tuần trăng mật chính trị" nồng nhiệt như của nhiều tổng thống trước đây, nhưng sự ủng hộ từ đa số người dân sau một cuộc bầu cử khắc nghiệt đã cho phép ông Trump tuyên bố về một "sứ mệnh cử tri" để thúc đẩy chương trình nghị sự sâu rộng về các vấn đề nhập cư, thuế quan, cắt giảm ngân sách và cải cách thuế.

Tuy nhiên, đến ngày 28/2 – thời điểm cuộc chiến tại Iran bắt đầu – chỉ còn 42% người Mỹ có cái nhìn tích cực về Tổng thống. Tuần này, con số đó đã giảm xuống còn 40%.

Đây là ngưỡng nguy hiểm đối với một tổng thống đương nhiệm khi chỉ còn bảy tháng nữa là đến cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ. Cuộc chiến Iran càng kéo dài, càng khiến kinh tế toàn cầu xáo trộn và đẩy giá tiêu dùng lên cao thì rủi ro sẽ càng lớn.

Rủi ro trong cuộc bầu cử tháng 11 là một chủ đề thảo luận chung tại Hội nghị Hành động Chính trị Bảo thủ (CPAC) diễn ra tuần này ở gần Dallas, Texas, với sự tham gia của giới chính trị cánh hữu, các nhà hoạt động và những cử tri có mức độ quan tâm cao.

"Chúng ta không thể để cánh tả chiến thắng trong chu kỳ bầu cử này và tước đi chương trình nghị sự mà chúng ta đang đấu tranh cho mỗi ngày," ông Michael Whatley, ứng cử viên Thượng viện Bắc Carolina và cựu chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa, nói.

Ông cảnh báo rằng khi Đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát trở lại, "đó sẽ là việc luận tội, là những trò lừa bịp, là các cuộc điều tra và một chương trình nghị sự đi chệch đường ray".

Theo số liệu Trung tâm Nghiên cứu Pew như bảng bên dưới, việc tỷ lệ ủng hộ ông Trump kể từ khi cuộc chiến ở Iran bắt đầu không sụt giảm mạnh hơn có thể là vì dù đa số công chúng phản đối sự can thiệp quân sự của Mỹ ngay từ đầu, nhưng nền tảng nền tảng cử tri của ông vẫn duy trì sự ủng hộ, bất chấp những lo ngại về kinh tế.

Điều đó chắc chắn đã được thể hiện rõ nét tại CPAC ở Texas.

"Thà trả nhiều hơn ngay bây giờ còn hơn sau này phải trả đắt hơn nữa. Tôi nghĩ chúng ta không muốn thấy thêm một quốc gia khác trong khu vực đó sở hữu vũ khí hạt nhân, vậy nên đó là mức giá phải trả", ông Paul Heere, một người tham dự CPAC nói về giá xăng dầu đang tăng ở Mỹ.

Một cuộc thăm dò gần đây của Quinnipiac cho thấy 86% người thuộc Đảng Cộng hòa ủng hộ hành động quân sự của Mỹ tại Iran và 80% tán thành cách ông Trump điều hành chiến dịch. Trong số tất cả các cử tri đã đăng ký, những con số này giảm xuống lần lượt còn 39% và 34%.

Đảng Dân chủ phần lớn đã phản đối mọi thứ ông Trump thực hiện kể từ khi trở lại Nhà Trắng. Nhưng giờ đây, các cử tri độc lập dường như cũng đang quay lưng lại với ông.

Giành được sự ủng hộ của các cử tri độc lập là một trong những chìa khóa dẫn đến chiến thắng của ông Trump vào năm 2024.

Trừ khi các động lực chính trị hiện tại thay đổi, sự ác cảm của các cử tri độc lập có thể góp phần vào sự thất bại tiềm tàng của đảng ông vào tháng 11 tới.

CHIẾN DỊCH TRÊN BỘ CỦA MỸ TẠI IRAN: MẤT NHIỀU HƠN ĐƯỢC?

