Hy vọng phục hồi kinh tế Đức phai nhạt vì xung đột Trung Đông

Cuộc chiến ở Trung Đông đang bóp nghẹt niềm hy vọng phục hồi kinh tế ở Đức, vốn vừa xuất hiện đầu năm nay, theo các khảo sát.

Khảo sát khoảng 23.000 công ty tất cả lĩnh vực do Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức (DIHK) thực hiện vừa cho biết hơn một phần tư được hỏi cho biết tình hình hoạt động đang "tệ", trong khi 23% đánh giá "tốt".

Theo các doanh nghiệp, môi trường làm ăn hiện tiêu cực không khác gì giai đoạn Covid. Một phần ba dự báo hoạt động xấu đi trong 12 tháng tới, cao hơn 8 điểm phần trăm so với khảo sát hồi đầu năm. Chỉ còn 13% duy trì lạc quan.

Bà Helena Melnikov, Giám đốc điều hành DIHK, cho biết doanh nghiệp Đức đang mắc kẹt trong cuộc khủng hoảng kép. "Ngoài các vấn đề mang tính cấu trúc, giờ còn thêm những hệ quả kinh tế từ cuộc chiến ở Trung Đông", bà nói.

Song song, chỉ số kỳ vọng xuất khẩu do Viện nghiên cứu kinh tế Ifo Institute công bố hôm 26/5 ghi nhận kết quả giảm xuống âm 5,5 điểm trong tháng 5, từ mức âm 1,2 điểm của tháng 4. Ông Timo Wollmershaeuser, Trưởng bộ phận dự báo của Ifo, nhận định bất ổn địa chính trị vẫn ở mức cao.

"Mặc dù hoạt động xuất khẩu đã khởi sắc trong quý I, triển vọng phía trước vẫn đầy thách thức", ông nói. Kỳ vọng trong ngành ôtô chịu tác động mạnh. Sau bốn tháng rất lạc quan, họ dự báo xuất khẩu giảm. Ngành kim loại có cùng tâm lý.

Theo Ifo Institute, các ngành công nghiệp tiêu tốn nhiều năng lượng đang chịu áp lực trên thị trường toàn cầu và khả năng giảm doanh số.

Quý đầu I với cùng kỳ 2025, GDP Đức từng gây bất ngờ khi tăng trưởng vượt kỳ vọng ở mức 0,3%, theo Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat). Triển vọng vừa xuất hiện thì xung đột Trung Đông nổ ra cuối tháng 2, khiến kết quả khảo sát mới nhất của DIHK kém khả quan.

Trên cơ sở này, tổ chức quyết định hạ dự báo tăng trưởng năm nay của đầu tàu kinh tế châu Âu xuống 0,3%, từ mức 1% hồi tháng giêng. Vào 2025, GDP nước này tăng 0,2%, thuộc nhóm chậm nhất EU.

Bảng E World Cup 2026: Tuyển Đức mơ vô địch

Đức “phá dớp” vòng bảng

Hai kỳ World Cup liên tiếp dừng bước ở vòng bảng đã khiến bóng đá Đức nhận phải những chỉ trích, người hâm mộ bóng đá nước nhà nghi ngờ. Tuy nhiên chính những thất bại đó lại trở thành cú hích để “cỗ xe tăng” thay đổi mạnh mẽ về tư duy và cách xây dựng đội hình.

Tuyển Đức hiện tại trẻ trung và giàu năng lượng hơn so với giai đoạn chuyển giao thiếu ổn định trước đây. Họ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào lối chơi thiên về sức mạnh và tính cơ học, bắt đầu sở hữu nhiều cầu thủ có khả năng tạo đột biến trong không gian hẹp.

Florian Wirtz và Jamal Musiala đang trở thành hai biểu tượng mới của bóng đá Đức. Nếu Musiala nổi bật ở khả năng rê bóng và xử lý kỹ thuật, thì Wirtz lại mang tới sự sáng tạo cùng nhãn quan chiến thuật hiện đại ở tuyến giữa. Sự xuất hiện của bộ đôi này giúp cách triển khai bóng của Đức trở nên mềm mại và linh hoạt hơn nhiều.

