BIỂU TÌNH RẦM RỘ KHẮP 50 BANG CỦA MỸ

Những người phản đối chính sách của Tổng thống Donald Trump tham gia phong trào biểu tình rộng khắp 50 bang của Mỹ vào cuối tuần này. Ban tổ chức kỳ vọng đây sẽ là cuộc biểu tình lớn nhất lịch sử Mỹ trong 1 ngày.

Ban tổ chức cho biết, hơn 3.200 cuộc biểu tình trong phong trào “No Kings” (Không vua) đã được lên kế hoạch tại toàn bộ 50 bang, đông nhất là tại New York, Los Angeles và Washington DC.

Hai cuộc biểu tình “No Kings” trước đó đã thu hút hàng triệu người tham gia.

Hai ca sĩ Bruce Springsteen và Joan Baez sẽ là những người dẫn đầu cuộc biểu tình tại tòa nhà quốc hội bang Minnesota, nơi dự kiến thu hút hơn 100.000 người. Khu vực này từng trở thành điểm nóng liên quan đến các biện pháp siết chặt nhập cư trái phép của Tổng thống Trump và việc triển khai lực lượng liên bang đến những đô thị do đảng Dân chủ lãnh đạo.

Biểu tình lớn cũng diễn ra tại New York, Los Angeles và Washington.

Tại khu vực National Mall ở Washington, đám đông hô vang các khẩu hiệu ủng hộ dân chủ và giương biểu ngữ phản đối ông Trump. Bên ngoài một cơ sở dưỡng lão ở Chevy Chase, bang Maryland, một nhóm người cao tuổi ngồi xe lăn giơ các tấm biển kêu gọi các xe đi qua “Chống lại bạo quyền”, “Bấm còi nếu bạn ủng hộ dân chủ” và phản đối ông Trump.

Tại Austin, bang Texas, một ban nhạc kèn đồng đã tạo không khí sôi nổi cho cuộc biểu tình bên ngoài tòa thị chính, trước khi đoàn người tuần hành qua trung tâm thành phố.

Hàng nghìn người tập trung tại khu Midtown Manhattan, nơi diễn viên Robert De Niro - một trong những người tổ chức, tuyên bố: “Đã từng có những tổng thống thử thách giới hạn hiến pháp về quyền lực của họ, nhưng chưa ai trở thành mối đe dọa mang tính tồn vong đối với tự do và an ninh của chúng ta như vậy”.

Phong trào biểu tình diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ ông Trump giảm xuống còn 36% - mức thấp nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng, theo khảo sát của Reuters/Ipsos.

Ban tổ chức cho biết, số lượng người tham gia tổ chức và biểu tình phản đối Tổng thống Trump đang tăng mạnh, ngay cả tại các bang có truyền thống ủng hộ đảng Cộng hòa như Idaho, Wyoming, Montana và Utah.

Các khu vực ngoại ô mang tính cạnh tranh - vốn có vai trò quyết định trong những cuộc bầu cử quốc gia, cũng ghi nhận mức quan tâm “rất lớn”, bao gồm các khu vực như Bucks và Delaware (Pennsylvania), East Cobb và Forsyth (Georgia), hay Scottsdale và Chandler (Arizona).

“Những gì đang xảy ra ở đất nước này là không bền vững. Tầng lớp trung lưu, những người bình thường, không còn đủ khả năng sống. Và ông ấy (Trump) đang phá vỡ các chuẩn mực, những điều giúp đất nước này vận hành”, ông John Ale, 57 tuổi, cho biết khi tham gia cuộc biểu tình ở Virginia.

Phong trào No Kings được phát động vào ngày sinh nhật của ông Trump (14/6) năm ngoái, thu hút khoảng 4 - 6 triệu người tại hơn 2.100 địa điểm trên toàn quốc.

Làn sóng biểu tình lần này diễn ra trong bối cảnh ban tổ chức kêu gọi hành động phản đối chiến dịch không kích Iran của Mỹ và Israel vào Iran.

Đang tham gia biểu tình tại Washington cùng con trai 12 tuổi, bà Morgan Taylor, 45 tuổi,

cho biết bà tức giận với hành động quân sự của ông Trump tại Iran, gọi đó là “cuộc chiến ngu ngốc”.

