Vùng Vịnh và bài học từ chiến lược công nghiệp của Đức

Đức đang đẩy mạnh tái cấu trúc công nghiệp, chuyển hướng từ sản xuất ô tô truyền thống sang sản phẩm quốc phòng. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh nỗ lực ứng phó với khủng hoảng và những biến động địa chính trị toàn cầu, mà còn mang lại nhiều bài học cho vùng Vịnh, khu vực đang đối mặt với nhu cầu cấp thiết về tăng cường năng lực quốc phòng và đa dạng hóa nền kinh tế.

Theo Arab News, sau khi xung đột ở Trung Đông nổ ra, phản ứng của các quốc gia vùng Vịnh cho thấy những hệ thống phòng thủ hiện đại đã phát huy hiệu quả. Các hệ thống đánh chặn tên lửa và công nghệ chống máy bay không người lái (UAV) đã góp phần bảo vệ tính mạng người dân, cơ sở hạ tầng trọng yếu và ngăn chặn nguy cơ leo thang xung đột trên diện rộng. Đồng thời, điều đó cũng cho thấy nhu cầu đối với các hệ thống phòng thủ tiên tiến sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.

Dù không phải đối mặt với mối đe dọa an ninh trực tiếp như nhiều quốc gia Arab, song mô hình kinh tế dựa vào xuất khẩu của Đức đang chịu sức ép ngày càng lớn từ sự cạnh tranh của Trung Quốc, nhu cầu toàn cầu suy yếu và các cú sốc địa chính trị. Các nhà sản xuất ô tô từng là biểu tượng sức mạnh công nghiệp của Đức hiện ghi nhận lợi nhuận sụt giảm mạnh cùng làn sóng cắt giảm việc làm, buộc Berlin phải xem xét lại định hướng phát triển kinh tế của mình.

Khi các mối lo ngại về an ninh ngày càng gia tăng, Berlin đang đẩy mạnh chuyển dòng vốn, nguồn nhân lực và năng lực sản xuất sang lĩnh vực quốc phòng. Theo The Wall Street Journal, nhiều nhà máy ngừng hoạt động được tái sử dụng, lao động tay nghề cao từ các ngành suy giảm được đào tạo lại, còn chuỗi cung ứng ngành ô tô vốn là trụ cột của nền công nghiệp Đức cũng đang được điều chỉnh để phục vụ sản xuất vũ khí. CNBC cho hay, hãng sản xuất ô tô Đức Volkswagen đang đàm phán với công ty quốc phòng Rafael của Israel để sản xuất các linh kiện cho hệ thống phòng thủ tên lửa. Đây là bước chuyển hướng chiến lược của Đức, góp phần biến sự suy giảm trong ngành công nghiệp thành cơ hội kinh tế. Lợi thế của Đức nằm ở chiều sâu kỹ thuật với năng lực sản xuất chính xác, vật liệu tiên tiến và các chuỗi cung ứng phức tạp được xây dựng qua nhiều thập niên. Đó là những yếu tố đặc biệt phù hợp với ngành công nghiệp quốc phòng, nơi độ tin cậy, khả năng mở rộng và tốc độ sản xuất đóng vai trò then chốt.

Bước chuyển hướng trong ngành công nghiệp Đức mang lại bài học cho các quốc gia vùng Vịnh giàu năng lượng. Trong chiến lược đa dạng hóa nền kinh tế, các nước như Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) tăng cường đầu tư vào năng lực công nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực. Các chương trình cải cách kinh tế và chính sách được triển khai nhằm mở rộng hệ sinh thái sản xuất trong nước, hậu cần và nghiên cứu phát triển. Sự gia tăng nhu cầu đối với các hệ thống phòng thủ tên lửa và chống UAV, cả ở khu vực lẫn trên toàn cầu, đang tạo ra động lực mạnh mẽ để các quốc gia vùng Vịnh nghiên cứu kỹ mô hình chuyển đổi của Đức. Những công nghệ này là sự kết hợp giữa quốc phòng và đổi mới sáng tạo, bao gồm phần mềm, cảm biến, trí tuệ nhân tạo (AI) và kỹ thuật tiên tiến. Đồng thời, đây cũng là các công nghệ mang tính phòng thủ, tập trung vào bảo vệ thay vì phô trương sức mạnh quân sự. Ngay cả khi căng thẳng tại khu vực hạ nhiệt, việc đầu tư vào những năng lực này cũng mang lại nhiều lợi ích to lớn.

