Cú sốc năng lượng làm nóng lại tranh cãi hạt nhân 

Đức đang đối mặt với áp lực năng lượng gia tăng 

Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng hơn 60% kể từ khi xung đột Iran bùng phát, tạo ra cú sốc năng lượng thứ hai trong vòng chưa đầy 5 năm. Giá điện tại Đức tăng mạnh, với hợp đồng tương lai tháng 5 cao gấp bốn lần so với Pháp, quốc gia có tỷ trọng điện hạt nhân lớn nhất châu Âu.

Những diễn biến này làm dấy lên tranh luận sâu sắc về chính sách từ bỏ điện hạt nhân của Đức. Trong khi Berlin đẩy mạnh năng lượng tái tạo, việc thiếu nguồn điện nền ổn định đã khiến nước này phụ thuộc nhiều hơn vào khí đốt, đặc biệt sau khi nguồn cung từ Nga bị gián đoạn sau xung đột Ukraine năm 2022.

Hiện Đức đã chuyển sang nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng, chủ yếu từ Mỹ, chiếm khoảng 10% tổng nguồn cung. Tuy nhiên, chi phí năng lượng cao kéo dài đã ảnh hưởng tiêu cực đến ngành công nghiệp, vốn đang phải đối mặt với cạnh tranh gia tăng từ các doanh nghiệp Trung Quốc.

Theo số liệu thống kê, trong nửa cuối năm 2025, giá khí đốt cho hộ gia đình Đức cao hơn 79% so với năm 2021, trong khi giá điện tăng 23%. Bà Reiche thừa nhận mức giá năng lượng cao đang tạo thêm gánh nặng nghiêm trọng đối với các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng.

Bộ trưởng Kinh tế Đức Katherina Reiche kêu gọi

Theo TTX Việt Nam, ngày 1/4, Bộ trưởng Kinh tế Đức Katherina Reiche kêu gọi xem xét lại lập trường phản đối điện hạt nhân, trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh và làm gia tăng áp lực lên nền kinh tế lớn nhất châu Âu. Phát biểu được đưa ra khi Berlin khởi động một hội nghị thu hút đầu tư nhằm phục hồi tăng trưởng.

Bà Reiche cho rằng quyết định đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân, bắt đầu từ thời cựu Thủ tướng Angela Merkel năm 2011 và hoàn tất dưới thời cựu Thủ tướng Olaf Scholz, đã khiến Đức phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khí đốt để đảm bảo nguồn điện nền. Theo bà, trong bối cảnh hiện tại, khí đốt là lựa chọn duy nhất để duy trì ổn định hệ thống năng lượng.

Trong bối cảnh trên, bà kêu gọi Đức tham gia vào xu hướng phục hồi điện hạt nhân tại châu Âu, cùng với các quốc gia như Pháp, Thụy Điển và Ba Lan, những nước đang đầu tư xây dựng nhà máy mới hoặc kéo dài tuổi thọ lò phản ứng.

Chính sách của Thủ tướng Đức

Thủ tướng Friedrich Merz trước đó cũng nhận định việc từ bỏ điện hạt nhân là một sai lầm lớn. Tuy nhiên, chính phủ hiện tại không có kế hoạch khởi động lại các nhà máy truyền thống, mà tập trung vào các công nghệ mới như lò phản ứng mô-đun nhỏ và năng lượng nhiệt hạch.

Song song với điều chỉnh chính sách năng lượng, Berlin đang tìm cách khôi phục đà tăng trưởng kinh tế thông qua chương trình chi tiêu công trị giá 1 nghìn tỷ euro kéo dài 10 năm, tập trung vào hạ tầng và quốc phòng, quy mô lớn nhất kể từ khi nước Đức thống nhất.

Chính phủ Đức đang lên kế hoạch tổ chức hội nghị “Invest in Germany” vào tháng 10/2026 nhằm thu hút dòng vốn quốc tế, trong bối cảnh nhiều nhà đầu tư đang tìm kiếm cơ hội đa dạng hóa khỏi thị trường Mỹ. Bà Reiche cho biết Đức vẫn được đánh giá cao nhờ nền tảng công nghiệp vững chắc và khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ có năng lực tài chính tốt, dù đang đối mặt với một số vấn đề cơ cấu.

Nợ công tăng mạnh trong năm 2025, tiến gần 3.000 tỷ Euro

Số liệu thống kê

nợ công của Đức tiếp tục gia tăng mạnh trong năm 2025, tiến gần mốc 3.000 tỷ euro, trong bối cảnh chi tiêu công gia tăng và triển vọng kinh tế đối mặt nhiều thách thức.

Theo số liệu mới công bố của Bundesbank ngày 31/3, tổng nợ của chính phủ liên bang, các bang, chính quyền địa phương và hệ thống an sinh xã hội đã tăng thêm 144 tỷ euro, lên tới 2.840 tỷ euro, tương đương 63,5% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Con số này cao hơn đáng kể so với mức 62,2% của năm 2024 và vượt xa ngưỡng trần 60% theo quy định tài khóa của Liên minh châu Âu (EU).

Sự gia tăng nhanh chóng của nợ công được cho là hệ quả của các gói chi tiêu lớn trong những năm gần đây, bao gồm chi phí ứng phó đại dịch COVID-19, hỗ trợ nền kinh tế trước tác động của xung đột Nga-Ukraine, cũng như xu hướng gia tăng chi tiêu quốc phòng.

Cảnh báo

Giới chuyên gia cảnh báo rằng nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, tỷ lệ nợ công của Đức có thể tăng lên tới 80% GDP trong những thập niên tới, đặt ra thách thức lớn đối với ổn định tài khóa.

