BĂNG TUYẾT GÂY HỖN LOẠN KHẮP CHÂU ÂU, ÍT NHẤT 6 NGƯỜI THIỆT MẠNG

Tuyết rơi dày đặc và thời tiết băng giá đã diễn ra tại nhiều khu vực của châu Âu, khiến ít nhất 6 người thiệt mạng và gây ra tình trạng hỗn loạn giao thông, buộc hàng trăm chuyến bay phải hủy.

Theo hãng tin BBC, có ít nhất 6 nạn nhân gồm 5 người tại Pháp và một người ở Bosnia đã thiệt mạng trong các sự cố liên quan tới thời tiết ở châu Âu. Ngoài ra, hàng trăm chuyến bay bị hủy trên khắp lục địa này, hàng nghìn chuyến bay khác không thể cất hoặc hạ cánh ở các sân bay Paris và Amsterdam. Tình trạng gián đoạn này dự kiến còn kéo dài tới hết hôm nay (7/1).

Khu vực Balkan cũng có tuyết rơi và mưa lớn. Cảnh sát cho biết tại thủ đô Sarajevo của Bosnia hôm 5/1, một phụ nữ đã thiệt mạng sau khi bị cây nặng trĩu tuyết đổ xuống và đè lên người.

Theo Bộ trưởng Giao thông Pháp Philippe Tabarot, tuyết sẽ tiếp tục rơi. Ông kêu gọi người dân làm việc tại nhà và hạn chế đi lại trên đường. Cơ quan khí tượng quốc gia Pháp thông báo 38 quận sẽ được đặt trong tình trạng cảnh báo màu cam về tuyết và băng đen trong ngày 7/1. Nhiều chuyến tàu đã bị hủy ở một số vùng của đất nước.

Tại thủ đô Paris, nhà chức trách nói sân bay Roissy-Charles de Gaulle sẽ hủy 40% số chuyến bay trong vài giờ sáng nay để nhân viên dọn tuyết khỏi đường băng. Sân bay Orly của thủ đô cũng dự kiến hủy 1/4 số chuyến bay trong cùng thời gian.

Vào ngày 7/1, hơn 400 chuyến bay đã bị hủy tại sân bay Schiphol ở Amsterdam, Hà Lan, gây ra gián đoạn trên diện rộng đối với việc đi lại của mọi người. Trước đó, hôm 6/1, tất cả các dịch vụ tàu hỏa ở Hà Lan đã tạm dừng trong một thời gian ngắn do sự cố hệ thống công nghệ thông tin.

CHÂU ÂU CHÙN BƯỚC TRƯỚC "CUỘC ĐUA XANH"

"Cuộc đua xanh" thực tế đã thất bại không thể cứu vãn trước Trung Quốc, nhưng Liên minh châu Âu vẫn tiếp tục yêu cầu ngành công nghiệp áp dụng chính sách "thân thiện với khí hậu".

Theo RIA Novosti ngày 7/1, quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo của châu Âu đã không diễn ra theo đúng kế hoạch: Lệnh cấm động cơ đốt trong đã được dỡ bỏ, và tuổi thọ của các nhà máy điện than đang được kéo dài. "Cuộc đua xanh" thực tế đã thất bại không thể cứu vãn trước Trung Quốc, nhưng Liên minh châu Âu (EU) vẫn tiếp tục yêu cầu ngành công nghiệp áp dụng chính sách "thân thiện với khí hậu".

Brussels đang buộc phải nới lỏng kế hoạch chuyển đổi xanh của mình. Họ đã dự định cấm hoàn toàn ô tô không dùng điện vào năm 2035, nhưng giờ đây Ủy ban châu Âu (EC) đã thay đổi ý định. Nếu không, ngành công nghiệp ô tô sẽ không thể tồn tại.

Việc đẩy mạnh sản xuất xe điện, cùng với các lệnh trừng phạt nặng nề, đã giáng một đòn mạnh vào ngành công nghiệp này. Việc chuyển hướng sản xuất tốn kém, trong khi nhu cầu lại thấp: Người châu Âu ưa chuộng các sản phẩm xe điện của Trung Quốc hơn.