Bên cạnh lớp cầu thủ trẻ tài năng, Đức vẫn sở hữu nhiều gương mặt giàu kinh nghiệm ở đẳng cấp cao nhất châu Âu. Các siêu sao như Joshua Kimmich, Antonio Rudiger hay Kai Havertz tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc giữ sự cân bằng cho đội hình.

Tuy nhiên điểm yếu của Đức chưa hoàn toàn biến mất sau giai đoạn tái thiết. Đội bóng này đôi lúc vẫn gặp khó trước các đối thủ chơi phản công tốc độ cao, đặc biệt ở những tình huống chuyển trạng thái nơi hai biên.

Đây sẽ là thử thách lớn với Đức tại bảng E, bởi Ecuador và Bờ Biển Ngà đều sở hữu lối chơi giàu thể lực cùng tốc độ rất khó chịu. Chỉ cần một khoảnh khắc mất tập trung, “cỗ xe tăng” hoàn toàn có thể gặp rắc rối ngay từ vòng bảng.

Dù vậy mục tiêu của tuyển Đức năm nay là giành chức vô địch giải đấu.

Bờ Biển Ngà và Ecuador khó nhằn

Trong số các đội còn lại, Ecuador được xem là đối thủ khó nhằn nhất với Đức ở cuộc đua giành ngôi đầu bảng. Đại diện Nam Mỹ không sở hữu nhiều siêu sao nổi bật, nhưng lại có nền tảng thể lực và tốc độ thuộc nhóm khó chịu nhất giải đấu.

Ecuador là kiểu đội bóng hiện đại với khả năng pressing nhanh và phản công tốc độ cao. Điểm mạnh nhất của Ecuador nằm ở tinh thần chiến đấu, tính tổ chức và kỷ luật. Họ luôn duy trì cường độ vận động rất cao trong suốt trận đấu và sẵn sàng gây bất ngờ nếu đối thủ nhập cuộc thiếu tập trung.

Trong khi đó Bờ Biển Ngà lại mang đến sự khó lường rất đặc trưng của bóng đá châu Phi. Đội bóng này sở hữu nhiều cầu thủ giàu thể chất, tốc độ và có khả năng tạo đột biến cao trong các tình huống một đối một. Đội bóng châu Phi không phải tập thể thích kiểm soát bóng, nhưng họ lại rất nguy hiểm ở các pha chuyển trạng thái.

Dù vậy, hạn chế lớn nhất của Bờ Biển Ngà vẫn nằm ở tính ổn định chiến thuật. Hàng thủ của họ đôi lúc thiếu tập trung và dễ mất cự ly khi bị gây sức ép liên tục bởi các đội bóng kiểm soát tốt.

Mặt khác, Curacao bị đánh giá thấp nhất bảng dù đã tiến bộ đáng kể trong vài năm gần đây nhờ chính sách sử dụng nhiều cầu thủ gốc Hà Lan. Tuy nhiên khoảng cách trình độ giữa Curacao và ba đội còn lại vẫn khá rõ ràng.

Nếu xét tổng thể, Đức vẫn là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí đầu bảng E. Tuy nhiên Ecuador và Bờ Biển Ngà vẫn đủ khả năng để cạnh tranh ngôi đầu bảng, khiến bảng đấu này trở nên phức tạp hơn rất nhiều so với những gì người ta tưởng ban đầu.

Ba ‘nút thắt’ cản trở tham vọng của Thủ tướng Đức

Thủ tướng Đức Friedrich Merz từng tuyên bố cách đây một năm rằng, Berlin sẽ xây dựng “quân đội mạnh nhất châu Âu”. Tuy nhiên, việc biến cam kết thành xe tăng, tên lửa và máy bay chiến đấu là bài toán không dễ dàng.