“Không ai tấn công chúng ta. Chúng ta không cần phải ở đó”, bà nói.

Tại Israel, hàng trăm người tập trung tại Tel Aviv và một số thành phố khác của Israel trong ngày 28/3, để phản đối cuộc chiến tại Trung Đông.

Phong trào biểu tình phản đối chiến dịch quân sự của Israel và Mỹ chống Iran ban đầu chỉ thu hút vài chục người tham gia, nhưng số lượng liên tục tăng lên, dù chưa đạt tới con số hàng chục nghìn người như phong trào biểu tình phản đối chiến tranh Gaza năm ngoái.

Một số cựu nghị sĩ và các tổ chức cánh tả nổi bật như Standing Together, Peace Now và Women Wage Peace đã tham gia các cuộc đấu tranh lần này.

Lực lượng thực thi pháp luật đã cưỡng chế đưa người biểu tình rời khỏi khu vực tại Tel Aviv; cảnh tương tự cũng được ghi nhận tại thành phố Haifa.

Tuy vậy, sự ủng hộ của công chúng Israel đối với cuộc chiến chống Iran vẫn ở mức cao. Cuộc khảo sát do Viện Dân chủ Israel công bố cuối tuần này cho thấy có tới 78% người Do Thái tại Israel ủng hộ cuộc chiến, trong khi tỷ lệ phản đối tăng từ 4% hồi đầu tháng 3 lên 11,5%.

TRÀO LƯU CÔNG TY MỘT NGƯỜI TẠI TRUNG QUỐC: CÁCH CON NGƯỜI KHỞI NGHIỆP BẰNG AI

Chỉ với dàn "nhân viên ảo" mẫn cán, mô hình doanh nghiệp một người (OPC) đang bùng nổ tại Trung Quốc. Đây được xem là "phao cứu sinh" chiến lược giữa bối cảnh thị trường việc làm căng thẳng.

Chỉ trong vòng 5 tháng, một thanh niên 29 tuổi tên Zhang San đã tung ra thị trường hơn 120 ứng dụng di động. Nổi bật trong số đó là ứng dụng theo dõi lượng nước tiêu thụ dành riêng cho các khu vực khô hạn tại Tây Ban Nha.

Điều đáng kinh ngạc là anh không hề thuê bất kỳ lập trình viên hay nhân viên marketing nào. Toàn bộ "đế chế" nhỏ này được vận hành trơn tru nhờ một dây chuyền các trợ lý trí tuệ nhân tạo (AI agent).

Câu chuyện của Zhang San đang là minh chứng rõ nét nhất cho làn sóng mới đang bùng nổ tại nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới: Doanh nghiệp một người.

Đội ngũ "nhân viên ảo" mẫn cán

Theo Business Insider, mô hình "công ty một người" (OPC) đang trở thành một thế lực thực sự trên thị trường thương mại toàn cầu. Chủ tịch nền tảng thương mại điện tử Alibaba.com, ông Kuo Zhang, tiết lộ một con số gây chú ý lớn. Hiện có khoảng 30-40% khách hàng trên nền tảng này là các doanh nhân độc lập. Họ hoàn toàn không tuyển dụng nhân sự theo cách truyền thống.

Thay vào đó, họ giao phó các khâu vận hành phức tạp cho AI. Từ việc đăng sản phẩm lên đa nền tảng, quản lý tài khoản mạng xã hội cho đến xử lý khiếu nại của khách hàng.

Theo ông Zhang, những công việc này vốn đơn giản với các tập đoàn lớn nhưng lại là gánh nặng với doanh nghiệp nhỏ. Giờ đây, AI agent đang giải quyết triệt để bài toán đó. "Thay vì thay thế con người, AI thực chất trở thành 'nhân viên' của doanh nhân độc lập," ông Zhang nhận định.

Để đón đầu xu hướng, Alibaba đã tung ra công cụ Accio Work dành riêng cho nhóm doanh nghiệp nhỏ. Trợ lý AI này hỗ trợ toàn diện từ marketing, logistics đến tuân thủ thuế. Chỉ tính đến cuối năm 2024, Accio Work đã thu hút khoảng 10 triệu người dùng hoạt động mỗi tháng.

