HÀNG NGHÌN DU KHÁCH MẮC KẸT TẠI CÁC SÂN BAY CHÂU ÂU TRƯỚC THỀM NĂM MỚI

Ngày 30/12, một "cơn ác mộng" di chuyển đã xảy ra tại các cửa ngõ hàng không lớn nhất châu Âu khi hàng nghìn chuyến bay bị hoãn hoặc hủy bỏ, khiến hàng nghìn hành khách mắc kẹt ngay trong dịp cao điểm du lịch cuối năm.

Tính đến 7h00 sáng nay (theo giờ địa phương), các hệ thống theo dõi hàng không ghi nhận hơn 1.700 chuyến bay đã bị hoãn trên toàn khu vực. Số chuyến bay bị hủy hoàn toàn đã lên tới ít nhất 82 và dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong vài giờ tới. Các điểm nóng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là Paris (Pháp), Amsterdam (Hà Lan), London (Anh), Vienna (Áo) và Zurich (Thụy Sĩ).

Tại sân bay Charles de Gaulle (Pháp), nơi chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, đã ghi nhận khoảng 438 chuyến bay bị chậm trễ cùng 40 chuyến bị hủy. Hành khách tại đây phải xếp hàng dài tại các quầy thủ tục. Sân bay Schiphol (Hà Lan) cũng ghi nhận 350 chuyến bay bị hoãn và nhiều chuyến bị hủy, tình trạng quá tải càng trở nên trầm trọng do các vấn đề điều phối không lưu. Ở London (Heathrow), hơn 270 chuyến bay không thể khởi hành đúng giờ, gây ảnh hưởng dây chuyền đến các chuyến bay kết nối đi Mỹ và châu Á.

Theo các cơ quan quản lý hàng không, tình trạng hỗn loạn hiện nay là kết quả của ba yếu tố chính: Thời tiết khắc nghiệt với các đợt bão bất ngờ gây tuyết rơi dày và tầm nhìn thấp tại Bắc Âu và Trung Âu; một số trung tâm kiểm soát không lưu gặp sự cố kỹ thuật do lưu lượng chuyến bay tăng đột biến dịp lễ; và sự thiếu hụt nhân sự do làn sóng cúm A(H3N2) bùng phát trong đội ngũ nhân viên mặt đất, khiến các hãng lớn như Air France, KLM và British Airways gặp khó khăn trong điều phối tổ bay.

Các chuyên gia hàng không khuyến cáo hành khách tuyệt đối không nên đến sân bay nếu chưa xác nhận được trạng thái chuyến bay trên ứng dụng hoặc website của hãng. Thời gian chờ đợi hiện có thể kéo dài từ 4 đến 8 tiếng. Hành khách được khuyên nên chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ, nước uống, thiết bị sạc dự phòng và lưu lại tất cả hóa đơn chi phí phát sinh (ăn uống, khách sạn) để có thể yêu cầu bồi thường theo quy định EC 261 của châu Âu.

Tình hình hiện vẫn diễn biến phức tạp và các hãng hàng không đang nỗ lực hết sức để giải tỏa lượng hành khách mắc kẹt trước khi bước sang đêm giao thừa, với hy vọng giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực tới kỳ nghỉ lễ của người dân.

CHÂU ÂU ĐỐI MẶT CUỘC KHỦNG HOẢNG NHÀ Ở TRẦM TRỌNG

Khó khăn trong tiếp cận nhà ở đang trở thành một vấn đề lớn về kinh tế, xã hội và chính trị tại châu Âu, khi giá bất động sản đồng loạt tăng trở lại ở nhiều quốc gia.

Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, việc Ủy ban châu Âu (EC) chính thức đưa vấn đề nhà ở vào chương trình nghị sự, dù lĩnh vực này không thuộc thẩm quyền trực tiếp của Liên minh châu Âu (EU), cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Giá nhà: chỉ tăng và tăng

Lần đầu tiên, vào mùa thu năm 2024, một ủy viên châu Âu phụ trách nhà ở đã được bổ nhiệm. Tại Brussels, khái niệm “khủng hoảng nhà ở” hiện được sử dụng công khai để mô tả thực trạng trên toàn lục địa.