Theo tờ Politico, tiến trình tái vũ trang của Đức là hệ quả trực tiếp từ chiến dịch quân sự toàn diện của Nga tại Ukraine hơn bốn năm trước, buộc Berlin phải tung ra hàng trăm tỷ Euro nhằm tái thiết lực lượng vũ trang Đức (Bundeswehr) thành một lực lượng đủ năng lực cho xung đột quy mô lớn.

Nhằm đẩy nhanh tiến trình tái vũ trang, Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius hôm 19/5 đã quyết định cải tổ BAAINBw, cơ quan mua sắm quốc phòng của Bundeswehr. Ông thừa nhận đây là thách thức lớn khi phải biến một hệ thống mua sắm được xây dựng nhằm bảo đảm sự thận trọng và chịu sự kiểm soát dân sự thành bộ máy có thể xử lý mức tăng ngân sách quốc phòng “thêm hàng chục tỷ Euro”.

Sau Chiến tranh Lạnh, Bundeswehr rơi vào tình trạng thiếu đầu tư kéo dài, bị các quy định phức tạp và trang thiết bị lạc hậu trói buộc. Hiện nay, giới hoạch định quân sự Đức đang tìm cách xóa bỏ di sản đó.

Tuy nhiên, dù tiền bạc không còn là vấn đề nhờ nền tài chính công vững mạnh và những thay đổi pháp lý cho phép giải ngân hàng trăm tỷ Euro chi tiêu quốc phòng mới, quá trình xây dựng lại sức mạnh quân sự Đức vẫn đang bị cản trở bởi ba “nút thắt” lớn: Hệ thống mua sắm chậm chạp, ngành công nghiệp quốc phòng thiếu các hợp đồng dài hạn và bộ máy hành chính lỗi thời không phù hợp với nhu cầu tái vũ trang khẩn cấp.

Mua sắm quốc phòng chậm chạp

Hệ thống mua sắm quốc phòng của Đức được xây dựng nhằm bảo đảm các thiết bị quân sự đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý, an toàn kỹ thuật và có thể sử dụng trong nhiều thập niên. Nhưng chính các cơ chế bảo đảm đó giờ đây lại trở thành rào cản.

Cơ quan mua sắm quốc phòng BAAINBw hiện có khoảng 12.900 nhân viên, chịu trách nhiệm mua sắm, phát triển, thử nghiệm, ký hợp đồng, nâng cấp và quản lý trang thiết bị quân sự.

Ngay cả Chủ tịch BAAINBw Annette Lehnigk-Emden cũng thừa nhận nhu cầu phải tăng tốc. Trong một cuộc phỏng vấn với Tạp chí công vụ dbb, bà cho biết, cơ quan này đã loại bỏ “khoảng 80 trong tổng số 160 quy định thủ tục”, đồng thời nhấn mạnh rằng “thời gian giờ đây là yếu tố quyết định”.

Đó cũng là điều mà Bộ trưởng Pistorius muốn đạt được thông qua cuộc cải tổ mới. Tuy nhiên, các cơ quan giám sát bên ngoài cho rằng việc xử lý các vấn đề tồn đọng sẽ không hề dễ dàng.

Chủ tịch Văn phòng Kiểm toán Liên bang Đức Kay Scheller nhận định, hệ thống mua sắm của Bundeswehr đã trở thành “một hệ thống vô trách nhiệm có tổ chức”, nơi tồn tại văn hóa né tránh trách nhiệm thay vì đưa ra quyết định nhanh chóng.

Trong báo cáo thường niên, Ủy viên Quốc hội phụ trách quân đội Đức Henning Otte cũng mô tả các quy định mua sắm hiện nay là “cực kỳ phức tạp”.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ Đức không thể đơn giản loại bỏ các cơ chế bảo vệ khiến hệ thống chậm chạp này tồn tại. Những quy định đó được thiết kế nhằm bảo vệ binh sĩ, bảo đảm hiệu quả sử dụng tiền thuế và duy trì quyền giám sát của Quốc hội đối với chi tiêu quân sự.