Theo The Straits Times, động lực lớn nhất đứng sau sự bùng nổ này là các công cụ AI mã nguồn mở, đặc biệt là OpenClaw. Nền tảng này phổ biến đến mức giới công nghệ Trung Quốc gọi vui việc sử dụng nó là trào lưu "nuôi tôm hùm", dựa theo logo của ứng dụng.

Một "cơn sốt đào vàng" thực sự đang diễn ra. Hàng loạt dịch vụ độc đáo đã ra đời từ các đại lý giao dịch chứng khoán tự động cho đến dịch vụ mai mối hẹn hò.

Cuộc đua "trải thảm đỏ" từ chính quyền

Sự trỗi dậy của mô hình OPC không chỉ thuần túy là sự tiến bộ của công nghệ. Theo The Straits Times, đây còn là lời giải mang tính chiến lược cho bài toán việc làm đang ngày càng căng thẳng.

Năm 2026, thị trường lao động Trung Quốc dự kiến đón kỷ lục 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp. Áp lực tạo ra việc làm mới là vô cùng lớn. Khảo sát của Viện Nghiên cứu Tencent chỉ ra rằng 40% người lao động lo sợ bị công nghệ thay thế.

Thay vì để người dân hoang mang, giới chức Trung Quốc quyết định biến AI thành đòn bẩy khởi nghiệp.

Chính phủ đặt mục tiêu nâng giá trị gia tăng từ kinh tế số lên mức 12,5% GDP vào năm 2030. Tại các kỳ họp quốc hội cấp cao đầu năm 2026, chủ đề hỗ trợ doanh nghiệp một người đã trở thành tâm điểm. Các đại biểu liên tục kêu gọi cung cấp dữ liệu công, trợ cấp công cụ AI và xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng riêng cho nhóm này.

Theo Rest of World, cả bộ máy hành chính đang được huy động để trợ cấp cho làn sóng OPC. Chuyên gia kinh tế số Lin Zhang nhận định, Trung Quốc giống như một Thung lũng Silicon khổng lồ. Khác với Mỹ nơi dòng vốn đầu tư mạo hiểm dẫn dắt thị trường, Trung Quốc sử dụng chính sách nhà nước để huy động toàn dân tham gia.

Cuộc đua thu hút các nhà sáng lập độc lập diễn ra khốc liệt giữa các địa phương. Tại trung tâm công nghệ Tô Châu, chính quyền cam kết xây dựng 30 cộng đồng OPC và ươm mầm 1.000 doanh nghiệp vào năm 2028. Quận Phố Đông của Thượng Hải mạnh tay hỗ trợ chi phí điện toán lên tới 300.000 nhân dân tệ (khoảng 44.000 USD).

Thậm chí, quận Long Cương tại Thâm Quyến còn đề xuất đầu tư vốn cổ phần lên tới 10 triệu nhân dân tệ cho các dự án đột phá. Sức nóng lan tỏa đến mức, gần 1.000 người đã xếp hàng trước văn phòng Tencent ở Thâm Quyến chỉ để được cài đặt OpenClaw miễn phí.

Một điểm sáng tạo trong chính sách là việc tận dụng tài sản nhàn rỗi. Theo Rest of World, chính quyền các địa phương đang biến hàng loạt tòa nhà văn phòng bỏ trống và các trung tâm dữ liệu dư thừa công suất thành không gian ươm mầm startup.

Ông Duke Wang, người vận hành một vườn ươm tại Hàng Châu, cho biết cơ sở của ông đang hỗ trợ 6 startup phát triển các thiết bị thông minh. Họ không chỉ được miễn phí văn phòng mà còn được kết nối trực tiếp với khách hàng và nhà cung cấp.

Không phải "liều thuốc vạn năng"

Bất chấp dòng vốn ồ ạt và sự hậu thuẫn mạnh mẽ, con đường khởi nghiệp một người vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo Business Insider, việc ứng dụng các AI agent vẫn vấp phải rào cản về bảo mật và hiệu quả đầu tư.