Theo chuyên gia Friedrich Heinemann của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế châu Âu, tốc độ gia tăng nợ sẽ còn tăng nhanh do việc triển khai các quỹ đặc biệt và chi tiêu quốc phòng dựa trên vay nợ ngày càng lớn.

Một yếu tố đáng lo ngại khác là chi phí lãi vay gia tăng trong bối cảnh lãi suất tăng. Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm đã vượt 3% - mức cao nhất kể từ năm 2011, làm gia tăng gánh nặng trả nợ trong tương lai.

Ngoài ra, triển vọng tăng trưởng kinh tế suy yếu, một phần do giá năng lượng tăng cao, cũng làm trầm trọng thêm tình hình, khi quy mô nền kinh tế tăng chậm trong khi nợ tiếp tục phình to.

Bundesbank cũng lưu ý rằng một phần nợ mới được sử dụng để hình thành tài sản tài chính, do đó không phản ánh đầy đủ trong số liệu thâm hụt ngân sách.

Đáng chú ý, ngoài nợ quốc gia, Đức còn phải gánh một phần đáng kể trong nợ chung của EU thông qua các khoản đóng góp ngân sách. Theo ước tính, phần nghĩa vụ này tương đương khoảng 118 tỷ euro. Các chuyên gia cho rằng điều này làm gia tăng “nợ ẩn” của Đức, khi các khoản nợ ở cấp độ châu Âu không được phản ánh đầy đủ trong thống kê

Trong bối cảnh đó, giới phân tích nhận định Đức sẽ phải đối mặt với bài toán cân đối giữa nhu cầu chi tiêu cho tăng trưởng, an ninh và chuyển đổi kinh tế với yêu cầu duy trì kỷ luật tài khóa trong dài hạn.

Khả năng khí đốt Nga trở lại giữa biến động giá năng lượng

Quan điểm Đảng Cực hữu AfD

Giá xăng tại Đức tăng hơn 15% chỉ trong 1 tháng qua, sau khi căng thẳng Trung Đông leo thang, làm dấy lên làn sóng tranh luận mới về chính sách năng lượng. Trong bối cảnh đó, đảng cực hữu AfD nhanh chóng tận dụng cơ hội để thúc đẩy quan điểm lâu nay: Đức nên quay lại mua khí đốt và dầu của Nga.

Tại bang công nghiệp Baden-Württemberg - trung tâm sản xuất ôtô của Đức - vấn đề giá năng lượng đã trở thành tâm điểm trong chiến dịch tranh cử địa phương. Ông Markus Frohnmaier, ứng viên hàng đầu của AfD, thẳng thắn cho rằng chi phí năng lượng tại Đức hiện cao gấp đôi so với Mỹ hoặc Trung Quốc, khiến nền kinh tế mất lợi thế cạnh tranh.

“Chiến dịch này xoay quanh kinh tế, kinh tế và kinh tế” - ông nhấn mạnh.

AfD đã củng cố vị thế là đảng lớn thứ hai tại Đức, với khoảng 20% phiếu bầu tại cả Baden-Württemberg và Rhineland-Palatinate, mức cao nhất của đảng này tại khu vực phía tây.

AfD cho rằng để khôi phục “chủ quyền năng lượng” và giảm giá điện, Đức cần nối lại nhập khẩu năng lượng từ Nga - quốc gia từng cung cấp hơn một nửa nhu cầu khí đốt và hơn 1/3 dầu thô của Đức trước năm 2022.

Sau xung đột Ukraina và việc đường ống Nord Stream bị đóng cửa, Đức buộc phải tìm nguồn thay thế từ Na Uy, Hà Lan và Bỉ. Dù vậy, chi phí cao hơn đã đẩy nền kinh tế Đức rơi vào suy thoái kéo dài 2 năm.

Không chỉ giá năng lượng, làn sóng cắt giảm việc làm trong ngành sản xuất - vốn chịu áp lực từ chi phí cao và cạnh tranh từ Trung Quốc - đang khiến cử tri ngày càng không hài lòng. Theo giới quan sát, đây chính là môi trường lý tưởng để AfD thúc đẩy thông điệp “quay lại với năng lượng Nga”.

Johannes Hillje - nhà khoa học chính trị chuyên về AfD nhận định, so với các lập luận địa chính trị trừu tượng, vấn đề giá điện và giá xăng tác động trực tiếp đến đời sống người dân, vì vậy dễ tạo sức lan tỏa hơn.

Phản ứng mạnh từ các đảng chính thống

Ông Roderich Kiesewetter thuộc đảng CDU cảnh báo việc tăng nhập khẩu năng lượng Nga sẽ làm suy yếu niềm tin của các đối tác.

Dù vậy, không ít ý kiến trong nội bộ các đảng lớn cũng bắt đầu nghiêng về việc khôi phục quan hệ kinh tế với Mátxcơva.

Đức từng xây dựng mô hình tăng trưởng dựa trên nguồn năng lượng giá rẻ từ Nga suốt 2 thập kỷ dưới thời các cựu Thủ tướng Gerhard Schroeder và Angela Merkel. Việc cắt đứt nguồn cung này đã để lại khoảng trống khó lấp đầy.

Khi các cuộc bầu cử tiếp theo tại miền đông - nơi AfD có cơ hội lớn giành quyền lực - đang đến gần, câu chuyện dầu khí Nga nhiều khả năng sẽ tiếp tục là chủ đề nóng.

Nguồn:  Tin tức thông tấn xã việt nam, VN plus, lao động

Đức Việt Online