Trên thực tế, các gia đình châu Âu đã sớm cảm nhận rõ áp lực này. Đây không phải là khủng hoảng bất động sản theo nghĩa truyền thống, bởi giá nhà không giảm và giới chủ sở hữu không chịu thiệt hại trực tiếp.

Ngược lại, khó khăn tập trung vào những người thuê nhà và những người muốn mua nhà.

Giá nhà tăng cao đang tạo ra những hệ quả kinh tế tiêu cực, làm hạn chế khả năng di chuyển của người lao động để tìm kiếm cơ hội việc làm, khiến những người trẻ trì hoãn việc ra ở riêng và ảnh hưởng tới xu hướng dân số.

Phát biểu giữa tháng 12, Ủy viên châu Âu phụ trách nhà ở Dan Jørgensen nhấn mạnh rằng hàng triệu người châu Âu đang gặp khó khăn trong việc tìm chỗ ở phù hợp với khả năng tài chính. Theo ông, khủng hoảng nhà ở không chỉ ảnh hưởng đến đời sống xã hội mà còn cản trở sức cạnh tranh kinh tế và làm suy yếu sự gắn kết xã hội của EU.

Trước đó, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cũng thừa nhận rằng nhiều lao động thiết yếu như y tá, giáo viên hay lính cứu hỏa không còn đủ khả năng sinh sống tại chính nơi họ làm việc.

Một ví dụ cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng này là nghiên cứu của Ngân hàng Đức cho biết một cặp vợ chồng đi làm tại Paris phải dành tới 83% thu nhập khả dụng để trả khoản vay mua một căn hộ 90m² trong vòng 20 năm, với điều kiện có sẵn 20% vốn tự có.

Áp lực chi phí nhà ở đang làm gia tăng cảm giác bị tụt hậu của tầng lớp trung lưu, đồng thời góp phần khoét sâu chia rẽ xã hội và phân hóa chính trị.

Kể từ năm 2015, giá bất động sản đã tăng mạnh tại nhiều nước châu Âu, đặc biệt ở khu vực Đông Âu. Tính trung bình toàn EU, giá nhà đã tăng 58% so với năm 2015. Sau khi giảm nhẹ trong giai đoạn 2022-2023, giá nhà lại tăng trở lại nhờ lãi suất hạ và lạm phát được kiểm soát.

Trong quý 2-2025, giá nhà cao hơn 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Một số nước ghi nhận mức tăng hai chữ số, trong khi Hà Lan nổi lên là trường hợp đặc biệt với mức tăng gần 60% kể từ cuối năm 2019; Đức và Pháp hiện vẫn thấp hơn đỉnh giá ghi nhận vào cuối năm 2021.

Chi phí xây dựng tăng 56% kể từ năm 2010

Trái ngược với đà tăng giá, hoạt động xây dựng nhà ở lại suy giảm mạnh. Trong vòng 5 năm qua, số giấy phép xây dựng tại EU đã giảm 20% và hiện ở mức rất thấp. Các chuyên gia của EC chỉ ra rằng những rào cản cơ cấu, chi phí xây dựng cao và các quy định chặt chẽ tiếp tục hạn chế nguồn cung nhà ở mới, qua đó đẩy giá lên cao hơn.

Ngân hàng Đầu tư châu Âu ước tính rằng trong năm 2025, EU cần xây thêm khoảng 1 triệu căn nhà để đáp ứng nhu cầu, cao hơn 70% so với số nhà được xây dựng trong năm. Trong khi đó, chi phí xây dựng đã tăng 56% kể từ năm 2010, khiến giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập của các hộ gia đình, đặc biệt tại những trung tâm đô thị - nơi tập trung việc làm.

Tình trạng thiếu nhà ở tại các thành phố lớn đang tạo ra những hệ quả ở tầm vĩ mô. Một nghiên cứu công bố năm 2024 cho thấy chi phí nhà ở tăng cao tại khu vực Stockholm làm giảm khả năng di chuyển địa lý, nhất là đối với người trẻ và lao động có trình độ cao.

Nhiều nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng giá nhà tăng nhanh có thể kìm hãm tăng trưởng của các đô thị lớn.