Nhiều người dùng đã chi hàng trăm USD để mua token nhưng không thu lại kết quả như kỳ vọng và đành từ bỏ. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp thương mại điện tử vẫn phải đối mặt với thách thức lớn từ môi trường thuế quan liên tục biến động trên toàn cầu.

Giới chuyên gia cũng liên tục đưa ra cảnh báo thực tế. Theo The Straits Times, chuyên gia kinh tế lao động Liu Erduo từ Đại học Nhân dân Bắc Kinh khẳng định OPC không phải là giải pháp toàn diện.

Mô hình này đòi hỏi người khởi nghiệp phải có kỹ năng công nghệ nhất định và nhãn quan thị trường nhạy bén. Giới đầu tư cũng nhận định phần lớn các startup mini này sẽ khó phát triển thành những doanh nghiệp bền vững.

Dù vậy, sức hút của mô hình này vẫn không hề giảm sút. Nó mang lại một "phao cứu sinh" cho những người lao động đang chênh vênh giữa làn sóng sa thải của ngành công nghệ. Theo Rest of World, nhiều nhân sự kỳ cựu đã quyết định đặt cược tương lai vào AI.

Ông Ma Ruipeng, 41 tuổi, là một ví dụ điển hình. Rời bỏ công việc lập trình sau 20 năm gắn bó, ông tự giam mình trong căn hộ ở Bắc Kinh để khởi nghiệp. Với 3 chiếc máy tính và dàn trợ lý AI, ông đang nỗ lực phát triển một phần mềm tự động tạo ứng dụng di động. Ông thậm chí đã cài đặt OpenClaw và đặt tên cho trợ lý ảo của mình là "Big House" - biểu tượng cho mục tiêu đổi đời của ông.

Dù chưa có doanh thu và phải sống dựa vào tiền tiết kiệm, niềm tin của cựu lập trình viên này vẫn rất vững vàng. Giữa bối cảnh công nghệ định hình lại mọi quy luật kinh tế, những doanh nhân độc lập này đang tự viết lại số phận của chính mình. Đúng như lời tâm sự đầy kiên định của ông Ma Ruipeng: "Chỉ cần tôi làm việc cùng AI, tôi sẽ không bị nó thay thế".

TRUNG ĐÔNG SAU 1 THÁNG XUNG ĐỘT: IRAN TRỞ THÀNH SỢI "GÂN GÀ" VỚI MỸ?

Khả năng kiểm soát lưu lượng tàu thuyền và dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz là lợi thế chiến lược lớn nhất của Iran trong cuộc chiến với Mỹ - Israel.

Dù bị không kích hằng ngày bởi 2 trong số những quân đội tinh vi nhất thế giới, Iran vẫn cho thấy họ có thể tiếp tục gây áp lực lên các nước Ả Rập vùng Vịnh và Israel bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV).

Lợi thế chiến lược lớn nhất của Tehran

Ngoài ra, Tehran còn duy trì "gọng kìm" siết chặt nền kinh tế toàn cầu, chủ yếu thông qua các mối đe dọa. Khả năng kiểm soát lưu lượng tàu thuyền và dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz chính là lợi thế chiến lược lớn nhất của Tehran.

Trong khi đó, nền kinh tế Iran - vốn đã bị tách khỏi thị trường toàn cầu từ lâu do các lệnh trừng phạt - lại phần nào "miễn nhiễm" với những thiệt hại mà họ đang gây ra cho các nước khác.

Việc siết chặt eo biển Hormuz khiến giá dầu tăng vọt, thị trường chứng khoán lao dốc và giá nhiều mặt hàng thiết yếu tăng cao, gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Dù Iran đã đạt được một số thành công trong việc kiểm soát eo biển Hormuz, họ vẫn đối mặt nhiều vấn đề trong nước mà Mỹ và Israel có thể khai thác nếu cuộc chiến kéo dài.

"Iran hiểu rằng họ không thể đánh bại Mỹ về mặt quân sự. Thay vào đó, mục tiêu của họ đơn giản nhưng mang tính chiến lược hơn: Cầm cự đủ lâu để tuyên bố chiến thắng" - nhà phân tích an ninh Trung Đông Shukriya Bradost nói với hãng tin AP.