Kết quả là, Volkswagen của Đức đóng cửa Nhà máy Dresden, và Audi AG thông báo đóng cửa Nhà máy Brussels. Các đợt sa thải quy mô lớn đã xảy ra tại các nhà máy của Porsche và Ford ở Đức, khiến hàng chục nghìn người mất việc. Theo nghiên cứu của Index for Welt Am Sonntag, số lượng vị trí tuyển dụng trong lĩnh vực này đã giảm 15% trong 9 tháng đầu năm 2025.

Nhưng chương trình nghị sự xanh không dừng lại, và các nhà công nghiệp sẽ phải trả giá cho những nhượng bộ này bằng chi phí tăng cao. Tài liệu của EC nêu rõ: "Từ năm 2035, lượng khí thải phải giảm 90%, 10% còn lại sẽ được bù đắp bằng việc sử dụng thép carbon thấp sản xuất tại EU, cũng như nhiên liệu tổng hợp (nhiên liệu điện tử) và nhiên liệu sinh học".

Tuy nhiên, ngay cả những mối quan tâm về môi trường như vậy cũng khó nằm trong khả năng chi trả của EU. Tờ Süddeutsche Zeitung (Đức) cho hay, nhiên liệu xanh cho các lò luyện thép quá đắt đỏ đến mức không thể thu hồi được chi phí.

Ông Oleg Shevtsov - Phó Tổng Giám đốc Công ty Kỹ thuật dự án số 7, nhận định, vấn đề chính là cơ sở hạ tầng hiện có chưa sẵn sàng để tích hợp hiệu quả năng lượng mặt trời và năng lượng gió, vốn phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết.

"Ngay cả với các khoản trợ cấp lớn, độ tin cậy của năng lượng xanh vẫn thấp hơn kỳ vọng. Than đá, khí đốt và năng lượng hạt nhân vẫn chiếm ưu thế. Các chính sách trừng phạt đã làm tăng mạnh chi phí điện năng, điều này cũng đang làm chậm quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo", chuyên gia Shevtsov giải thích.

Hà Lan và Đức đã mở cửa trở lại các nhà máy điện than. Điện hạt nhân không còn được sử dụng. Tại Đức, các nhà máy điện hạt nhân cuối cùng đã ngừng hoạt động vào năm 2023.

EU đã có kế hoạch thay thế các công suất đã ngừng hoạt động bằng các nguồn năng lượng xanh, nhưng kế hoạch này vẫn chưa thành công.

Tại Romania, việc đưa vào vận hành các nhà máy điện khí và điện mặt trời đang bị trì hoãn, dẫn đến việc kéo dài thời gian hoạt động của các nhà máy điện than. Ban đầu, các nhà máy này dự kiến sẽ đóng cửa vào năm 2026, nhưng Bucharest đã đạt được thỏa thuận với EC về việc gia hạn thời gian đóng cửa đến năm 2029, theo Bộ trưởng Năng lượng Bogdan Ivan. Ông cho biết, điều này sẽ giúp kiềm chế sự tăng giá và giảm nguy cơ mất điện vào mùa Đông.

"Than đá là một trong những nguồn năng lượng gây ô nhiễm nhất: Nó tạo ra lượng lớn khí carbon dioxide, các hợp chất lưu huỳnh và khí thải kim loại nặng có hại. Nhưng trong điều kiện hiện tại, EU không còn lựa chọn nào khác", chuyên gia Oleg Shevtsov cho hay.

Namer Radi - Phó Chủ tịch Ủy ban Hợp tác quốc tế và xuất khẩu tại Opora Rossii, chỉ ra đó là một nghịch lý, khi ô tô chạy bằng xăng gây ra mối đe dọa cho khí hậu, trong khi các nhà máy điện đốt than lại được xem là ngoại lệ chấp nhận được. Nhưng logic rất đơn giản: Quá trình chuyển đổi giao thông có thể mất nhiều năm, trong khi tình trạng thiếu điện đang đe dọa nền kinh tế ngay hôm nay.