Nghị sĩ đảng Dân chủ Xã hội Christoph Schmid cũng cảnh báo không nên chỉ đổ lỗi cho bộ máy hành chính. Theo ông, “các công ty cũng phải có trách nhiệm thực hiện đúng những gì họ đã cam kết”.

Thiếu các hợp đồng dài hạn

Đức sở hữu một trong những ngành công nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới. Tập đoàn quốc phòng Rheinmetall hiện sản xuất nhiều đạn pháo hơn cả Mỹ, với sản lượng tăng từ khoảng 70.000 quả/năm trước xung đột Ukraine lên khoảng 1,1 triệu quả hiện nay.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp quốc phòng Đức vẫn gặp khó khăn trong việc đạt được quy mô sản xuất mà Bundeswehr cần.

Theo phân tích của Công ty tư vấn chiến lược Strategy& Germany, đến năm 2035, Đức sẽ cần từ 74-139 tỷ Euro thiết bị quốc phòng mới mỗi năm, trong khi năng lực cung ứng nội địa hiện chỉ ở mức 22-52 tỷ Euro.

Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Quốc phòng Đức Hans Christoph Atzpodien phản bác kết luận cho rằng ngành công nghiệp Đức không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các doanh nghiệp cần nhận được “định hướng rõ ràng về số lượng, chủng loại sản phẩm cần thiết cũng như thời gian triển khai” trước khi đầu tư mở rộng nhà máy.

Trong khi doanh nghiệp muốn sự chắc chắn, chính phủ Đức lại mong muốn các công ty chủ động mở rộng năng lực sản xuất trước. Năm ngoái, Bộ trưởng Quốc phòng Pistorius từng tuyên bố: “Chúng ta cần một ngành công nghiệp quốc phòng không chỉ giao hàng đúng hạn mà còn phải chủ động lập kế hoạch từ trước”.

Thủ tục lỗi thời

Theo quy định hiện hành của Đức, mọi dự án mua sắm quân sự của Bundeswehr trị giá trên 25 triệu Euro đều phải qua Ủy ban Ngân sách Quốc hội phê duyệt. Quy định này phản ánh văn hóa chính trị hậu chiến của Đức, trong đó sức mạnh quân sự và chi tiêu quốc phòng luôn bị đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của nền dân chủ.

Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa Berlin hiện đang cố gắng tái vũ trang bằng chính hệ thống được thiết kế để ngăn chặn các quyết định quá nhanh.

Nghị sĩ đảng Xanh Sebastian Schäfer cho rằng, Đức hiện không những phải lấp đầy những khoảng trống năng lực cũ mà còn phải hiện đại hóa các hệ thống lạc hậu trong bối cảnh thực tế chiến trường đang thay đổi nhanh chóng bởi máy bay không người lái (UAV), phần mềm và tác chiến điện tử.

Ông nhấn mạnh, vẫn còn “nhu cầu cải cách thực sự” nhằm bảo đảm nguồn ngân sách khổng lồ hiện có được sử dụng một cách hiệu quả.

Trong khi đó, nghị sĩ đảng Dân chủ Cơ đốc giáo Andreas Mattfeldt, phụ trách giám sát ngân sách quốc phòng, cho rằng chi tiêu tăng cao càng đòi hỏi giám sát chặt chẽ hơn. Ông kêu gọi “kiểm soát năng lực nhất quán và tăng cạnh tranh trong mua sắm”.

Ông Mattfeldt cùng nghị sĩ Andreas Schwarz thuộc đảng Dân chủ Xã hội hiện sử dụng vai trò tại Ủy ban Ngân sách để chất vấn nhiều khoản chi mà họ cho là thiếu hiệu quả, bao gồm cả các dự án quân đội coi là thiết yếu như hệ thống trinh sát cơ động hay vũ khí laser hải quân.

Liên minh cầm quyền hiện tìm cách đẩy nhanh quá trình phê duyệt của Quốc hội mà không phá bỏ hệ thống kiểm soát hiện nay. Một đạo luật quy hoạch Bundeswehr mới được kỳ vọng sẽ xác định rõ thế nào là “trang bị đầy đủ” cho quân đội và cơ chế cung cấp ngân sách phù hợp.