Thay vì để cuộc xung đột Mỹ-Israel-Iran kéo dài gây tổn thất khổng lồ cho Washington và thế giới, việc theo đuổi giải pháp ngoại giao và giải quyết các vấn đề tồn đọng thông qua đối thoại sẽ hợp lý hơn nhiều.

Mới đây, hãng thông tấn Anadolu đăng tải bài viết của ông Murat Aslan, Phó Giáo sư ngành Quan hệ quốc tế tại Đại học Hasan Kalyoncu, đồng thời là nghiên cứu viên cao cấp của Tổ chức Nghiên cứu chính trị, kinh tế và xã hội (SETA), đều có trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ, trong đó phân tích mức độ khả thi của một chiến dịch quân sự trên bộ của Mỹ ở Iran.

Theo bài báo, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đưa ra những tuyên bố vừa ủng hộ tiếp tục chiến tranh, vừa để ngỏ khả năng kết thúc xung đột bằng con đường ngoại giao. Sự mâu thuẫn giữa các tuyên bố này, cũng như giữa lời nói và hành động, khiến hướng đi tiếp theo của cuộc xung đột Trung Đông trở thành vấn đề được đặc biệt quan tâm.

Sau khi Tổng thống Trump đề cập khả năng đàm phán với Iran, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố các cuộc tấn công nhằm vào Iran vẫn tiếp tục, trong khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo các cuộc không kích vẫn tiến hành với cường độ cao ngay trong đêm.

Giá năng lượng và kỳ vọng lạm phát toàn cầu tăng, trong khi chi phí xung đột ngày càng lớn. Các nước vùng Vịnh chưa phục hồi hoàn toàn sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran; nguy cơ chiến dịch trên bộ có thể đẩy xung đột sang giai đoạn khó đảo ngược.

Nếu binh sĩ Mỹ hiện diện tại Iran, nỗ lực ngoại giao sẽ trở nên rất khó khăn, và xung đột có thể chuyển từ không kích sang giao tranh trên bộ kéo dài, đòi hỏi đánh giá kỹ các rủi ro quân sự và chiến lược của kịch bản này.

Kịch bản chiến dịch trên bộ

Các chiến dịch trên bộ phải phục vụ mục tiêu chính trị rõ ràng và mục tiêu quân sự cụ thể. Tuy nhiên, mục tiêu của Mỹ và Israel trong chiến dịch chống Iran vẫn chưa rõ ràng, từ thay đổi chế độ ban đầu đến phá hủy chương trình hạt nhân và tên lửa.

Chiến dịch trên bộ đòi hỏi hệ sinh thái quân sự toàn diện; nếu lực lượng không đủ lớn, Mỹ khó đạt ưu thế tập trung, dẫn đến rủi ro mất cân bằng. Một chiến dịch hạn chế có thể gây thương vong mà không đạt mục tiêu, trong khi Iran vẫn có thể phản công và gây sức ép bằng đe dọa đóng eo biển Hormuz.

Việc kiểm soát eo biển và các đảo lân cận gần như chắc chắn kích hoạt phản ứng quân sự từ Iran, trong khi các khu vực này nằm trong tầm tên lửa của nước này, khiến khả năng duy trì kiểm soát lâu dài gặp nhiều thách thức.

Phương án tiến quân qua khu vực người Kurd ở miền Tây Iran có thể dẫn đến giao tranh trên bộ kéo dài, dù Mỹ có ưu thế không quân; việc kiểm soát lãnh thổ Iran vì thế khó duy trì lâu dài.

Trong mọi kịch bản, sai lầm chiến lược không thể khắc phục bằng biện pháp quân sự. Khi đó, Mỹ có thể phải chịu chi phí lớn như thương vong, gián đoạn năng lượng và suy giảm uy tín, thậm chí nguy cơ leo thang không thể đảo ngược nếu Iran phong tỏa dòng chảy năng lượng tại vùng Vịnh.