CHÂU ÂU TUNG 45 TỶ EURO CỨU THỎA THUẬN XUYÊN ĐẠI TÂY DƯƠNG

Trong nỗ lực cuối cùng để cứu vãn thỏa thuận thương mại Mercosur sau hơn 25 năm đàm phán, ngày 6/1, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen đã tung ra "lá bài" trị giá 45 tỷ euro nhằm xoa dịu làn sóng phản đối từ giới nông dân Liên minh châu Âu (EU). Đây là động thái then chốt trước cuộc bỏ phiếu định đoạt số phận hiệp định vào ngày 9/1 tới tại Brussels.

Khoản ngân sách khổng lồ này, chiếm tới 2/3 tổng ngân sách dự kiến đến kỳ đánh giá giữa kỳ của giai đoạn 2028-2034, sẽ được rút từ quỹ Chính sách Nông nghiệp Chung (CAP) và cho phép nông dân EU tiếp cận sớm từ năm 2028. Cam kết được bà Von der Leyen công bố trong bức thư gửi các quốc gia thành viên ngày 6/1, với mục tiêu rõ ràng là lôi kéo sự ủng hộ từ Italy - quốc gia đang nắm giữ "chìa khóa vàng" quyết định tương lai của thỏa thuận.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Pháp và Italy tiếp tục yêu cầu các đảm bảo cứng rắn hơn cho nông dân trong nước, những người lo ngại sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh không lành mạnh từ hàng hóa nông sản giá rẻ của Mỹ Latinh, đặc biệt là từ Brazil và Argentina. Khoản 45 tỷ euro này sẽ được bổ sung vào khoản dự phòng 6,3 tỷ euro đã được lập kế hoạch trước đó để đối phó với biến động thị trường.

Thỏa thuận khung Mercosur mà bà Von der Leyen đạt được vào tháng 12/2024 với Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay hướng tới việc tạo ra một khu vực thương mại tự do xuyên Đại Tây Dương. Tuy nhiên, hiệp định này đã cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ EU. Trong khi nhóm ủng hộ do Đức và Tây Ban Nha dẫn đầu thúc đẩy mạnh mẽ việc ký kết, thì nhóm phản đối do Pháp đứng đầu lại quyết liệt ngăn cản.

Hiện tại, tất cả ánh mắt đều đổ dồn về Rome. Để thỏa thuận được thông qua, cần có đa số phiếu thuận từ các quốc gia thành viên. Ngược lại, chỉ cần 4 quốc gia đại diện cho 35% dân số EU là đủ để hình thành nhóm thiểu số ngăn chặn và làm đổ vỡ hiệp định. Italy, với dân số đông và vị thế quan trọng, đang trở thành quốc gia có tiếng nói quyết định.

Tại hội nghị thượng đỉnh EU hồi tháng 12 năm ngoái, EC và Đức tỏ ra tự tin về việc ký kết thỏa thuận, dù chưa ấn định ngày cụ thể. Về phần mình, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni khi đó cho rằng việc ký kết vào tháng 12 là quá vội vàng, nhưng khẳng định sẽ cởi mở xem xét vào đầu năm 2025 một khi các mối quan ngại của Rome được giải quyết thỏa đáng.

Những tín hiệu gần đây từ thủ đô Italy cho thấy một thỏa thuận hiện đã trở nên khả thi hơn sau bước đi nhượng bộ mới nhất của EC. EC sẽ triệu tập các bộ trưởng nông nghiệp EU tại Brussels vào ngày 7/1 để thảo luận về nguồn vốn CAP, cũng như yêu cầu của Pháp về tính tương hỗ trong các tiêu chuẩn sản xuất và kiểm soát chặt chẽ hơn đối với hàng nông sản nhập khẩu.

27 quốc gia thành viên EU sẽ tiến hành bỏ phiếu quyết định vào ngày 9/1. Nếu được thông qua, bà Von der Leyen sẽ có thể ký kết hiệp định chính thức ngay trong tuần tới, đánh dấu bước ngoặt lịch sử cho quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương sau hơn một phần tư thế kỷ đàm phán.

CƠN ÁC MỘNG CỦA CHÂU ÂU KHI GREENLAND BỊ ĐE DỌA

Trong năm qua, châu Âu đã khéo léo vượt qua hết cú sốc này đến cú sốc khác, hy vọng có thể tránh những biến động lớn khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa phá vỡ trật tự toàn cầu.