Việc sản xuất các hệ thống phòng thủ ngay trong nước giúp giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài và rút ngắn thời gian triển khai. Trong một khu vực mà các mối đe dọa có thể xuất hiện bất ngờ, điều này góp phần tăng cường khả năng răn đe và bảo đảm an toàn cho các cơ sở hạ tầng trọng yếu, từ các cơ sở năng lượng đến mạng lưới viễn thông. Bên cạnh đó, ngành công nghiệp quốc phòng vốn là lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Ngành này tạo ra nhiều việc làm, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực. Ngoài ra, nhiều công nghệ quốc phòng có thể được ứng dụng trong lĩnh vực dân sự. Các hệ thống UAV, cảm biến và phân tích dữ liệu bằng AI có thể được sử dụng trong hậu cần, nông nghiệp, giám sát môi trường và phát triển đô thị thông minh. Điều quan trọng hơn cả là yếu tố ổn định địa chính trị. Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh cho thấy năng lực phòng thủ mạnh có thể làm giảm leo thang xung đột, qua đó góp phần duy trì ổn định và an ninh khu vực.

Arab News nhận định, các quốc gia vùng Vịnh có tiềm lực tài chính, nhu cầu chiến lược cấp bách và khuôn khổ chính sách cần thiết để thúc đẩy một quá trình chuyển đổi tương tự Đức. Điều quan trọng hiện nay là các nước trong khu vực cần xây dựng một chiến lược phối hợp nhằm phát triển hệ sinh thái công nghiệp quốc phòng tập trung vào năng lực phòng thủ và răn đe.

Kỹ sư Đức phát triển tàu ngầm "Cá mập Xám" có thể quét eo biển Hormuz để tìm kiếm thủy lôi

Nhờ hệ thống nhiên liệu hydro, "Cá mập xám" của Đức duy trì khả năng tự hành hoàn toàn dưới nước liên tục trong 16 tuần.

GREYSHARK (Cá mập Xám) là tên của chiếc tàu ngầm tự hành (AUV) hạng nặng tiên tiến do Công ty công nghệ quốc phòng Đức Euroatlas phát triển, nổi bật với khả năng hoạt động liên tục tới 4 tháng nhờ hệ thống năng lượng hydro.

Đây là một bước đột phá có thể mở rộng đáng kể khả năng giám sát hàng hải tầm xa và phát hiện thủy lôi, WE thông tin ngày 14/5.

Theo các kỹ sư Euroatlas, GREYSHARK là tàu ngầm tự hành hoạt động lâu nhất trong cùng loại. Có khả năng thực hiện các nhiệm vụ xuyên đại dương mà không cần thu hồi hoặc tiếp nhiên liệu, giảm thiểu nhu cầu triển khai lực lượng hải quân lớn tại các vùng biển nguy hiểm.

Ở tốc độ hành trình thấp hơn, GREYSHARK được cho là có tầm hoạt động lên đến 11.000 hải lý trong khi vẫn duy trì khả năng tự hành hoàn toàn dưới nước liên tục trong 16 tuần.

Tất cả điều này đến từ "trái tim năng lượng" bằng hydro của nó. Phiên bản Foxtrot của GREYSHARK chạy bằng pin nhiên liệu hydro lỏng mật độ cao. Không chỉ không phát thải (sản phẩm phụ duy nhất là nước), chiếc AUV cảu Đức còn bền bỉ hơn phiên bản "anh em" GREYSHARK Bravo chạy bằng pin điện thông thường của nó.

Nói cách khác, trước đây, năng lượng là giới hạn của nhiệm vụ. Với hydro, giới hạn đó gần như biến mất, và điều đó thay đổi hoàn toàn cách con người giám sát, bảo vệ và kiểm soát không gian dưới đáy biển.

Công ty Đức dự định bắt đầu thử nghiệm trên biển đối với GREYSHARK vào tháng 8/2026, trong đó công ty sẽ thử nghiệm khả năng hoạt động bền bỉ, hệ thống định vị và khả năng cảm biến tự động của phương tiện trong điều kiện thực tế.

Mục tiêu của Euroatlas là tăng công suất sản xuất lên 150 chiếc GREYSHARK mỗi năm vào năm 2026.

Kịch bản triển khai GREYSHARK tại eo biển Hormuz

Một trong những kịch bản triển khai được đề xuất liên quan đến eo biển Hormuz, một trong những eo biển chiến lược quan trọng nhất thế giới.

Giám đốc điều hành của Euroatlas cho biết phương tiện này có thể giúp xác định vị trí các thủy lôi được cho là do Iran triển khai hồi đầu năm 2026, một nhiệm vụ mà nếu không có nó sẽ đòi hỏi các hoạt động có người lái tốn kém và rủi ro cao.

