Cải cách tình báo do an ninh châu Âu thay đổi

Lịch sử BND

Trong nhiều thập niên, BND - cơ quan tình báo đối ngoại của Đức - bị ràng buộc pháp lý chặt chẽ và chủ yếu làm nhiệm vụ thu thập, phân tích thông tin.

Điều đó có thể sắp thay đổi. Chính phủ Đức đang chuẩn bị sửa đổi Luật BND, dự kiến trình Nội các và Quốc hội trong thời gian tới. Giới chức Đức cho rằng, đây có thể là cuộc cải cách lớn nhất trong lịch sử cơ quan này, được xem như một bước ngoặt đối với ngành tình báo trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu thay đổi nhanh chóng.

Mục tiêu của cải cách là giúp BND hoạt động hiệu quả hơn trong một thế giới ngày càng bất ổn. Trong thời gian dài, cơ quan này bị ràng buộc bởi các phán quyết của tòa án, cơ chế giám sát chặt chẽ và các quy định bảo vệ dữ liệu nghiêm ngặt.

Tại Đức, ký ức về Gestapo của Đức Quốc xã vẫn còn ảnh hưởng lớn, do đó, hoạt động tình báo hiện nay luôn bị kiểm soát rất chặt, khiến BND chủ yếu chỉ làm nhiệm vụ thu thập và phân tích thông tin thay vì chủ động can thiệp.

Đề xuất cải cách

Theo đó, BND có thể được trao thêm quyền tiến hành các hoạt động an ninh mạng, mở rộng quyền thu thập và phân tích dữ liệu internet, lưu trữ dữ liệu lâu hơn và trong một số trường hợp có thể truy cập nội dung thông tin liên lạc thay vì chỉ dữ liệu kỹ thuật. 

Một đề xuất khác là cho phép chính phủ tuyên bố tình trạng “tình báo đặc biệt” trong các tình huống khủng hoảng an ninh, khi đó quyền hạn của cơ quan này sẽ được mở rộng.

Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Đức tăng mạnh chi tiêu quốc phòng và an ninh. Năm nay, ngân sách của BND tăng khoảng 25% lên hơn 1,5 tỷ euro, phần lớn dành cho các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, giám sát vệ tinh và phân tích dữ liệu lớn.

Một trong những lý do quan trọng thúc đẩy cải cách là các mối đe dọa an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng, bao gồm tấn công mạng, phá hoại cơ sở hạ tầng và chiến dịch thông tin sai lệch.

“Nếu có các cuộc tấn công nhằm vào nước Đức, chúng tôi không thể chỉ đứng nhìn. Chúng tôi cũng phải có khả năng tự bảo vệ,” ông Thorsten Frei, quan chức phụ trách cải cách tình báo tại Văn phòng Thủ tướng Đức, cho biết.

Giảm phụ thuộc

Ngoài ra, Đức cũng muốn giảm sự phụ thuộc vào thông tin tình báo từ các đồng minh, đặc biệt là Mỹ. Trong nhiều năm, Đức và nhiều nước châu Âu phụ thuộc đáng kể vào thông tin tình báo từ Washington. “Chúng tôi muốn tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Mỹ. Nhưng nếu một Tổng thống Mỹ trong tương lai quyết định hành động một mình mà không có châu Âu, thì chúng tôi phải có khả năng tự đứng trên đôi chân của mình,” ông Marc Henrichmann, Chủ tịch Ủy ban Quốc hội giám sát các cơ quan tình báo Đức, nói.

Một số quan chức Đức cho rằng việc phụ thuộc quá nhiều vào thông tin tình báo từ bên ngoài có thể tạo ra rủi ro chiến lược. Ông Johann Wadephul, Ngoại trưởng Đức, từng cảnh báo rằng nếu không có thông tin tình báo từ Mỹ, Đức sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc đảm bảo an ninh.

Vẫn đối mặt với nhiều trở ngại

Tuy nhiên, kế hoạch cải cách vẫn đối mặt nhiều trở ngại, bao gồm tranh chấp quyền hạn giữa các cơ quan và các rào cản pháp lý. Trong nhiều năm, Tòa án Hiến pháp Đức thường xuyên yêu cầu sửa luật nhằm bảo vệ quyền riêng tư, đặc biệt trong các hoạt động giám sát ở nước ngoài. Giáo sư Christoph Meyer tại King’s College London cho rằng, luôn tồn tại sự đánh đổi giữa quyền riêng tư và an ninh tập thể, và các chính phủ phải tìm cách cân bằng hai mục tiêu này.