Cái giá phải trả

Thương vong quân sự sẽ là chi phí lớn nhất và là yếu tố có thể đẩy cuộc xung đột sang giai đoạn khó kiểm soát. Tổn thất binh sĩ Mỹ có thể làm suy giảm sự ủng hộ vốn đã mong manh dành cho Tổng thống Trump, đồng thời củng cố quan điểm trong dư luận rằng binh sĩ Mỹ đang “hy sinh vì Israel”. Điều này có thể dẫn tới sự phân cực chính trị sâu sắc hơn và kéo dài xung đột, làm chi phí kinh tế tăng mạnh.

Về tài chính, Mỹ đang đề xuất ngân sách bổ sung 200 tỷ USD trình Quốc hội, cùng với kế hoạch ngân sách quốc phòng năm 2027 lên tới 1.500 tỷ USD tạo ra gánh nặng tài khóa rất lớn. Với mức thâm hụt thương mại hằng năm khoảng 1.200 tỷ USD và nợ công đã lên tới 38.000 tỷ USD, Mỹ có nguy cơ phải đối mặt với tình trạng thâm hụt ngân sách ngày càng gia tăng trong những năm tới. Những yếu tố này khiến gánh nặng xung đột trở nên đặc biệt lớn.

Trong bối cảnh Mỹ đang ưu tiên cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc, việc dồn nguồn lực vào một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể bị xem là phân bổ nguồn lực sai hướng, làm suy yếu nền kinh tế thay vì thúc đẩy tăng trưởng.

Chi phí quân sự và kinh tế gia tăng kết hợp với phản ứng xã hội có thể làm môi trường chính trị trong nước Mỹ xấu đi đáng kể. Do đó, xét trên các yếu tố quân sự, kinh tế và chính trị, một chiến dịch trên bộ của Mỹ tại Iran hoặc dọc eo biển Hormuz được đánh giá là khó khả thi.

Tác động tới khu vực

Xung đột có thể làm thay đổi cấu trúc an ninh Trung Đông. Các nước vùng Vịnh, vốn dựa vào ô an ninh của Mỹ, đang đối mặt môi trường bất ổn hơn, có thể thúc đẩy những quốc gia như Saudi Arabia tìm kiếm cơ chế an ninh mới với sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan và các nước trong khu vực.

Nếu xảy ra xung đột trên bộ, kịch bản xấu nhất là lạm phát toàn cầu vượt kiểm soát do giá năng lượng tăng. Các nền kinh tế phụ thuộc hóa dầu suy giảm, tiền tệ mất giá, thị trường chứng khoán lao dốc; các nước đang phát triển chịu tác động đầu tiên, và về lâu dài cả kinh tế Mỹ cũng bị ảnh hưởng.

Một chiến dịch trên bộ kéo dài vì thế không chỉ ảnh hưởng đến Trung Đông mà còn gây ra hiệu ứng domino trên thị trường năng lượng và nền kinh tế toàn cầu, gây áp lực lên cả ngân sách chính phủ và chi tiêu của người dân.

Thay vì để xung đột kéo dài với cái giá ngày càng lớn đối với Mỹ và toàn thế giới, một giải pháp ngoại giao rõ ràng là lựa chọn hợp lý hơn nhằm xử lý các bất đồng thông qua đối thoại. Hòa bình và hòa giải là những giá trị không thể bị đánh đổi bởi bất kỳ toan tính an ninh đơn phương nào, cần được theo đuổi bằng cả quyết tâm và lý trí.

Chi phí xung đột đã vượt quá khả năng chịu đựng lâu dài của các bên như Mỹ, Israel và Iran. Lịch sử cho thấy trật tự hình thành từ xung đột thường chỉ tạm thời, trong khi hòa bình dựa trên đối thoại mới bền vững.

Nguồn: CafeF; Soha; BBC; Báo Quốc Tế