Các quan chức công ty tuyên bố rằng một hạm đội nhỏ gồm 6 thiết bị Greyshark có thể lập bản đồ toàn bộ eo biển Hormuz trong vòng 24 giờ dưới sự giám sát của một người điều khiển duy nhất.

Khả năng quét nhanh các vùng biển mà không gây nguy hiểm cho thủy thủ đoàn hải quân có thể định hình lại cách các quốc gia tiếp cận các hoạt động rà phá thủy lôi và đảm bảo an ninh hàng hải.

Ngoài mục đích quân sự, tàu ngầm không người lái này cũng có thể hỗ trợ các nhiệm vụ chống buôn lậu bằng cách theo dõi các tàu ngầm chở ma túy được các băng đảng ma túy sử dụng để vận chuyển ma túy qua đại dương.

Chiếc GREYSHARK AUV này mang theo 17 cảm biến độ phân giải cao có khả năng tạo ra hình ảnh đáy biển với độ phân giải sắc nét lên đến 1,6 inch mỗi pixel.

Ngoài ra, nó còn được trang bị các cảm biến âm thanh, LiDAR, cảm biến áp suất và các mảng cảm biến gắn bên hông thành một nền tảng tích hợp cảm biến thống nhất được thiết kế để nâng cao nhận thức tình huống dưới nước.

Đức tham vọng dẫn đầu thế giới về công nghệ thu giữ và lưu trữ CO₂

Thủ tướng Đức cho rằng việc phát triển công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon dioxide có thể góp phần bảo vệ khí hậu và phát triển một công nghệ mà các doanh nghiệp có thể khai thác hiệu quả về kinh tế.

Ngày 15/5, Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố Đức cần trở thành quốc gia dẫn đầu thị trường thế giới trong lĩnh vực công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon dioxide (CO₂), coi đây là hướng đi vừa phục vụ mục tiêu bảo vệ khí hậu, vừa mở ra cơ hội kinh tế mới cho doanh nghiệp Đức.

Theo phóng viên TTXVN tại Berlin, phát biểu tại một sự kiện ở thành phố Würzburg, bang Bayern, Thủ tướng Merz bày tỏ mong muốn Đức trở thành nước dẫn đầu thế giới trong các công nghệ này. Ông nhấn mạnh việc phát triển công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon dioxide có thể góp phần bảo vệ khí hậu và phát triển một công nghệ mà các doanh nghiệp có thể khai thác hiệu quả về kinh tế.

Tuyên bố của ông Merz được đưa ra trong bối cảnh Đức đang tìm cách hài hòa các mục tiêu khí hậu với chính sách công nghiệp và năng lực cạnh tranh công nghệ.

Năm 2025, liên minh cầm quyền tại Đức đã mở đường cho việc lưu trữ khí nhà kính carbon dioxide dưới lòng đất. Theo định hướng này, lượng phát thải công nghiệp sẽ được thu giữ và lưu trữ, chủ yếu dưới đáy biển. Tuy nhiên, chủ trương trên cũng vấp phải sự chỉ trích của các tổ chức môi trường.

Các ý kiến phản đối cho rằng việc phụ thuộc vào công nghệ lưu trữ carbon dioxide có thể làm giảm áp lực cắt giảm phát thải tại nguồn, trong khi những vấn đề liên quan đến an toàn lâu dài và giám sát các cơ sở lưu trữ dưới lòng đất vẫn cần được theo dõi chặt chẽ.

Tại sự kiện ở Würzburg, Thủ tướng Đức nhấn mạnh khía cạnh kinh tế của các công nghệ chống biến đổi khí hậu, cho rằng cần tạo sự đồng thuận xã hội đối với chính sách bảo vệ khí hậu thông qua đổi mới công nghệ và mở rộng cơ hội phát triển cho doanh nghiệp. Ông khẳng định Chính phủ Đức sẽ không điều chỉnh các mục tiêu khí hậu đã đề ra.

Đức hiện đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 65% lượng phát thải khí nhà kính so với mức của năm 1990. Đến năm 2045, nước này hướng tới đạt mức trung hòa, tức lượng khí nhà kính phát thải không vượt quá lượng khí thải có thể được hấp thụ hoặc lưu trữ trở lại.

Phát biểu của ông Merz cho thấy Chính phủ Đức muốn thúc đẩy cách tiếp cận dựa nhiều hơn vào công nghệ trong chính sách khí hậu, đặc biệt đối với những ngành công nghiệp khó cắt giảm phát thải hoàn toàn. Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào việc vừa duy trì cam kết khí hậu, vừa tạo thêm không gian phát triển cho doanh nghiệp và công nghệ xanh.

Nguồn: Quân Đội Nhân Dân; CafeF; VietnamPlus