Dù còn nhiều tranh luận, nhiều nhà lập pháp Đức cho rằng, cải cách là cần thiết để nước này có thể tự bảo vệ mình tốt hơn trong bối cảnh an ninh toàn cầu ngày càng phức tạp. “Những điều từng được coi là chắc chắn trước đây không còn đúng nữa. Trong bối cảnh hiện nay, cơ quan tình báo Đức phải hoạt động ở mức năng lực cao hơn nhiều,” Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói.

Lên kế hoạch xây dựng cảng quân sự mới tại khu vực Biển Bắc

Xu hướng tái vũ trang và củng cố năng lực phòng thủ 

Hải quân Đức đang xúc tiến kế hoạch xây dựng một cảng quân sự mới tại khu vực Biển Bắc, trong bối cảnh Berlin đẩy mạnh tăng cường năng lực quốc phòng trước những diễn biến phức tạp của môi trường an ninh tại châu Âu và trên thế giới.

Bộ Quốc phòng Liên bang Đức xác nhận quá trình đánh giá các địa điểm tiềm năng đang được tiến hành, tuy nhiên vị trí cụ thể vẫn chưa được xác định. Đây là động thái đáng chú ý khi Wilhelmshaven hiện là cảng hải quân duy nhất của Đức tại Biển Bắc - một thực tế cho thấy sự hạn chế về cơ sở hạ tầng quân sự trong khu vực chiến lược này.

Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Đức cho biết nhu cầu tìm kiếm địa điểm mới xuất phát từ "những yêu cầu mới về cơ sở hạ tầng và bố trí lực lượng" trong khuôn khổ kế hoạch mở rộng quy mô tổng thể của Quân đội Liên bang Đức. Hải quân nước này đang xem xét nhiều phương án nhằm bảo đảm khả năng triển khai lực lượng nhanh chóng và hiệu quả khi cần thiết.

Hai địa điểm đang được cân nhắc 

Đó là cảng Emden thuộc bang Niedersachsen và cảng Bremerhaven thuộc bang Bremen - cả hai đều đã có kinh nghiệm trong việc vận chuyển trang thiết bị quân sự và tổ chức các cuộc diễn tập triển khai lực lượng.

Chính quyền các bang liên quan đều bày tỏ ủng hộ đối với kế hoạch này. Đại diện thành phố Bremen cho biết phương án xây dựng cảng quân sự tại Bremerhaven có thể được triển khai tương đối nhanh, do khu vực cảng cá tại đây đã có sẵn các nghiên cứu tiền khả thi và quy hoạch pháp lý.

Tuy nhiên, dự án này tiềm ẩn nguy cơ xung đột với kế hoạch phát triển "Energy Port" - một khu công nghiệp và cảng phục vụ chuyển đổi năng lượng vốn đang bị đình trệ trong nhiều năm qua.

Về phía bang Niedersachsen, chính quyền địa phương đánh giá Emden là lựa chọn phù hợp nhờ quỹ đất lớn chưa được khai thác. Công ty hạ tầng cảng NPorts cũng nhận định Emden là cảng có tiềm năng phát triển lớn nhất trong toàn khu vực.

Ý nghĩa đối với nền kinh tế

Kế hoạch xây dựng cảng quân sự mới phản ánh rõ nét xu hướng tái vũ trang và củng cố năng lực phòng thủ của Đức trong giai đoạn hiện nay. Dự án không chỉ có ý nghĩa chiến lược đối với Hải quân Đức mà còn mang lại tác động đáng kể đến phát triển kinh tế - hạ tầng tại các địa phương liên quan.

Quá trình đánh giá và ra quyết định cuối cùng sẽ tiếp tục được tiến hành, với nhiều yếu tố cần cân nhắc kỹ lưỡng, bao gồm chi phí đầu tư, tác động môi trường và sự phối hợp giữa các cấp chính quyền liên bang và địa phương.

Nguồn: Vietnam Plus; Báo Mới

Đức Việt Online