Tuy nhiên, nhiều chi tiết vẫn chưa được thống nhất, khiến chưa rõ liệu đạo luật này có thể giúp Đức chuyển từ mô hình mua sắm theo từng dự án sang chiến lược tái vũ trang dài hạn hay không.

Nghị sĩ đảng Dân chủ Cơ đốc giáo Florian Dorn, phụ trách vấn đề mua sắm trong Ủy ban Quốc phòng, đồng ý rằng cải cách là cần thiết, nhưng nhấn mạnh “tuyệt đối không được đánh đổi bằng việc suy giảm quyền kiểm soát của Quốc hội”.

Trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về khả năng Nga tấn công và nguy cơ Mỹ rút bớt quân khỏi châu Âu, Đức hiện không còn nhiều thời gian để cải tổ bộ máy mua sắm quốc phòng vốn vận hành chậm chạp của mình.

“Chúng ta phải thực tế: Ngành công nghiệp quốc phòng Đức trong nhiều thập niên qua chưa từng được thiết kế cho một quá trình tăng tốc năng lực quân sự nhanh như hiện nay”, ông Dorn nhận định.

Hàn Quốc, Đức cạnh tranh quyết liệt “siêu dự án” tàu ngầm của Canada

Cuộc cạnh tranh giữa Hàn Quốc và Đức nhằm giành hợp đồng tàu ngầm thế hệ mới cho Canada đang trở nên nóng hơn, sau khi một tàu ngầm hiện đại của Hải quân Hàn Quốc vừa cập cảng Canada và nhận được nhiều đánh giá tích cực từ phía quân đội nước chủ nhà.

Nhật báo Canada The Globe and Mail ngày 25/5 đưa tin, tàu ngầm Dosan Ahn Chang-ho của Hàn Quốc đã cập căn cứ hải quân Esquimalt ở bang British Columbia sau hành trình vượt Thái Bình Dương dài khoảng 14.000 km. Đây được xem là chuyến hải trình xa nhất từng được thực hiện bởi một tàu ngầm do Hàn Quốc tự đóng.

Sự xuất hiện của tàu ngầm này diễn ra đúng thời điểm Canada đang xem xét lựa chọn đối tác cho Dự án Tàu ngầm Tuần tra Canada, chương trình trị giá khoảng 60 nghìn tỷ won, tương đương gần 50 tỷ USD, nhằm thay thế 4 tàu ngầm lớp Victoria dự kiến ngừng hoạt động vào giữa những năm 2030.

Trong cuộc đua này, liên danh Hàn Quốc gồm Hanwha Ocean và HD Hyundai Heavy Industries đang cạnh tranh trực tiếp với hãng đóng tàu Đức ThyssenKrupp Marine Systems. Hiện tại, Hàn Quốc đang đề xuất mẫu tàu ngầm tiên tiến Jangbogo-III, còn phía Đức đưa ra mẫu 212CD submarine.

Nhiều sĩ quan hải quân Canada đã có cơ hội trải nghiệm thực tế trên tàu Dosan Ahn Chang-ho trong hành trình từ Hawaii tới Esquimalt. Trung sĩ Jake Dickson của Hải quân Canada mô tả trải nghiệm này giống như “đổi từ một chiếc Honda Civic đời 1999 sang một chiếc Tesla mới”. Ông cho biết tàu ngầm Hàn Quốc gây ấn tượng bởi công nghệ hiện đại và điều kiện sinh hoạt tiện nghi hơn đáng kể.

Theo giới quan sát, việc điều tàu Dosan Ahn Chang-ho trực tiếp tới Canada được xem là bước đi chiến lược nhằm chứng minh năng lực hoạt động tầm xa và khả năng sẵn sàng triển khai thực tế của công nghệ quốc phòng Hàn Quốc. Giới quan sát nhận định hợp đồng Dự án Tàu ngầm Tuần tra Canada không chỉ mang ý nghĩa thương mại, mà còn phản ánh cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng và đóng tàu quân sự giữa các cường quốc công nghệ trên thế giới.