Ngoài ra, việc thị trường nhà ở ngày càng bị chi phối bởi dòng vốn tài chính, khi các nhà đầu tư lớn mua nhiều bất động sản tại khu vực trung tâm các thành phố, được cho đã khiến giá nhà và tiền thuê tăng nhanh hơn.

Xu hướng này làm gia tăng hiện tượng “thượng lưu hóa”, đẩy người thu nhập trung bình và thấp ra khỏi khu vực đô thị lõi, trong khi không góp phần mở rộng nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả.

Nhiều nghiên cứu tại các thành phố lớn ở châu Âu cho thấy hoạt động của những nhà đầu tư tổ chức không giúp cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở của người dân, mà trái lại còn làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm và bất bình đẳng về chỗ ở.

Trong bối cảnh giá nhà tiếp tục tăng, nguồn cung hạn chế và nhu cầu chưa được đáp ứng, vấn đề nhà ở được dự báo sẽ tiếp tục là một chủ đề nóng, tiềm ẩn nhiều hệ lụy kinh tế, xã hội và chính trị tại châu Âu trong năm 2026.

CHÂU ÂU BẤT NGỜ GIẢI PHÓNG 600 TRIỆU USD TÀI SẢN ĐÓNG BĂNG CỦA TỔ CHỨC TÀI CHÍNH LIÊN QUAN MẬT THIẾT ĐẾN NGA

Euroclear cũng đưa điều kiện để làm việc này.

Trung tâm lưu ký chứng khoán châu Âu Euroclear có trụ sở tại Bỉ đã giải phóng hơn 600 triệu USD tài sản bị đóng băng thuộc về Ngân hàng Phát triển Á Âu (EDB), với điều kiện số tiền này chỉ được sử dụng cho các dự án tại Kazakhstan.

Động thái này đánh dấu việc giải tỏa một phần tài sản bị đóng băng sau lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu vào tháng 6/2022 đối với Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Quốc gia (NSD) của Nga. Trước đó, Euroclear đã tạm dừng tất cả các giao dịch liên quan đến NSD, bao gồm cả việc đóng băng 733 triệu USD của EDB được giữ trong các tài khoản liên kết với trung tâm lưu ký này.

“Điều kiện đặt ra là các khoản tiền này chỉ được sử dụng cho các dự án của Kazakhstan, và Euroclear sẽ giám sát việc này”, Thứ trưởng Bộ Tài chính Kazakhstan, Dauren Kenbeil, cho biết.

Ngân hàng Phát triển Á Âu (EDB) là một tổ chức phát triển đa phương được thành lập năm 2006 để tài trợ cho các sáng kiến cơ sở hạ tầng và hội nhập trên khắp khu vực Á Âu. Các quốc gia thành viên của EDB bao gồm Kazakhstan, Armenia, Belarus, Kyrgyzstan, Tajikistan và Nga. Trụ sở chính của ngân hàng đặt tại Almaty (Kazakhstan). Nga và Kazakhstan nắm giữ phần lớn vốn của EDB.

Việc giải ngân các khoản tiền này phản ánh áp lực ngày càng tăng từ các quốc gia thành viên EDB nhằm giành lại quyền tiếp cận nguồn vốn đã bị đóng băng trước đây do liên quan đến cơ sở hạ tầng tài chính của Nga.

Hiện vẫn chưa rõ liệu các biện pháp giải tỏa lệnh đóng băng tương tự có được áp dụng cho các quốc gia thành viên khác hay không, hoặc liệu các tài sản bổ sung của EDB có thể được giải phóng theo các điều kiện tương tự hay không.

EDB đóng vai trò trung tâm trong việc tài trợ các dự án cơ sở hạ tầng và năng lượng xuyên biên giới trong khu vực Á-Âu. Việc khôi phục khả năng tiếp cận vốn dự kiến sẽ hỗ trợ các ưu tiên đầu tư trong nước của Kazakhstan vào năm 2026.

Khoảng 290 tỷ euro tài sản quốc gia của Nga, chủ yếu là tiền mặt và trái phiếu, đã bị các cường quốc phương Tây phong tỏa sau khi xung đột Ukraine nổ ra vào tháng 2/2022. Một phần lớn số tài sản này nằm tại Bỉ, nơi có khoảng 194 tỷ euro được nắm giữ tính đến tháng 6 năm nay. Riêng Euroclear nắm khoảng 183 tỷ euro. Một lượng tài sản nhỏ hơn đang bị phong tỏa tại Mỹ, Anh và Nhật Bản.