Thách thức then chốt đối với Mỹ

Eo biển Hormuz, nơi từng có khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua, hiện gần như không còn tàu thuyền qua lại. Iran chỉ cho phép những chuyến hàng mà họ muốn đi qua, với mức giá do họ quyết định.

Ngay cả khi gần như toàn bộ hải quân bị phá hủy, Iran vẫn có thể "bắt con tin" tuyến đường thủy này bằng kho tên lửa và UAV được tích lũy suốt nhiều thập kỷ.

Giá dầu tăng không chỉ khiến giá xăng tăng, mà còn khiến giá nhiều mặt hàng khác leo thang. Đây là tin xấu đối với Tổng thống Donald Trump, người vốn đã gặp khó khăn trong việc chứng minh có thể giảm chi phí sinh hoạt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Việc chấm dứt thế đối đầu này không hề dễ. Một cách là đàm phán ngừng bắn. Tổng thống Donald Trump nói rằng các cuộc đàm phán đang tiến triển, song Iran phủ nhận điều này.

Ông chủ Nhà Trắng đã ra lệnh điều thêm hàng ngàn binh sĩ đến khu vực. Ông cũng đặt ra thời hạn mới (vốn đã bị trì hoãn hai lần) là 20 giờ (giờ miền Đông Mỹ) ngày 6-4 để Iran mở lại eo biển. Nếu không, ông đe dọa sẽ bắt đầu ném bom các nhà máy điện của Iran.

"Mỹ đang triển khai thêm tàu chiến và lực lượng mặt đất đến khu vực. Họ sẵn sàng hơn cho việc leo thang vào giữa tháng 4" - Công ty Tư vấn rủi ro Eurasia Group (Mỹ) nhận định.

Tuy nhiên, Iran đã cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trước các đòn tấn công cho đến nay.

Iran vẫn còn "lực"

Tổng thống Donald Trump mới đây cho rằng khoảng 9% kho tên lửa của Iran vẫn còn. Không có cách nào xác minh độc lập con số này nhưng ngay cả khi chính xác, Tehran vẫn còn nhiều cách để gây khó khăn cho đối thủ.

Dù lực lượng không quân gần như bị phá hủy và hệ thống phòng không suy yếu, Iran vẫn duy trì một mạng lưới rộng lớn các căn cứ không quân và hải quân, với nhiều căn cứ được xây dựng từ hàng chục năm trước.

Ngoài ra, Iran còn xây dựng các căn cứ ngầm gần đây, cùng với các bệ phóng tên lửa được ngụy trang thành xe tải dân sự, cho phép che giấu vị trí phóng đến phút cuối.

Việc các bệ phóng di động liên tục di chuyển giúp tránh bị không kích. Với tên gọi "đánh rồi rút", chiến thuật này là điểm đặc trưng của nhiều nhóm vũ trang, bao gồm cả Houthi ở Yemen, lực lượng từng làm gián đoạn vận tải biển quốc tế ở biển Đỏ. Các lực lượng dân quân Shiite tại Iraq cũng đã sử dụng chiến thuật tương tự để chống lại quân đội Mỹ. Cả hai đều tồn tại, thậm chí phát triển, dù liên tục bị tấn công.

Địa hình và vị trí địa lý của Iran, một quốc gia nhiều núi, cũng giúp họ có không gian và điều kiện để "ẩn mình" như một lực lượng du kích.

Iran cũng đối mặt nhiều vấn đề nội bộ

Mỹ và Israel hy vọng những người dân Iran từng biểu tình hồi tháng 1 sẽ lại gây sức ép lên chính quyền. Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu nào cho thấy điều đó xảy ra.

Một dấu hiệu cho thấy Iran đang chịu áp lực là họ bắt đầu tuyển quân ồ ạt hơn vào Lực lượng Basij thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Quan chức Rahim Nade-Ali cho rằng động thái này là để đáp ứng nhu cầu xã hội, song cũng là cách bổ sung lực lượng khi các chốt kiểm soát bị tấn công.