Không thể nhượng bộ mãi

Khi Tổng thống Mỹ Trump khiển trách các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), chỉ trích tổng thống Ukraine, áp đặt thuế quan và coi các hiệp ước đã có hiệu lực từ lâu là những thỏa thuận có điều kiện, châu Âu dùng cách xoa dịu bằng cam kết chi tiêu quân sự, nhượng bộ thương mại, tránh dùng ngôn từ gay gắt.

Cách nhượng bộ phần nào đã hiệu quả. Vũ khí của Mỹ vẫn tiếp tục chảy đến Ukraine, cuộc chiến tranh thương mại toàn diện được ngăn chặn và ông Trump đã nói một số điều tốt đẹp về NATO.

Rồi cuộc tấn công vào tận thủ đô Caracas của Venezuela gây chấn động khắp thế giới. Các chính phủ châu Âu lâu nay cố gắng kiềm chế, đề cao sự chính đáng và chủ nghĩa đa phương phải cố gắng tìm từ ngữ để có thể thể hiện bất an mà không chọc giận ông Trump.

Cách thức xoa dịu thay vì đối đầu với ông Trump đột nhiên không còn tác dụng khi nhà lãnh đạo Mỹ và các trợ lý khơi lại chuyện giành quyền kiểm soát Greenland, thậm chí nêu ra ý tưởng hành động quân sự. Đối với người châu Âu, điều đó nghe không giống như lời nói suông mà là tầm nhìn được hậu thuẫn bởi sức mạnh không che đậy của Mỹ: quyền lực cao hơn quy trình, quyền mặc cả cao hơn luật pháp, lòng trung thành phụ thuộc vào lợi ích, Washington Post bình luận.

“Mọi thứ đang tiến gần một cuộc khủng hoảng hiện sinh toàn diện. Nó có thể lớn hơn nhiều so với việc Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine vì Nga là đối thủ. Giờ đây, chính bên bảo đảm an ninh châu Âu lại đang làm suy yếu an ninh châu Âu”, ông Mujtaba Rahman, giám đốc điều hành khu vực châu Âu tại hãng tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group, nhận định.

Trong khi phản ứng của các nhà lãnh đạo châu Âu đối với cuộc đột kích của Mỹ vào Venezuela khá kiềm chế, kèm theo những lý lẽ trừu tượng về Hiến chương Liên Hợp Quốc, thì đến ngày 6/1, các lãnh đạo châu Âu đưa ra chỉ trích mạnh mẽ hiếm thấy về ý định của chính quyền Tổng thống Trump đối với Greenland.

Thủ tướng Đan Mạch - một thành viên NATO, tuyên bố rằng việc Mỹ hành động với Greenland - lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch trong hơn 300 năm, sẽ là dấu chấm hết cho liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương.

Các nhà lãnh đạo Pháp, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha và Anh cùng chung quan điểm với Copenhagen, đưa ra tuyên bố chung rằng tương lai của Greenland là vấn đề của “Đan Mạch và Greenland, và chỉ riêng họ mà thôi”.

Đan Mạch và Greenland đã nhiều lần khẳng định một cách mạnh mẽ rằng vùng lãnh thổ rộng lớn ở Bắc cực, với dân cư thưa thớt gồm 59.000 cư dân và sở hữu trữ lượng đất hiếm đáng kể - không phải để bán. Greenland đang là khu vực tự trị, và cư dân cho biết họ không muốn trở thành một phần của Mỹ.

Tuy nhiên, những tín hiệu trái chiều từ Washington chỉ làm tăng thêm lo lắng.

Ngày 4/1, Ngoại trưởng Marco Rubio nói trong phiên họp kín với các nghị sĩ Mỹ rằng mục tiêu của ông Trump là mua Greenland từ Đan Mạch, đồng thời hạ thấp tính nghiêm trọng của hành động quân sự. Nhưng sang ngày 5/1, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết ông Trump và nhóm trợ lý của ông đang "thảo luận về một loạt các lựa chọn", và "sử dụng quân đội Mỹ luôn là một lựa chọn mà tổng tư lệnh có thể dùng đến".