Giữa tháng này, Ngân hàng trung ương Nga đã đệ đơn kiện đòi bồi thường 18,2 nghìn tỷ rúp (229,36 tỷ USD) từ Euroclear sau khi EU đã nhất trí đóng băng vô thời hạn tài sản của Nga.

CHÂU ÂU 2025: VỊ THẾ BỊ THÁCH THỨC

Châu Âu trải qua năm 2025 trong một bối cảnh đầy nghịch lý: Chưa bao giờ châu lục này phải đối mặt với nhiều thách thức sinh tử như hiện nay, song cũng chưa khi nào vai trò và tiếng nói của châu Âu trong các vấn đề quốc tế lại mờ nhạt đến vậy.

Từ xung đột Nga-Ukraine, cuộc chiến tại dải Gaza, cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung cho tới các vấn đề nội sinh như tăng trưởng trì trệ, chi phí sinh hoạt leo thang, khủng hoảng di cư và áp lực an ninh ngày càng lớn..., châu Âu dường như đang bị kéo căng trên mọi mặt trận.

Năm 2025 chứng kiến xung đột Nga-Ukraine, cuộc chiến lớn nhất ở châu Âu trong nhiều thập kỷ, vẫn tiếp diễn và cướp đi sinh mạng của hàng nghìn binh lính ở cả hai phía, để lại các thành phố bị tàn phá. Những kỳ vọng về một bước đột phá ngoại giao đã tan theo mây gió, bất chấp những nỗ lực do Mỹ dẫn đầu, mà đỉnh điểm là cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Nga tại Alaska hồi tháng 8, cùng những chuyến công du tới Mỹ của phái đoàn Nga và Ukraine, các chuyến thăm Moscow của đặc phái viên Mỹ...

Điều đáng nói là, trong khi cả thế giới hồi hộp dõi theo "nhất cử nhất động" của từng bên trong nỗ lực hòa đàm thì vai trò của châu Âu gần như vắng bóng. Châu Âu đã bị gạt ra khỏi “cuộc chơi” ngay trên sân nhà một cách bẽ bàng. Bởi châu Âu là bên tiếp viện cho Ukraine nhiệt tình nhất, chưa kể cuộc chiến đang diễn ra trên đất châu Âu và kết quả của nó có thể tác động sâu rộng tới toàn bộ châu lục, thậm chí tái định hình châu lục.

Nga là một phần của châu Âu, thực tế đó không thể thay đổi. Cho dù xung đột Nga-Ukraine có dẫn tới kết quả nào thì sớm muộn châu Âu cũng phải tìm cách cài đặt lại mối quan hệ với Moscow. Theo luận giải của giới phân tích, mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với lục địa già không đến từ Nga, mà là từ chính nội bộ châu Âu.

Do không có xung đột quân sự trực tiếp đáng kể nào diễn ra trên lục địa kể từ năm 1945, châu Âu đã tận hưởng thời kỳ hòa bình liên tục dài nhất trong nhiều thế kỷ, với những lợi ích không thể phủ nhận: Các chính phủ thoải mái chi tiền cho phúc lợi xã hội thay vì quốc phòng, nâng cao cuộc sống hưởng thụ cho người dân, đồng thời dựa vào mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương với Mỹ-quốc gia chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới-để trông cậy khi cần kíp.

Phải đến cú sốc đầu tiên là cuộc xung đột Nga-Ukraine, rồi được bồi thêm cú rung lắc thứ hai-khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đảo ngược chính sách, tuyên bố các đồng minh châu Âu trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) không thể tiếp tục dựa dẫm quá nhiều vào Washington-thì lục địa già mới bừng tỉnh. Năm 2025 ghi nhận 31 trong tổng số 32 quốc gia thành viên NATO dự kiến đạt mục tiêu chi 2% GDP cho quốc phòng, tăng từ chỉ 6 quốc gia vào năm 2021. Dưới sức ép của Washington, các thành viên NATO cũng đã nhất trí nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035.