Ngoài ra, còn nhiều câu hỏi về lãnh đạo Iran. Lãnh tụ Tối cao mới Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện công khai kể từ khi lên nắm quyền, khiến giới chức Mỹ tin rằng ông đã bị thương nặng trong các cuộc tấn công.

IRGC và các đơn vị quân sự khác dường như đang hoạt động mà không có chỉ huy trung tâm rõ ràng.

Ngoài ra, bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào không đáp ứng yêu cầu của phe cứng rắn tại Iran cũng có thể làm rạn nứt nội bộ chính trị.

SIẾT EO BIỂN HORMUZ: KHÔNG CHỈ DẦU, NHIỀU MẶT HÀNG THIẾT YẾU CŨNG LAO ĐAO

Việc gián đoạn nguồn cung dầu khí qua eo biển Hormuz do cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Giá xăng đã tăng và hóa đơn sưởi ấm cho các hộ gia đình tại Anh gần như chắc chắn cũng sẽ tăng theo.

Nhưng không chỉ nhiên liệu bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột.

Hàng loạt các hóa chất, khí đốt và các sản phẩm quan trọng khác thường được đưa vào chuỗi cung ứng quốc tế qua eo biển Hormuz cũng đang bị tác động.

Theo phân tích của BBC Verify, giá nhiều mặt hàng - từ thực phẩm, điện thoại thông minh đến thuốc men - có thể bị ảnh hưởng, vì số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đã giảm từ hơn 100 tàu mỗi ngày trước chiến tranh xuống chỉ còn một vài tàu.

Dưới đây là những mặt hàng có thể bị ảnh hưởng.

Phân bón (tác động đến lương thực)

Các sản phẩm hóa dầu được chế xuất từ dầu và khí đốt, và được các quốc gia ở Vùng Vịnh sản xuất số lượng lớn để xuất khẩu.

Và một trong những sản phẩm quan trọng nhất là phân bón, thiết yếu đối với sản xuất nông nghiệp toàn cầu.

Theo Liên Hợp Quốc, khoảng một phần ba lượng phân bón của thế giới - như urê, kali, amoniac và phốt phát - thường đi qua eo biển Hormuz.

Dữ liệu từ Tổ chức Thương mại Thế giới cho thấy, kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, lượng hàng hóa xuất khẩu liên quan đến phân bón qua tuyến đường thủy này đã sụt giảm nghiêm trọng.

Các nhà phân tích đã cảnh báo tình trạng thiếu hụt phân bón có thể gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho sản xuất nông nghiệp vào thời điểm hiện nay, vì tháng Ba và tháng Tư là mùa gieo trồng ở bán cầu bắc và việc nông dân sử dụng phân bón ít hơn hiện nay sẽ ảnh hưởng đến năng suất vào cuối năm.

Theo các nhà nghiên cứu tại Viện Kiel, "việc phong tỏa trong thời gian tương đối ngắn có thể làm gián đoạn toàn bộ mùa vụ, với những hậu quả về an ninh lương thực kéo dài rất lâu sau khi eo biển mở cửa trở lại".

Nghiên cứu của viện này cho thấy việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz có thể đẩy giá lúa mì toàn cầu tăng 4,2%, giá trái cây và rau quả tăng 5,2%.

Tổ chức này ước tính các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất do giá lương thực nói chung tăng sẽ là Zambia (31%), Sri Lanka (15%), Đài Loan (12%) và Pakistan (11%).

Nga thường cung cấp khoảng một phần năm lượng xuất khẩu phân bón toàn cầu và các nhà phân tích cho rằng nước này có thể tăng sản lượng để bù đắp sự thiếu hụt.

Đặc phái viên của ông Vladimir Putin, ông Kirill Dmitriev, cho biết Nga, một nhà sản xuất lớn các mặt hàng như phân bón, đang "ở vị thế thuận lợi" để tận dụng tình hình này.

Khí heli (ảnh hưởng đến ngành sản xuất vi mạch)

Một phần ba lượng khí heli vận chuyển toàn cầu thường đến từ Qatar và đi qua eo biển Hormuz.

Heli là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất khí tự nhiên, và được sử dụng trong sản xuất các tấm bán dẫn, sau đó được chế biến thành các vi mạch được sử dụng trong máy tính, xe cộ và thiết bị gia dụng.