Các doanh nghiệp Đức gặp khó khi đưa dự án AI vào thực tế

Theo nghiên cứu, giữa giai đoạn thử nghiệm ban đầu và việc đưa AI vào vận hành chính thức nhằm mang lại hiệu quả kinh tế vẫn tồn tại một khoảng cách lớn.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành một phần cốt lõi trong các kế hoạch tương lai của nền kinh tế Đức, tuy nhiên lộ trình đưa công nghệ này vào vận hành thực tế tại các doanh nghiệp đang bị chậm lại đáng kể. Đây là kết quả nghiên cứu mới nhất của công ty tư vấn công nghệ thông tin Zoi có trụ sở tại thành phố Stuttgart.

Theo phóng viên TTXVN tại Đức, nghiên cứu của Zoi được thực hiện dựa trên kết quả khảo sát 500 giám đốc và chuyên gia phụ trách công nghệ thông tin tại các doanh nghiệp có quy mô trên 2.000 nhân sự, do Viện nghiên cứu dư luận Civey phối hợp với Đại học Truyền thông Stuttgart tiến hành. Kết quả chỉ ra rằng rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng AI thành công không phải là nguồn lực tài chính, mà nằm ở mô hình tổ chức doanh nghiệp chưa phù hợp và năng lực triển khai thực tiễn.

Báo cáo cho thấy sau 3 năm kể từ bước đột phá công nghệ mang tính bước ngoặt, hầu hết các tập đoàn lớn tại Đức đã xác định được các kịch bản ứng dụng ban đầu và triển khai các dự án thí điểm. Tuy nhiên, giữa giai đoạn thử nghiệm ban đầu và việc đưa AI vào vận hành chính thức nhằm mang lại hiệu quả kinh tế vẫn tồn tại một khoảng cách lớn.

Nguyên nhân xuất phát từ tính phức tạp của hạ tầng công nghệ thông tin, tình trạng thiếu hụt nhân sự chuyên môn cao, cũng như những thách thức trong việc tích hợp công nghệ mới vào hệ thống máy tính cũ. Trong khi đó, các áp lực về ngân sách hay rủi ro về hiệu quả tài chính lại ít bị coi là trở ngại. Tuy nhiên, nghịch lý là chính những doanh nghiệp tiên phong ứng dụng thành công lại đang là đối tượng chịu áp lực lớn nhất từ tính phức tạp của hệ thống công nghệ.

Gốc rễ của những khó khăn này xuất phát từ tầng quản lý cấp cao. Dù khoảng 75% số doanh nghiệp cho biết đã ban hành chiến lược AI bằng văn bản, song chỉ có khoảng 33% trong số đó gắn chiến lược với các mục tiêu cụ thể. Việc thiếu các chỉ số đánh giá hiệu quả khiến các chiến lược này phần lớn mới chỉ dừng lại ở mức tuyên bố chủ trương.

Giáo sư Jan Kirenz thuộc Đại học Truyền thông Stuttgart cho biết các số liệu đã phản ánh một thực trạng rõ ràng rằng có tới 76% doanh nghiệp lớn tại Đức đang tích cực thử nghiệm các AI tự hành, song chỉ có 19% doanh nghiệp đưa các công nghệ này vào quy trình sản xuất cốt lõi, vì vậy việc tạo ra chuỗi giá trị trên diện rộng vẫn chưa được hiện thực hóa.

Về tác động của AI đối với thị trường lao động trong ngành, phần lớn các chuyên gia công nghệ thông tin đều phủ nhận kịch bản AI sẽ gây ra tình trạng mất việc làm quy mô lớn. Cụ thể, 79% số người phản hồi khẳng định AI tạo sinh sẽ giúp duy trì quy mô nhân sự ổn định, thậm chí góp phần thúc đẩy nhu cầu tuyển dụng tăng cao tại các doanh nghiệp.

Nguồn: Vnexpress; Tuổi Trẻ; Báo Quốc Tế; Báo Thanh Hóa; Bnews