Chưa hết, trong Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) công bố đầu tháng 12, Mỹ công khai chỉ trích, phê phán các đồng minh châu Âu vì “thiếu tự tin” trong nhiều vấn đề-từ vị thế quân sự đến các tiêu chuẩn dân chủ-và việc đánh mất bản sắc do làn sóng di cư dẫn đến “sự xóa sổ nền văn minh”. “Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng”, chỉ trích của Washington “mang tính sát thương”, nhưng đó là lời cảnh tỉnh để lục địa già phải vạch ra những bước đi cho chính mình trong tương lai.

Trong vấn đề Trung Đông, châu Âu không còn được Mỹ coi là đối tác chính. Mọi hy vọng về một lệnh ngừng bắn bền vững ở Gaza, hay tiến trình hướng tới giải pháp hai nhà nước đều không có dấu ấn của châu Âu. Tương tự, nếu đàm phán Mỹ-Iran được nối lại trong tương lai, các chính phủ châu Âu sẽ không dẫn dắt tiến trình này. Nhóm E3-gồm Anh, Pháp, Đức-đã tự làm suy yếu vị thế của mình bằng cách kích hoạt cơ chế “khôi phục” các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Iran, chấm dứt hiệu quả thỏa thuận Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) mà họ đã giúp làm trung gian.

Những điểm yếu nội tại của châu Âu, bao gồm thị trường phân mảnh, năng suất trì trệ, bộ máy quan liêu cồng kềnh... cũng lần lượt bộc lộ trong một năm đầy biến động. Tuy nhiên, trong tổng thể bức tranh ảm đạm đó vẫn lấp lánh những gam màu sáng.

Trong lĩnh vực quốc phòng, Liên minh châu Âu (EU) đã khởi động sáng kiến “Hành động An ninh cho châu Âu” (SAFE)-một chương trình cho vay trị giá 150 tỷ USD có mục tiêu tăng cường năng lực phòng thủ của khối và thúc đẩy tự chủ chiến lược. Đây cũng là một bước tiến lớn trong việc ưu tiên phát triển ngành công nghiệp quốc phòng nội khối, giảm phụ thuộc vào các đối tác bên ngoài.

Những nỗ lực nhằm giảm phụ thuộc của châu Âu vào nhiên liệu nhập khẩu, tạo nền tảng cho công nghiệp xanh cũng đã mang lại kết quả đáng khích lệ: Năm 2025, hơn một nửa nhu cầu điện của EU được đáp ứng từ các nguồn năng lượng tái tạo, chủ yếu là năng lượng mặt trời, phong điện và thủy điện. 

Năm 2025, kinh tế châu Âu ước tính tăng trưởng đạt mức 1,3%, cao hơn dự báo. Tỷ lệ thất nghiệp duy trì dưới 6%, trong khi các nỗ lực kiềm chế lạm phát đã đưa con số này giảm về mức 2,2%, gần ngưỡng mục tiêu đề ra. Với 3 nền kinh tế lớn nhất khu vực, Anh phục hồi khó nhọc, Pháp và Đức tăng trưởng dè dặt, song điểm tích cực là các nước này đã giữ nền kinh tế không bị trượt sâu. Nhìn tổng thể, con số tăng trưởng kinh tế 1,3% của châu lục không phải “phép màu”, nhưng trong bối cảnh lãi suất cao kéo dài, xung đột địa chính trị và bất định thương mại toàn cầu, nó cho thấy các chính sách phục hồi kinh tế đã phát huy hiệu quả, châu Âu đã tránh được kịch bản suy thoái sâu mà nhiều dự báo bi quan từng cảnh báo.

Củng cố tiềm lực quốc phòng, xây dựng thị trường vốn thực, cùng nhau đầu tư vào các công nghệ thế hệ mới, xây dựng quyền tự chủ chiến lược thay vì dựa dẫm vào mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang trở nên ngày càng bất trắc. Đó là những mục tiêu cấp bách đòi hỏi một châu Âu đoàn kết, thống nhất để cùng đạt được.

Nguồn: VOV; Tuổi Trẻ; Soha; Quân Đội Nhân Dân