Khí heli cũng được sử dụng để làm mát nam châm trong máy quét cộng hưởng từ (MRI) được sử dụng trong bệnh viện.

Nhà máy Ras Laffan khổng lồ của Qatar, nơi sản xuất khí heli, đã ngừng sản xuất sau các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone của Iran.

Và chính phủ Qatar đã cảnh báo rằng sẽ mất từ ba đến năm năm để khắc phục thiệt hại, làm dấy lên lo ngại về nguồn cung.

Năm 2023, Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Hoa Kỳ đã cảnh báo về "sự tăng giá đột biến" nếu nguồn cung khí heli toàn cầu bị gián đoạn.

Các nhà phân tích cảnh báo tác động dây chuyền của việc phong tỏa eo biển Hormuz có thể dẫn đến sự tăng giá của một loạt các công nghệ tiên tiến, từ điện thoại thông minh đến trung tâm dữ liệu.

Và Prashant Yadav, một chuyên gia cao cấp về sức khỏe toàn cầu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cảnh báo rằng giá máy chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể tăng cao do tình trạng thiếu hụt heli kéo dài.

"Máy MRI cần khoảng từ 1.500 đến 2.000 lít heli để làm mát nam châm. Mỗi lần quét, một lượng nhỏ heli sẽ bốc hơi hoặc bay hơi.

"Mọi người thường nghĩ rằng công dụng chính của heli là trong các trung tâm dữ liệu, chất bán dẫn và làm mát cho ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo và dữ liệu.

"Nhưng chúng ta không thể quên rằng khí heli rất quan trọng đối với máy chụp cộng hưởng từ (MRI) và các thiết bị y tế khác", ông nói với BBC Verify.

Các sản phẩm phái sinh (ảnh hưởng đến ngành dược phẩm)

Các sản phẩm phái sinh từ hóa dầu - như methanol và ethylene - là những nguyên liệu thiết yếu trong sản xuất dược phẩm toàn cầu, bao gồm thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh và vaccine.

Các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh - Ả Rập Xê Út, Qatar, Oman, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait và Bahrain - ước tính chiếm khoảng 6% tổng công suất sản xuất hóa dầu toàn cầu.

Các quốc gia này chủ yếu sử dụng eo biển Hormuz để xuất khẩu các hóa chất này ra thế giới, khoảng một nửa được xuất sang châu Á.

Ấn Độ sản xuất một phần năm lượng thuốc generic (dược phẩm không có thương hiệu) được xuất khẩu của thế giới, trong đó nhiều sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu.

Nhiều loại thuốc này thường được vận chuyển bằng đường hàng không ra các thị trường toàn cầu thông qua các sân bay trung chuyển vùng Vịnh, đặc biệt là Dubai, quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng do xung đột.

Một số nhà phân tích đã cảnh báo về khả năng giá thuốc tăng cao đối với các hộ gia đình do sự gián đoạn ở eo biển Hormuz.

Lưu huỳnh (ảnh hưởng đến ngành kim loại/pin)

Lưu huỳnh là một sản phẩm phụ khác của quá trình chế biến dầu thô và khí đốt tự nhiên, được sản xuất với số lượng lớn để xuất khẩu trong khu vực vùng Vịnh.

Khoảng một nửa lượng lưu huỳnh vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu thường đi qua eo biển Hormuz.

Công dụng chính của lưu huỳnh là làm phân bón nông nghiệp, nhưng cũng rất quan trọng trong ngành luyện kim.

Lưu huỳnh được sử dụng để sản xuất axit sulfuric, được dùng để chế biến đồng, coban và niken, cũng như để chiết xuất lithium.

Tất cả các kim loại đó đều cần thiết cho việc sản xuất pin, vốn được sử dụng trong nhiều loại sản phẩm, từ thiết bị gia dụng đến xe điện cho đến khí tài quân sự như drone.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu nguồn cung lưu huỳnh tiếp tục bị gián đoạn, kết quả có thể là giá các sản phẩm chứa pin sẽ tăng cao đối với người tiêu dùng.

Nguồn: Tiền Phong; Dân Trí; Soha; BBC