Viễn cảnh Điều 5 bị vô hiệu hoá

NATO đã sống sót qua những xung đột giữa các đồng minh trước đây. Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ kẹt trong bế tắc kể từ khi lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ chiếm đóng miền bắc Síp năm 1974. Nhưng các nhà phân tích nhấn mạnh rằng Mỹ - thành viên giàu có và quyền lực nhất của NATO, đã đóng vai trò quan trọng trong việc hòa giải rạn nứt đó.

“Giờ đây, chính Mỹ lại gây ra điều đó. NATO không thể tồn tại nếu bị sáp nhập bằng vũ lực. Liên minh sẽ trở nên vô nghĩa ngay cả khi nó vẫn tồn tại trên giấy tờ”, ông Rahman nói.

“Rõ ràng là một số người trong chính quyền Mỹ cảm thấy được tiếp thêm sức mạnh bởi thành công của chiến dịch ở Venezuela”, bà Heather Hurlburt, một nghiên cứu viên cộng tác tại Chương trình châu Mỹ của Chatham House ở London, nhận định.

“Một khi bạn bắt đầu đi theo con đường của Học thuyết Monroe hay học thuyết ‘Donroe’, hoặc bất cứ điều gì chúng ta đang nói bây giờ, khi nhìn vào bản đồ Tây bán cầu thì Greenland nổi lên hơn cả”, bà nói.

Ý định này của Mỹ buộc các lãnh đạo châu Âu đứng trước những lựa chọn khó khăn. Đó có thể là giữ vững lập trường cứng rắn thống nhất mà họ đưa ra trong những ngày gần đây, làm rõ rằng bất kỳ động thái nào với Greenland đều có thể gây ra phản ứng từ các đồng minh châu Âu để chống lại Mỹ.

Theo Điều 5 của Hiến chương NATO, một thành viên bị tấn công đồng nghĩa rằng tất cả thành viên bị tấn công, đòi hỏi sự nhất trí của tất cả 32 đồng minh. Tất nhiên, Mỹ sẽ bác bỏ bất kỳ lời kêu gọi giúp đỡ nào từ Đan Mạch, từ đó khiến Điều 5 bị vô hiệu hoá.

“Điều 5 không lường trước được rằng quốc gia xâm lược sẽ là một thành viên của NATO”, Thượng nghị sĩ Chris Murphy của đảng Dân chủ nói với các phóng viên, khi được hỏi về dự luật tại Quốc hội nhằm cấm ông Trump hành động ở Greenland.

Các chuyên gia quân sự cho rằng Đan Mạch và Greenland sẽ không thể chống lại sức mạnh quân sự của Mỹ.

Chỉ riêng viễn cảnh xảy ra một cuộc xung đột như vậy đã làm nổi bật khó khăn mà các đồng minh của Mỹ phải đối mặt. Điều đó có thể gây suy yếu nghiêm trọng NATO, nếu không muốn nói là kết thúc liên minh này.

Một lựa chọn khác là đạt được thỏa thuận về Greenland - bán hoặc cho thuê, với quyền tiếp cận mở rộng hơn đối với khoáng sản và vai trò của Mỹ trong an ninh.

Vụ mua bán kiểu Louisiana được đánh giá là ít khả thi nhất. Luật pháp Đan Mạch công nhận người Greenland là một dân tộc có quyền quyết định tương lai của chính họ, nghĩa là Copenhagen không thể đổi hòn đảo này lấy điều gì ngay cả khi họ muốn. Bất kỳ sự thay đổi nào về chủ quyền đều cần lựa chọn của Greenland, trước khi Đan Mạch có thể đàm phán với Washington.

Một số quan chức châu Âu cho biết sự phản đối của các lãnh đạo châu Âu có thể phản tác dụng, vì ông Trump có xu hướng cứng rắn hơn mỗi khi bị thách thức.

"Khi bị khiêu khích, chính quyền Mỹ hiện nay càng kiên quyết hơn. Điều đó hơi nguy hiểm vào lúc này", một nhà ngoại giao châu Âu giấu tên nói với Washington Post .

Nỗi lo của họ lớn hơn từ khi Nhà Trắng đưa ra bài học cảnh tỉnh ở Venezuela, đó là các quy tắc cũ thực sự có thể bị loại bỏ.

Nguồn: Vietnamnet; Báo Nghệ An; Báo Tin Tức; Soha